III SA/Po 550/20

Dnia 2 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę

Zarząd Województwa, jako Instytucja Zarządzająca W. Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014-2020 (dalej: "IZ WRPO"), decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu złożonego przez M. M. (dalej: "beneficjent", "strona"), prowadzącą do [...] lipca 2019 r. działalność gospodarczą pod nazwą Niepubliczny Ośrodek [...]" M. M., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu, w pkt. 1. sentencji utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji, w pkt. 2. wyłączył naliczanie odsetek za zwłokę za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), to jest od [...] maja 2020 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że zwrot należności głównej wraz z odsetkami liczonymi, jak dla zaległości podatkowych, powinien nastąpić w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. IZ WRPO zawarła [...] października 2017 r. ze stroną umowę o dofinansowanie nr [...], przedmiotem której była realizacja projektu pod nazwą: "Zwiększenie szans edukacyjnych w Przedszkolu [...] w C. ." w ramach WRPO na lata 2014-2020, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Osi Priorytetowej 8 "Edukacja", Działania 8.1. "Ograniczenie i zapobieganie przedwczesnemu kończeniu nauki szkolnej oraz wyrównanie dostępu do edukacji przedszkolnej i szkolnej", Poddziałania 8.1.1. "Edukacja przedszkolna". Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, stanowiącym załącznik do umowy, celem projektu było: - zwiększenie o [...] liczby miejsc edukacji przedszkolnej w Ośrodku Wychowania [...] w C. wyłącznie dla dzieci 3 i 4 letnich (w tym dla [...] chłopców oraz [...] dziewczynek), oraz zakup pomocy dydaktycznych dla Przedszkola w C. i sfinansowanie bieżących kosztów utrzymania nowych [...] miejsc edukacji przedszkolnej przez okres 12 miesięcy, - podniesienie kwalifikacji [...] nauczycieli w Przedszkolu w C. , przez studia podyplomowe dla nauczycieli wychowania przedszkolnego z zakresu gimnastyki korekcyjnej i integracji sensorycznej. W ramach projektu przewidziano realizację następujących zadań: 1) tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej – zakup doposażenia, 2) zapewnienie bieżącego funkcjonowania nowych miejsc edukacji przedszkolnej (od września 2017 r. do lutego 2018 r.), 3) zapewnienie bieżącego funkcjonowania nowych miejsc edukacji przedszkolnej (od marca do sierpnia 2018 r.), 4) rozszerzenie oferty Przedszkola w C. o zajęcia zwiększające szanse edukacyjne (od września 2017 r. do lutego 2018 r.), 5) rozszerzenie oferty przedszkola w C. o zajęcia zwiększające szanse edukacyjne (od marca do sierpnia 2018 r.), 6) studia podyplomowe dla nauczycieli wychowania przedszkolnego. W wyniku realizacji projektu miały zostać uzyskane następujące efekty rzeczowe: a) liczba miejsc wychowania przedszkolnego dofinansowanych w programie [...] osób, b) liczba dzieci objętych w ramach programu dodatkowymi zajęciami zwiększającymi ich szanse edukacyjne w edukacji przedszkolnej: [...] osób, c) liczba nauczycieli objętych wsparciem w programie: [...] osoby. Planowanym rezultatem realizacji projektu było zaś: a) liczba nauczycieli, którzy uzyskali kwalifikacje lub nabyli kompetencje po opuszczeniu programu, zrealizowane w 2018 r.: [...] osoby, b) liczba przedszkoli, w których stwierdzono poprawę jakości oferty edukacyjnej, zrealizowane do [...] sierpnia 2018 r.: 1 przedszkole, c) liczba przedszkoli, które zostały doposażone w nowe pomoce dydaktyczne i inne wyposażenie, zrealizowane w 2018 r.: [...] przedszkole. Realizacja projektu miała być prowadzona od [...] września 2017 r. do [...] sierpnia 2018 r. Zgodnie z umową w kolejnych dwóch latach beneficjent był zobowiązany zapewnić trwałość funkcjonowania utworzonych w ramach projektu nowych miejsc wychowania przedszkolnego. Całkowita wartość projektu, będąca jednocześnie