III SA/Po 557/24

Dnia 19 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu oddala skargę

Prawomocnym wyrokiem z 26 marca 2024 r. III SA/Po 14/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie – uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z 08 sierpnia 2023 r. nr [...] oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Zaskarżoną do Sądu decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty, który nałożył na M. K. (dalej także jako skarżący) karę pieniężną w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia Starosty o zbyciu pojazdu, w przewidzianym ustawowo terminie. Skarżący przekroczył 30-dniowy termin (który obowiązywał w okresie od 01 października 2020 r. do 29 lutego 2020 r.); w dniu 17 lutego 2020 r. zbył pojazd marki [...] o nr rejestracyjnym [...], o czym zawiadomił organ 14 lutego 2023 r. Uwzględniając skargę Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. zwanej "P.r.d."), zgodnie z którego treścią kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wskazany przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni. Z dniem 08 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2023 r. poz. 1327 dalej zwaną "ustawą COVID-19"), która powinna znaleźć zastosowanie w sprawie. W realiach kontrolowanej sprawy organy nie uwzględniły instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej przepisem art.15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Sąd wskazał, że stwierdzając uchybienie przez stronę skarżącą 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia zbycia pojazdu, które to zdarzenie nastąpiło w dniu 17 lutego 2020 r., a zatem miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ewentualne przywrócenie terminu spowoduje bowiem, że stronie skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że strona skarżąca co do zasady powinna ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie, pozwoli organowi na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] pismem z 07 czerwca 2024 r. zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu i wyznaczył termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, pouczając o konieczności dopełnienia czynności dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Pismo to doręczono pełnomocnikowi skarżącego 12 czerwca 2024 r. Pismem z 09 lipca 2024 r. skarżący, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, jako przyczynę uchybienia terminu wskazał epidemię i związane z nią: częste zmiany przepisów oraz permanentną nieobecność pracowników, którym ta sfera działań została powierzona. Postanowieniem z 19 lipca 2024 r. nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej także jako K.p.a.) w związku z art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 – odmówił przywrócenia M. K. terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki [...] nr rej. WP [...] W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu Pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1) art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż wskutek bezpośredniego w nim odwołania do art. 58 § 2 K.p.a. wniosek o przywrócenie terminu podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy przepis ten obejmuje swą dyspozycją jedynie wnioski o przywrócenie uchybionych terminów wyłączonych spod szczególnej ochrony wskazanych w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1-6 ustawy COVID-19; 2) art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19 objawiające się w rozstrzygnięciu pozostających w sprawie wątpliwości, co do treści normy prawnej na niekorzyść korzyść strony; 3) art. 9, art. 7 oraz art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez: a) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że gdy podmiot zobowiązany pozostaje profesjonalistą, wyłączony jest spod ochrony norm bezwzględnie obowiązujących, różnicując tym samym pozycję prawną stron postępowania administracyjnego; b) wyłączne, bezrefleksyjne obciążenie strony konsekwencjami trudności w realizacji ustawowych obowiązków w okresie epidemii, przy jednoczesnym pominięciu tożsamych naruszeń organu. Postanowieniem z 20 sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 oraz art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. a także art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W sprawie miał zastosowanie art. 58 K.p.a. z modyfikacjami art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, jako lex specialis. W art. 58 K.p.a. ustanowione są cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zaistnieć łącznie. Pierwszą jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. Drugą jest wniesienie prośby o przywrócenie terminu, a trzecią - dochowanie terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Ostatnim warunkiem jest dopełnienie, wraz z prośbą o przywrócenie terminu, czynności dla której był ustanowiony termin przywracalny, w tym przypadku będzie to złożenie zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Termin do wniesienia prośby zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 30 dni - zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19. Przeszkoda w postaci nieobecności pracowników którzy zajmowali się formalnościami, m.in. dotyczącymi zawiadamiania organu o zbyciu pojazdu, nie stanowi dostatecznie wiarygodnego usprawiedliwienia zaistniałego uchybienia. Strona nie może bowiem przenosić swoich prawnych obowiązków na osoby trzecie, a nawet gdy to robi, to i tak za ich niedopełnienie ponosi odpowiedzialność w pełnym zakresie. Zgłoszenie zbycia pojazdu jest czynnością prostą i odformalizowaną, a ustawowy termin 30 dni na jej dopełnienie był - w ocenie Kolegium - wystarczający nawet w sytuacji, gdy informację o zbyciu pojazdu miał przekazać staroście, w imieniu strony, jego upoważniony pracownik. W sprawie trudno ustalić czy swoją prośbę strona wniosła w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Przyjmując jednak, iż przyczyną tą była nieobecność pracowników żalącego się, która - jak mniema Kolegium - wystąpiła w 2020 r., to prośbę o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu 30 dni od jej ustania. Biorąc pod uwagę datę złożenia czy to samego zawiadomienia czy też prośby o przywrócenie terminu, z pewnością ww. termin nie został dochowany. W terminowo wniesionej skardze M. K., zastępowany przez tego zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie oraz zwrot kosztów postępowania, zarzucając, w ślad za zażaleniem, naruszenie: 1. art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż wskutek bezpośredniego w nim odwołania do art. 58 § 2 K.p.a. wniosek o przywrócenie