III SA/Po 682/18

Dnia 13 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

UZASADNIENIE. Decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na [...] automatach poza kasynem gry. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podniósł, że strona skarżąca została zasadnie uznana za podmiot urządzający gry na automacie. Organ wskazał m. in., że z zeznań skarżącego wynika, iż w przypadku awarii automatów czy braku pieniędzy miał on dzwonić pod wskazany numer telefonu. Ponadto skarżący osobiście uruchamiał i wyłączał automaty. W skardze strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i I instancji. Kwestionowanej decyzji skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika -zarzucił naruszenie - art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, dalej : u.g.h., poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, - art. 89 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., poprzez błędną wykładnie i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie p0legające na pociągnięciu skarżącego do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach. Zdaniem skarżącego nie było podstaw do uznania go za podmiot urządzający gry na automatach. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną . Decyzja organu II instancji została wydana niezgodnie z przepisami prawa procesowego. Zdaniem Sądu organ II instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w nieprawidłowy sposób, naruszając przepisy prawa, w tym art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ dokonał w ocenie Sądu niewyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy skarżący może być uznany za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W tym miejscu wskazać należy , że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Wskazać należy przy tym, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt. 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechy "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań – zob. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2016 r. sygn.. akt II GSK 2736/16, orzeczenia.nsa.gov.pl/doc. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, organ II instancji nie ustalił jednoznacznie, czy o takich zachowaniach można mówić w przypadku strony skarżącej. Jak już wskazano powyżej, aby uznać dany podmiot za podmiot urządzający gry na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych należy wykazać dowodowo, że podmiot swoimi czynnościami i zachowaniem czynnie uczestniczył w organizowaniu gier hazardowych . W omawianej sprawie organ II instancji wskazał m. in., że z zeznań skarżącego wynika, iż w przypadku awarii automatów czy braku pieniędzy miał on dzwonić pod wskazany numer telefonu. Ponadto skarżący osobiście uruchamiał i wyłączał automaty. Należy jednak podkreślić, że ustalenia organu dotyczące konieczności uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach należy uznać za przedwczesne i niepoparte odpowiednim materiałem dowodowym. Skarżący przesłuchany jako świadek w dniu [...] r. zeznał m. in., że sporne automaty zostały zainstalowane w lokalu na początku [...] r. W razie awarii czy braku pieniędzy miał on dzwonić na podany numer telefonu, ale nie było takich sytuacji. Nie posiada on kluczy do automatów, które uruchamia i wyłącza. To ostatnie stwierdzenie stoi jednak w sprzeczności z treścią załącznika do protokołu zatrzymania rzeczy z dnia [...]r. bowiem wynika, że zatrzymano m.in. klucz do stacyjki automatu [...]nr [...]. Tę okoliczność należy wyjaśnić, czy kluczem tym dysponował skarżący i w jakim celu go używał w kontekście jego zeznań. Niemniej z zeznań tych nie wynika jednoznacznie i kategorycznie, że skarżący wykonywał rzeczywiście jakiekolwiek czynności dotyczące bieżącej obsługi tych automatów. natomiast wynika bardziej gotowość do wykonywania czynności tego rodzaju. Ponadto z umowy najmu z dnia [...] r. wynika, że kontrahent skarżącego stwierdził, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą m. in. na wynajmie powierzchni użytkowej określonym podmiotom. Najemca mógł zgodnie z umową dokonywać dalszego wynajmu powierzchni lokalu skarżącego. Czynsz na wynajem nie miał zatem dotyczyć kwestii uruchomienia i używania automatów do gry w przedmiotowym lokalu. Celem tej umowy nie było wobec tego prowadzenie przez kontrahenta skarżącego działalności gospodarczej polegającej na urządzaniu gier na automatach. Sporne automaty mogły być wobec tego zainstalowane w lokalu skarżącego na podstawie innego stosunku prawnego łączącego kontrahenta skarżącego z innym podmiotem. Organy nie poczyniły jednak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Zdaniem Sądu, aby wymierzyć karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach należy wykazać danemu podmiotowi, że podmiot ten w istocie uczestniczył przy urządzaniu przedmiotowych gier, bądź czerpał z tego korzyści, a więc był osobiście zainteresowany tym, aby gry na automatach były prowadzone. W niniejszej sprawie okazało się niewystarczającym oparcie się w szczególności na zeznaniach skarżącego jako świadka oraz zapisach umownych, tym bardziej, że omawiana umowa nie dotyczyła bezpośrednio prowadzenia działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach. W omawianej sprawie organ działał niejako automatycznie, przypisując skarżącemu rolę podmiotu urządzającego gry na automatach tylko na podstawie tego, że automaty znajdowały się w jego lokalu. Dla ustalenia aktywności w urządzaniu gier należy wobec tego uzupełnić materiał dowodowy o zeznania skarżącego i inne dowody w kontekście konkretnych jego działań czy zachowań, mających potwierdzić jego udział w organizowaniu przedmiotowych gier . Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, organ II instancji przedwcześnie przyjął, że strona skarżąca była podmiotem współpracującym, co najmniej współorganizującym gry, podejmując czynności i przyjmując obowiązki pozostające w związku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzja organu II instancji została wydana niezgodnie z przepisami prawa procesowego, co skutkowało koniecznością uchylenia tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302), o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów sądowych postanowiono w oparciu o art. 200 powyższej ustawy w pkt. II wyroku.