łączną wartością wydatków kwalifikowanych, wyniosła [...] zł. Beneficjent miał prawo do dofinansowania ze środków europejskich w wysokości [...] zł. Zobowiązany był natomiast do wniesienia wkładu własnego w wysokości [...] zł. Załącznikiem nr 7 do umowy był wniosek z [...] sierpnia 2017 r. o nadanie dostępu dla osoby uprawnionej w ramach systemu teleinformatycznego SL2014 dla D. C.. Beneficjent [...] stycznia 2018 r. złożył załącznik nr 7 do umowy – wniosek o nadanie dostępu dla osoby uprawnionej w ramach SL2014 – dla J. T.. Oba wnioski zawierały oświadczenie beneficjenta, zgodnie z którym wszystkie działania w SL2014 podejmowane przez osoby uprawnione będą działaniami podejmowanymi w imieniu i na rzecz beneficjenta. W dniu [...] września 2018 r. beneficjent zawnioskował o wycofanie dostępu do SL2014 dla D. C. i J. T. oraz o nadanie tego dostępu dla siebie. Beneficjent [...] lutego 2018 r. za pośrednictwem SL2014 złożył wniosek o płatność (zaliczkowy – na kwotę dofinansowania [...] zł) za okres od [...] września 2017 r. do [...] września 2017 r., który został zatwierdzony przez IZ WRPO pismem z [...] lutego 2018 r. W dniu [...] lutego 2018 r. przekazano beneficjentowi zaliczkę w wysokości [...] zł. W dniu [...] lutego 2018 r. beneficjent złożył wniosek o płatność (sprawozdawczy) za okres od 2 września do [...] listopada 2017 r., który IZ WRPO zatwierdziła pismem z [...] czerwca 2018 r. Beneficjent złożył [...] marca 2018 r. wniosek o płatność (rozliczający zaliczkę i sprawozdawczy) za okres od [...] grudnia 2017 r. do [...] lutego 2018 r., który IZ WRPO skierowała do poprawy. Ponowny wniosek w tym zakresie został [...] lipca 2018 r. wycofany na wniosek beneficjenta za zgodą IZ WRPO. IZ WRPO [...] czerwca 2018 r. przeprowadziła na miejscu kontrolę planową w zakresie oceny prawidłowości i skutecznej realizacji projektu wraz z wizytą monitoringową. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono uchybienia, wydatki niekwalifikowane i nieprawidłowości opisane w informacji pokontrolnej nr [...] z [...] września 2018 r. i ostatecznej informacji pokontrolnej z [...] listopada 2018 r. nieuwzględniającej zastrzeżeń strony. Beneficjent odmówił podpisania ostatecznej informacji pokontrolnej. IZ WRPO oświadczeniem z [...] stycznia 2019 r. rozwiązała z beneficjentem umowę na podstawie jej § 26 ust. 1 pkt 1 – w trybie natychmiastowym z uwagi na rażące nieprawidłowości, w tym finansowe, w szczególności wykorzystanie środków dofinansowania niezgodnie z umową i zaplanowanym do osiągnięcia celem projektu. Beneficjent zobowiązany został do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków. IZ WRPO, na podstawie § 13 umowy i art. 207 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm., dalej: "u.f.p."), pismem z [...] lutego 2019 r. wezwała beneficjenta do zwroty kwoty głównej oraz odsetek. Decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], IZ WRPO, działając m.in. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1431 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa") oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., określiła kwotę do zwrotu przez stronę w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od przekazania dofinansowania, to jest [...] lutego 2018 r. do dnia dokonania zwrotu włącznie. IZ WRPO, wydając wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję w II instancji, wskazała, że we wniosku o dofinansowanie (pkt. 3.5.4 oraz pkt. VIII poz. 13) strona złożyła oświadczenie, że informacje dotyczące liczby dzieci korzystających z nowo utworzonych w ramach projektu EFS miejsc wychowania przedszkolnego nie będą uwzględniane przez organ prowadzący w przekazywanych comiesięcznie organowi dotującemu sprawozdaniach. Zobowiązanie do złożenia tego oświadczenia stanowiło wypełnienie obowiązku nałożonego na IZ WRPO 2014 w wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze