III SA/Po 659/16

Dnia 9 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...], po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżące kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Decyzją z dnia [...]Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie na podstawie art. 7 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm. ) przyznał x płatność JPO na rok [...] w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że do JPO zadeklarowano [...] ha gruntów rolnych i do tych powierzchni naliczono wnioskowane przez stronę płatności. Po wznowieniu, postanowieniem z dnia [...] r., z urzędu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ I instancji decyzją z dnia [...]r., na podstawie na podstawie art. 7 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm. ) oraz art. 151 § 1 pkt. 2 i art. 145 § 1 pkt. 5 kpa uchylił powyższą decyzję z dnia [...] r. i odmówił przyznania stronie płatności JPO oraz nałożył sankcje finansowe. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż we wniosku o dopłaty strona zadeklarowała w ramach ONW obszar [...] ha. Po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności w dniu [...]r. dokonano kontroli gospodarstwa na miejscu. Na działce o numerze [...] położonej w [...] stwierdzono zaniechanie prowadzenia produkcji rolniczej ( liczne samosiejki drzew i krzewów itd. ). W trakcie kontroli wykonano szkice działki oraz fotografie. Strona przedłożyła umowę o uporządkowanie spornej działki , ale w ocenie organu nie oznacza ona spełnienia przesłanek dla otrzymania płatności JPO. W przypadku JPO procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w czasie kontroli wynosiła [...] %, wobec czego należało orzec o nieprzyznaniu płatności za dany rok i nałożeniu odpowiednich sankcji. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że sporny obszar był użytkowany rolniczo, a kontrola była niezapowiedziana i odbyła się bez obecności skarżącej. Na podstawie kontroli z [...] r. nie można wnioskować o stanie ziemi z lat poprzednich. Umowa o uporządkowanie działki obejmowała też skoszenie tego gruntu, co oznacza wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. Organ nie dokonał przesłuchania świadków wnioskowanych przez stronę. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kryterium decydującym o przyznaniu spornych płatności było posiadanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, a przesłanka posiadania winna być spełniona w chwili wydawania decyzji administracyjnej. W momencie uzyskania dowodów świadczących o tym, iż sporna działka nie była uprawiana rolniczo w [...]roku zgodnie z wymaganymi normami nie jest możliwe przyznanie płatności JPO do tych gruntów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organów II i I instancji. Strona skarżąca podniosła, że sporny obszar był użytkowany rolniczo, a kontrola była niezapowiedziana i odbyła się bezzasadnie bez obecności skarżącej. Na podstawie kontroli z[...] r. nie można wnioskować o stanie ziemi z lat poprzednich. Umowa o uporządkowanie działki obejmowała też skoszenie tego gruntu, co oznacza wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. Organ nie dokonał przesłuchania świadków wnioskowanych przez stronę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Wskazać bowiem należy, że x złożyła wniosek w ramach pomocy finansowej JPO na rok [...]. We wniosku zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...]położoną w[...]. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła [...]ha. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał jej przedmiotową płatność JPO na rok [...] w wysokości zł[...] Postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. organ wznowił postępowanie z powodu konieczności uwzględnienia wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie w dniu [...]r. Na skutek wznowionego postępowania organ I instancji wydał r[...]. decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności JPO na [...] rok i nałożeniu sankcji. Organ II instancji decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu II instancji. Skarżąca w skardze podnosiła brak podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o wskazaną przez organ podstawę prawną gdyż według skarżącej nie wystąpiły w sprawie nowe okoliczności. Skarżąca bowiem kwestionowała zarówno wyniki kontroli jak i to, że po dwóch latach kontrola w jej gospodarstwie może stwierdzić jaki stan istniał w [...] roku na przedmiotowych działkach rolnych. Kwestionując wyniki kontroli , na które powołał się organ uchylając swoją decyzję i ostatecznie odmawiając jej płatności na rok [...]skarżąca twierdziła, że wykonywała określone prace na zgłoszonych do dopłat działkach rolnych, w szczególności wycinała drzewa i krzewy, wykaszała chwasty sama jak i z pomocą osób trzecich. Skarżąca wskazywała osoby, które jej zdaniem miały potwierdzić prezentowane stanowisko w tej kwestii a także przedłożyła organowi kserokopię umowy o uporządkowaniem działki z [...]r. Ustosunkowując się do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów w pierwszej kolejności należy podkreślić , iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 kpa. