III SA/Po 640/20

Dnia 10 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 roku sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesianie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.), § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2019 r., poz. 655) wstrzymał W. B. płatność na zalesianie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wstrzymanie płatności zalesieniowej nastąpiło z powodu przeniesienia przez producenta rolnego własności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności, na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy dożywocia - a więc niedochowania zobowiązań dotyczących prowadzenia uprawy leśnej. Jak wyjaśnił organ, w dniu [...] lipca 2006 r. W. B. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2006. We wniosku zadeklarowała do zalesienia jedną część działki ewidencyjnej nr [...], położonej w województwie w., powiat k. gmina K., obręb N. D.. Powierzchnia działki pod zalesienie wyniosła [...] ha. W dniu [...] września 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. [...] kwietnia 2007r. W. B. złożyła w Biurze Powiatowym oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] czerwca 2007 r. przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych. Jak dalej wskazał organ, w dniu [...] czerwca 2020 r. do Biura Powiatowego wpłynął akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. - umowa dożywocia, w której W. B. przeniosła na rzecz syna, F. B., prawo własności, m. in., zalesionej działki. W. B. wniosła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając, że stosownie do § 13 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wsparcie na zalesianie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli przeniesienie własności nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie. Podkreśliła, że w sprawie doszło do zmiany właściciela gospodarstwa rolnego, jednak nastąpiło to po niemalże 12 latach od wydania decyzji w kwestii płatności za zalesianie. Dyrektor W. Oddziału ARiMR w P. decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w ocenie organu odwoławczego, strona skarżąca błędnie utożsamia pojęcie wsparcie na zalesianie z pojęciem płatności na zalesianie. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 lit b rozporządzenia zalesieniowego, to wsparcie na zalesienie, a nie płatność na zalesianie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli przeniesienie to nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie. W związku z powyższym, zdaniem organu, argumentacja odwołania jest całkowicie chybiona i nie oparta w obowiązujących przepisach prawa. Kwestia ewentualnego zwrotu pobranych płatności zalesieniowych stanowić może przedmiot odrębnego postępowania i nie jest przedmiotem postępowania w sprawie odwołania od decyzji o wstrzymaniu płatności na zalesianie. W przedmiotowej sprawie doszło do przeniesienia własności działki nr [...] na rzecz syna, F. B., na podstawie zawartej notarialnie w dniu [...] czerwca 2019 r. umowy dożywocia, natomiast akt ten został dostarczony do siedziby organu I instancji w dniu [...] czerwca 2020 r., a więc po upływie terminu z § 11 rozporządzenia zalesieniowego. Termin na przejęcie płatności i zobowiązań upłynął w dniu [...] września 2019 r. Organ podkreślił, że W. B. podpisując wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności na zalesianie, jednocześnie podpisując formularz wniosku zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz niezwłoczne informowanie na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie płatności, wypłacanie płatności i o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego. W. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez wstrzymanie płatności na zalesienie w sytuacji, gdy od daty wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie do dnia przeniesienia własności działki objętej tą płatności upłynęło więcej aniżeli 5 lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z [...] sierpnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] czerwca 2020 r., którą organ I instancji wstrzymał płatność na zalesianie. Z ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie, znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym, znajdującym się w aktach administracyjnych zgromadzonym w sprawie wynika, że W. B. w dniu [...] lipca 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2006. We wniosku zadeklarowała do zalesienia ,m.in., działkę ewidencyjna nr [...] położoną w województwie w., powiat k., gmina K., obręb N. D.. W dniu [...] września 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. [...] kwietnia 2007r. W. B. złożyła w Biurze Powiatowym oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] czerwca 2007 r. przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych. W dniu [...] czerwca 2020 r. do Biura Powiatowego wpłynął akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. - umowa dożywocia, na podstawie której H. i W. B. przenieśli na rzecz syna F. B. własność gospodarstwa rolnego. Jak wynika z treści aktu notarialnego w skład gospodarstwa rolnego wchodzi, m.in., wyżej wymieniona działka rolna nr [...] Przedstawione wyżej ustalenia legły u podstaw zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. z 2019, poz. 655 ). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, płatność na zalesienie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie warunki: 1. został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2. zobowiązał się do : a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach; 3. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit, b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, płatność na zalesianie dzieli się na: 1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia; 2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; 3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Jak wynika z § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli: 1) w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji; 2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek. Przy czym, jak wynika z § 11 ust, 4 ust. 1-3 stosuje się, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, z tym że: 1) płatność na zalesianie przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części, jeżeli zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności; 2) do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się również oświadczenie producenta rolnego, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w pkt 1. Zgodnie natomiast z §13 ust. 3 rozporządzenia, płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności albo jej części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność tej działki albo jej części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11, przy czym: a) płatność ta podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi tylko w odniesieniu odpowiednio do tej działki albo jej części, których własność lub współwłasność została przeniesiona na rzecz innego producenta rolnego, który w odniesieniu do tej działki albo jej części nie spełnił warunków, o których mowa w § 11, b) wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli przeniesienie to nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie. W świetle wskazanych wyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że dla oceny, czy w okolicznościach danej sprawy zaistniały warunki do wstrzymania płatności na zalesianie konieczne jest ustalenie nie tylko samego faktu przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności albo jej części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, ale również tego , czy producent rolny, który przejął własność lub współwłasność tej działki albo jej części, czy spełnił warunków, o których mowa w § 11 rozporządzenia. W kontrolowanej sprawie, organy w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, poza wskazaniem, że do organu wpłynął ww. akt notarialny. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził wprawdzie, że nowy właściciel zalesionej działki nie przejął zobowiązań w terminie określonym w rozporządzeniu zalesieniowym, należy jednak zauważyć, że nie wiadomo, czy twierdzenie to organ opiera wyłącznie na tym, że do organu I instancji wpłynął akt notarialny w dniu [...] czerwca 2020 r. czy wynika to z faktu, że nowy właściciel nie złożył wniosku o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji i nie spełnił warunków, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach. W ocenie Sądu, z samego faktu, że do sprawy dotyczącej przyznania W. B. płatności na zalesianie wpłynął ww. akt notarialny, nie można wywodzić skutków, bez dodatkowych ustaleń, powodujących wstrzymanie skarżącej przyznanych jej płatności. Ponadto, należy wskazać, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżone w przedmiotowej sprawie decyzje nie spełniają ww. wymogów. Uznanie zatem przez organy, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, spełnione zostały, określone w § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, przesłanki do wydania decyzji o wstrzymaniu płatności na zalesianie przyznanej skarżącej nie było, w ocenie Sądu, uzasadnione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania, mając na uwadze , że wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli przeniesienie przez producenta rolnego własności lub współwłasności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności albo jej części nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.