III SA/Po 583/22

Dnia 1 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 roku przy uczestnictwie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę

III SA/Po 583/22 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 roku o nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego C. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych . W toku postępowania ustalono, że postanowieniem z dnia 18 grudnia 2020 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. umorzył wszczęte z urzędu wobec A. K. postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność tj. brak możliwości wyegzekwowania należności z majątku zobowiązanego Strona złożyła zażalenie od tego postanowienia dowodząc, że składki są przedawnione i z tego tytułu należało umorzyć postępowanie, a nie z tego powodu, że egzekucja z majątku okazała się bezskuteczna. Dyrektor Izby Skarbowej analizując treść zażalenia pismem z dnia 17 lutego 2021 roku zawiadomił stronę, że zawarty w środku odwoławczym wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie przekazuje zgodnie z właściwością Naczelnikowi Urzędu Skarbowego C. . Strona już po uzyskaniu tej informacji w dniu 1 marca 2021 roku złożyła taki wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. . W międzyczasie tj. 1 kwietnia 2021 roku zażalenie w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego jako bezskutecznego zostało rozpoznane przez organ II instancji i utrzymane w mocy. Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu ,który wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 roku o sygn. III SA/Po 924/21 oddalił skargę. Wobec powyższego organ I instancji uzasadniając umorzenie postępowania z wniosku A. K. z dnia 1 marca 2021 przywołał treść art.105 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując, że skoro rozstrzygnięto ostatecznie kwestię bezskuteczności egzekucji , to brak jest podstaw do orzekania w sprawie umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 §1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ubocznie wskazano w uzasadnieniu, że składki widniejące na koncie strony nie uległy przedawnieniu. Strona złożyła zażalenie od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że składki są przedawnione, egzekucja nieważna, a tytuły wykonawcze nieprawidłowo wystawione Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2022 roku, o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego o umorzenie postępowania składkowego jest tożsama ze sprawą zainicjowaną przez organ egzekucyjny, gdyż w obu sprawach występował ten sam podmiot i ten sam przedmiot, a także tożsamy stan prawny i faktyczny. Postępowanie zainicjowane przez organ egzekucyjny zostało zakończone postanowieniem ostatecznym i prawomocnym. Tym samym sprawa będąca przedmiotem niniejszego rozpoznania nie jest już sprawą otwartą i nie może być po raz kolejny rozstrzygnięta w sposób ostateczny. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób wsteczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym , kolejne postanowienie dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 §1 Kpa. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze A. K. podniósł, że we wszystkich pismach kierowanych do urzędów skarbowych podkreślał, że składki są przedawnione. W roku 2020 organy umorzyły postępowanie egzekucyjne, co strona też konsekwentnie kwestionowała. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. ; dalej "ppsa:), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm ), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Zaskarżeniem w niniejszej sprawie zostało objęte postanowienie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji wydanego w oparciu m.in. o art.105 § 1 Kpa o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy uznał, iż na dzień wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania tj. 1 marca 2021 roku, postępowanie egzekucyjne nie toczyło się. Zostało ono bowiem zakończone w wyniku uznania bezskuteczności egzekucji postanowieniem w dniu 18 grudnia 2020 roku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. . Z treści wniosku z dnia 1 marca 2021 roku można wysnuć, że jego autor wskazał jako podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2020,1427 ze zm) tj .przedawnienie należności składkowych. W tym miejscu wskazać należy, że z treści art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. 2022.479) wynika, że postępowanie egzekucyjne umarza się w wypadku stwierdzenia wystąpienia którejkolwiek z wymienionych w tej jednostce redakcyjnej (punkty od 1 do 10) przesłanek. Umorzenie postępowania jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu. Brzmienie tego przepisu wskazuje jednocześnie na to, że umorzenie postępowania jest możliwe, gdy postępowanie to jest w toku, przy jednoczesnym wystąpieniu choćby jednej z wymienionych w § 1 przesłanek, stanowiących przeszkodę do jego prowadzenia, co sprawia, iż postępowanie to nie powinno się dalej toczyć. Tym samym umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 upea jest możliwe od momentu jego wszczęcia do chwili jego zakończenia, bowiem poza okresem wyznaczonym tymi zdarzeniami nie można mówić o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2 upea, którego osiągnięcie kończy postępowanie egzekucyjne. Należy przy tym pamiętać, że pojęcie postępowanie egzekucyjne jest terminem szerszym, niż stosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 upea, prowadzących bezpośrednio do zaspokojenia wierzyciela. W toku postępowania egzekucyjnego mogą być bowiem przez dłużnika wykorzystywane środki ochrony, takie jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 upea), czy skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 upea), które jako reakcja odpowiednio - na wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego mają miejsce już po zaistnieniu tych zdarzeń. Ocena prawidłowości stanowiska organu odwoławczego w niniejszej sprawie wymaga ustalenia, czy wniosek o umorzenie postępowania z dnia 1 marca 2021 r. został złożony po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, czy też w jego toku. Z akt wynika, że dnia 18 grudnia 2020 r., umorzono wobec A. K. postępowanie egzekucyjne wobec jego bezskuteczności. Z akt egzekucyjnych, jak i twierdzeń skarżącego nie wynika, aby po tym dniu były podejmowane jakiekolwiek czynności procesowe, czy toczyły się postępowania w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w odniesieniu do wystawionych tytułów wykonawczych. Jak wynika z niekwestionowanych przez strony okoliczności postępowanie egzekucyjne zakończone zostało ostatecznie i prawomocnie w dniu 3 grudnia 2021 roku . W tej sytuacji, w ocenie Sądu brak było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie tego wniosku na podstawie art. 59 § 1 upea. Przepis ten, jak wskazano powyżej obejmuje swoim zakresem jedynie czas trwania postępowania egzekucyjnego, które w okolicznościach niniejszej sprawy zakończyło się Zasadne w tej sytuacji było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż organ I instancji prawidłowo uznał, że wydanie kolejnego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już ostatecznie stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności. Słusznie organ uznał, że postępowanie takie staje się bezprzedmiotowe, skoro orzeczenie rozstrzygające tożsamą sprawę administracyjną funkcjonuje w obrocie prawnym. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w wyroku. ----------------------- 6