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. Stwierdzenie ustawowych przesłanek wznowienia powoduje, iż organ uchyla dotychczasową decyzję i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 kpa) chyba, że zachodzą przesłanki negatywne wskazane w art. 146 kpa. Zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie miało ustalenie, czy w istocie zaistniała okoliczność wskazana w postanowieniu o wznowienie postępowania jako przesłanka wznowienia. Sam fakt wznowienia postępowania nie oznacza bowiem jeszcze i nie przesądza, że w rzeczywistości istnieje przesłanka wskazana w postanowieniu, o której mowa w art. 145 § 1 kpa i że postępowanie to musi zakończyć się uchyleniem kwestionowanej decyzji ostatecznej czy stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia r. [...] Kierownik BP ARiMR wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia r[...]. Organ powołał się na podstawę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując, że ustalono nowe i istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane wówczas organowi I instancji. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art.145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organ zasadnie uznał, iż fakt nieuprawiania przedmiotowych działek zgodnie z wymogami prawa może być uznany za okoliczność nową i istniejącą w dacie wydawania decyzji oraz istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkującą bezpośrednio kwestię formalną spełniania przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności). Ponieważ powyższa konkluzja była wynikiem kontroli przeprowadzonej dopiero w [...]roku, a więc organ nie mógł o niej wiedzieć w dacie wydania decyzji przyznającej przedmiotowe płatności tak więc spełniona byłaby kolejna przesłanka wznowieniowa. Wreszcie raport stwierdza, że zaniedbania w prowadzeniu rolniczej działalności są wieloletnie a więc musiały istnieć w roku [...]. Wbrew zarzutowi skargi kontrole gospodarstwa na miejscu nie muszą być dokonywane w obecności wnioskodawcy – producenta rolnego. Powyższe oznacza, że organ miał prawo wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia[...] r. Niemniej zważyć należy, iż organ swoje rozstrzygnięcie oparł na raporcie z kontroli i dołączonych do niego zdjęciach w ogóle nie uwzględniając stanowiska skarżącej, jej twierdzeń uprawdopodobnionych przedłożoną w toku postępowania administracyjnego umową o uporządkowanie działki z dnia [...]r. i nie odniósł się do zawnioskowanych przez skarżącą jako świadków osób mających uwiarygodnić stanowisko skarżącej . Skarżąca przez cały czas trwania postępowania administracyjnego konsekwentnie twierdziła, że nie zgadza się z wynikami raportu, latem [...]. dokonała stosownych prac polowych . Jej twierdzenia miały uwiarygodnić i potwierdzić zeznania osób wskazanych w pismach kierowanych do organu. Otóż w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych w raporcie z czynności kontrolnych w rubryce "Wyjaśnienia Wykonawcy" wykreślono zdanie, w którym pierwotnie stwierdza się, że działki były użytkowane rolniczo a następnie poprawiono i stwierdza się "nieużytek", należało zdaniem Sądu wyjaśnić z jakich powodów zmieniono zapis w raporcie i tym bardziej prowadzić dalsze ustalenia odnośnie stanu działek rolnych w badanym roku. Rację więc ma skarżąca, że niesłusznie organ pominął zawnioskowane jako świadkowie osoby bowiem skarżąca uprawdopodobniła swoje twierdzenia o wykonywaniu prac polowych na przedmiotowych działkach rolnych. Powyższe powoduje, że nie sposób uznać, iż organ administracyjny dokonał właściwych ustaleń w toku prowadzonego postępowania zważywszy na materiał dowodowy, który posłużył mu do takich a nie innych ustaleń faktycznych (raport ze skreśleniami) . Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania. Ustali przyczyny diametralnie różnych zapisów dokonanych w raporcie pierwotnie a następnie po skreśleniu i przesłucha zawnioskowane przez skarżącą osoby w charakterze świadków na okoliczność wykonanych przez nich prac na przedmiotowych działkach w okresie objętym badaniem. Po uzupełnieniu materiału dowodowego organ oceni go i odpowiednio uzasadni swoje stanowisko. Należy bowiem podkreślić, że dołączone do raportu fotografie nie obrazują całej badanej działki, co jest logiczne, niemniej w kontekście omówionego już skreślenia w raporcie z czynności kontrolnych i złożonej przez skarżącą umowy a także konsekwentnych jej twierdzeń nie sposób uznać, że uzasadnionym jest całkowita odmowa przyznania przedmiotowej płatności (brak uzasadnienia dla stwierdzonej powierzchni działki). W opinii Sądu w niniejszej sprawie zbyt arbitralnie przyjęto tezę o istnieniu przesłanki ustawowej uzasadniającej po wznowieniu postępowania uchylenie ostatecznej decyzji i odmowę przyznania płatności na [...] rok wraz z sankcją. Ze względu na powyższe Sąd uchylił decyzje obu instancji na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a. O zwrocie skarżącej kosztów postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.