terminu podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy przepis ten obejmuje swą dyspozycją jedynie wnioski o przywrócenie uchybionych terminów wyłączonych spod szczególnej ochrony wskazanych w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1-6 ustawy COVID-19; 2. art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19 objawiające się w rozstrzygnięciu pozostających w sprawie wątpliwości, co do treści normy prawnej, na niekorzyść korzyść strony; 3. art. 9, art. 7 oraz art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez: c) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że gdy podmiot zobowiązany pozostaje profesjonalistą, wyłączony jest spod ochrony norm bezwzględnie obowiązujących, różnicując tym samym pozycję prawną stron postępowania administracyjnego; d) wyłączne, bezrefleksyjne obciążenie strony konsekwencjami trudności w realizacji ustawowych obowiązków w okresie epidemii, przy jednoczesnym pominięciu tożsamych naruszeń organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 października 2024 r. III SA/Po 353/24, wydanego w sprawie z udziałem tych samych stron i w takim samym przedmiocie sprawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako P.p.s.a.). Znaczenie dla kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie ma okoliczność, iż oba postanowienia wydano na skutek prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 26 marca 2024 r. III SA/Po 14/24. Zastosowanie znajduje zatem art. 153 P.p.s.a. który określa, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organy i Sąd pozostają zatem związani tym, że w sprawie konieczne było zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie stronie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu. Sąd stwierdza, że organy zrealizowały wskazania co do postępowania w sprawie, co zostanie opisane w dalszej części uzasadnienia. W kontrolowanej sprawie nie jest sporne, że skarżący uchybił terminowi do zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu. Termin do dokonania tej czynności, wynoszący co do zasady 30 dni (art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.), został przedłużony do 180 dni (art. 31i ustawy COVID-19). Skarżący zbył pojazd 17 lutego 2020 r. (k. 132), zaś poinformował organ o tym fakcie dopiero 14 lutego 2023 r. (k. 137), czyli już po upływie przedłużonego terminu. Sporne były natomiast dwie kwestie. Po pierwsze, skarżący - odmiennie niż organy - twierdził, że wniosku, o którym mowa w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, nie ocenia się według przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 § 1 K.p.a. Po drugie, skarżący podważał ustalenie, że uchybienia terminu nie można uznać za niezawinione. Stanowisko skarżącego w obu tych kwestiach nie jest zasadne. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy Covid-19). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19). Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, powinno nastąpić w trybie art. 58 K.p.a., zgodnie z którym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Modyfikacja zasad rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu wprowadzona przez art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 polega jedynie na innym terminie do złożenia tego wniosku - 30 dni zamiast 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (por.: wyroki o sygn. II GSK 907/22, I GSK 177/23, II GSK 247/24, II GSK 1548/24 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odesłanie w art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19 do art. 58 § 2 K.p.a. oznacza, że przepis ten nie ma samodzielnego bytu, odrębnego od przepisów K.p.a., i jako taki nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie omawianej regulacji organ jedynie informuje o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak samo jego rozpatrywanie odbywa się w oparciu o przesłanki stanowiące podstawę przywrócenia terminu określone w art. 58 K.p.a. Nadzwyczajne i epizodyczne były bowiem jedynie okoliczności w jakich ustawodawca dopuścił zastosowanie instytucji przywrócenia określonych w art. 15zzzzzn˛ terminów, ale przesłanki ich przywrócenia i tryb postępowania określa art. 58 K.p.a. Organy zasadnie zatem rozpoznały wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłanki określone w tym przepisie. Pismem z 07 czerwca 2024 r. (k. 55) organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczył termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony 12 czerwca 2024 r. (k. 57). Organ wywiązał się zatem z obowiązku określonego w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 i zastosował się tym samym do wskazania sformułowanego w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 26 marca 2024 r. III SA/Po 14/24. Skoro wniosek o przywrócenie terminu złożono 09 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego, k. 54), to zachowano termin 30 dni do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy Covid-19. Organy prawidłowo zastosowały art. 58 § 1 K.p.a. uzależniający przywrócenie terminu od uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał jedynie, że okres epidemii Covid-19 był szczególnie trudny dla przedsiębiorców, wiązał się z częstymi zmianami w przepisach i regularną absencją pracowników, którym ta sfera działań została powierzona. Zasadne jest zatem stanowisko organów, że ogólnikowość sformułowań wniosku uniemożliwia poznanie rzeczywistych i konkretnych okoliczności potwierdzających, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Skarżący natomiast zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył dopiero 14 lutego 2023 r., a zatem niemal 9 miesięcy po odwołaniu stanu epidemii. Powoływanie się zatem wyłącznie na stan epidemii (i związane z nim częste zmiany przepisów i absencję pracowników) nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący konsekwentnie nie wskazał też przyczyn, dla których nie mógł zawiadomienia dokonać osobiście; zawodowy pełnomocnik przemilczał ten temat we wniosku, zażaleniu jak i w skardze. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, gdyż zastosowanie art. 7a § 1 K.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości co do wykładni przepisów stosowanego prawa, a tych w sprawie nie było. W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 9, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, organ nie zastosował wobec skarżącego podwyższonego miernika staranności z uwagi na jego profesjonalizm. Wskazana w skardze kwestia konsekwencji w postaci nałożenia kary na skarżącego nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.