III SA/Po 714/22

Dnia 12 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi S. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Decyzją z 26 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta K. orzekł o nałożeniu na S. F. kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł za niezgłoszenie zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie 30 dni. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n i art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 24 kwietnia 2021 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu dokonała 22 marca 2022 r. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni, który upłynął 24 maja 2021 r. Nałożono więc karę administracyjną, którą - po uwzględnieniu zakresu naruszenia i jego powtarzalności - ustalono w wysokości 300 zł. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając m. in. naruszenie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", przez jego niezastosowanie i w konsekwencji niepoinformowanie strony o uchybieniu terminu do dokonania czynności i niewyznaczenie jej terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Decyzją z 4 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.", orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, że strona nie wywiązała się w terminie z obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta K. o zbyciu pojazdu, co miało miejsce 24 kwietnia 2021 r. Uczyniła to dopiero 22 marca 2022 r., stąd zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i zasadne jest nałożenie kary w maksymalnej wysokości z uwagi na 10-krotne przekroczenie terminu. Kolegium stwierdziło, że organy nie dysponują prawem do odstąpienia od wydania decyzji o nałożeniu kary z powyższego tytułu na zasadzie uznania administracyjnego, jak i nie ma podstaw do zastosowania art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Strona wniosła skargę na powyższą decyzję, żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Organowi, który ją wydał, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i 4 zdanie drugie, art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 przez niezastosowanie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł. Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające prawidłowo przyjęły, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta K. o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że 26 kwietnia 2021 r. strona zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłosiła ten fakt organowi 22 marca 2022 r., czyli po upływie 30-dniowego terminu. W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Zasadnie wskazano jednak w skardze, że organy zignorowały instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą tego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 22 marca 2022 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej spółce nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie kwestii ewentualnego nałożenia kary. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, na którą składa się kwota wpisu od skargi.