III SA/Po 723/20

Dnia 10 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję z oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] lipca 2020r. nr [...]

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") Oddział w P. decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy K. P. (dalej: "strona") od decyzji z [...] lipca 2020 r., nr [...], odmawiającej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r., utrzymał w mocy decyzję I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Strona wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za [...] 2020 r. ZUS Oddział w P. decyzją z [...] lipca 2020 r., powołując się na art. 31zo ust. 2 i 4 oraz art. 31zq ust. 3 i 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, za okres marzec 2020 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] sierpnia 2020 r. Zakład wskazał, że strona nie była zwolniona z obowiązku przekazania deklaracji rozliczeniowej za sporny okres, która nie została dotychczas przekazana. W skardze, wnosząc o umorzenie zaległych składek, skarżąca powołała się na sytuację wynikającą z pandemii i wskazała, że myślała, że jest zwolniona z obowiązku płacenia składek oraz nie musi składać żadnych dodatkowych formularzy, ponieważ prowadzi jednoosobową firmę. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania, wskazując na zaspokojenie roszczenia skarżącej. Zakład wskazał, że w wyniku analizy konta płatnika stwierdzono, że został systemowo utworzony i zaksięgowany przypis składek z urzędu za sporne miesiące w wysokości, w jakiej skarżąca miała obowiązek opłacić składki. W związku z tym pismem z [...] listopada 2020 r. organ poinformował o udzieleniu wnioskowanej pomocy. Nie istnieje już przedmiot sporu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, jako że zaistniały przesłanki z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań zauważyć jeszcze należy, że przedmiotem sporu – do jakiego dochodzi przed tut. Sądem – nie jest roszczenie jakie zostało rozpoznane przez ZUS, lecz zgodność z prawem działalności tego organu – to jest wydanej w sprawie tego roszczenia decyzji administracyjnej – i tak długo, jak działalność ta istnieje w obrocie prawnym, tak długo istnieje przedmiot kontroli tut. Sądu. Jako że Zakład nie skorzystał z kompetencji autokontrolnych (art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") i nie wyeliminował niezgodnych z prawem decyzji wniosek o umorzenie postępowania (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) zawarty w odpowiedzi na skargę okazał się bezzasadny. Zaskarżona decyzja ZUS Oddział w P. z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] lipca 2020 r., nr [...], naruszają przepisy prawa materialnego, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. W art. 31zo i nast. tej ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Jak stanowi art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Na obecnym etapie bezsporne pomiędzy stronami stało się to, że skarżąca spełniła wszelkie ujęte w powyższych regulacjach przesłanki i powinna zostać zwolniona z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na zasadach w nich określonych. Wobec tego w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 31zo ust. 2 w zw. z art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19, poprzez bezpodstawną odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej. ZUS w oparciu o art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19 poinformował skarżącą o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Tym samym Zakład rozpoznał już wniosek skarżącej i wyeliminowanie z obrotu prawnego – niniejszym wyrokiem – uprzednio wydanych, wadliwych decyzji odmownych, nie obliguje tego organu do podjęcia dalszych czynności w sprawie tego wniosku. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.