edukacji na lata 2014-2020 (wersja z [...] września 2016 r., obowiązująca w dniu podpisania umowy). Do oceny kwalifikowalności wydatków zastosowanie mają zaś wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z [...] lipca 2017 r., które wskazują, że wydatek może zostać uznany za kwalifikowany jeśli został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie. Wykorzystanie środków z naruszeniem procedur określonych w umowie, w tym niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, lub z naruszeniem procedur określonych w wytycznych wypełnia dyspozycję art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i powoduje obowiązek zwrotu tych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Organ powołując się na analizę zebranego materiału dowodowego, w tym ustaleń z kontroli, wyjaśnień strony oraz zeznań świadków i strony, a także na informacje przekazane przez Burmistrza Miasta i Gminy K., stwierdził, że w projekcie doszło do naruszenia procedur, bowiem beneficjent do czerwca 2018 r., co najmniej raz, w comiesięcznych sprawozdaniach do Urzędu Miasta i Gminy K. ujął wszystkie dzieci biorące udział w projekcie. Pobieranie przez beneficjenta dotacji z budżetu gminy na dzieci objęte wsparciem w ramach projektu stanowi podwójne finansowanie wydatków. IZ WRPO zauważyła, że strona nie kwestionuje faktu finansowania miejsc przedszkolnych zarówno z projektu, jak i z dotacji gminy. Twierdzi natomiast, że zakres tego dofinansowania nie pokrywa się, zaś IZ WRPO 2014 na bieżąco była informowana o stanie wydatkowania środków z dotacji gminnej. Gdyby strona otrzymała jedynie dofinansowanie ze środków z WRPO na lata 2014-2020, nie mogąc otrzymać środków z dotacji gminnej na wyżywienie dzieci w przedszkolu, to w ogóle nie zgłosiłaby się do udziału w projekcie. IZ WRPO zwróciła uwagę, że w załączniku nr 2 do umowy wniosek o dofinansowanie, w rozdziale V, tabela finansowa pkt 5.1.1, beneficjent w zadaniach 2 i 3, pozycja 31 i 35, przewidział koszty wyżywienia (dzieci – [...] zł/ miesiąc/ [...] dzieci/ [...] zł/ miesiąc/ dziecko), co łącznie stanowi kwotę [...]zł na każde zadanie i zostało określone przez beneficjenta do sfinansowania w ramach wkładu własnego do projektu. Zatem zgłaszając swój wniosek o dofinansowanie strona wiedziała, że wyżywienie dzieci w przedszkolu nie będzie finansowane z projektu, uznając, że będzie to jej wkład własny. Organ – zwracając uwagę na rozbieżne stanowiska strony, jej pełnomocnika, a także świadka W. S., co do finansowania wyżywienia dzieci będących uczestnikami projektu – stanął wobec tego na stanowisku, że w projekcie wyżywienie zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie powinno być finansowane z wkładu własnego beneficjenta. Organ stwierdził dalej, że z korespondencji w systemie SL2014 nie wynika, aby IZ WRPO była informowana o wydatkowaniu środków z dotacji gminy. Organ nie jest w stanie zweryfikować zeznań W. S., że kontakty były prawie codziennie i IZ oraz spółka były na bieżąco informowane o stanie wydatkowania środków z dotacji gminnej. Zdaniem organu istotne w sprawie jest to, że Przedszkole w C. funkcjonowało jeszcze przed podpisaniem umowy. Zatem strona miała prawo pobierać dotację od właściwej gminy na dzieci uczęszczające do niej. Dofinansowanie z gminy na bieżące funkcjonowanie mogłoby być dalej pobierane po podpisaniu umowy, jednak tylko na te dzieci, które nie brały udziału w projekcie. Tym samym, gdyby w trakcie rozmów z pracownikami IZ WRPO (brak pisemnej dokumentacji potwierdzającej taki temat rozmowy) pojawiły się informacje, że strona otrzymuje dofinansowanie z gminy na bieżące funkcjonowanie nie oznaczałoby to zawsze, że jest to działanie nieprawidłowe, skutkujące podjęciem czynności wyjaśniających przez organ. Organ wyjaśnił, że jednym z nadrzędnych celów WRPO 2014+, w ramach którego udzielane jest finansowanie ze środków unijnych, jest zwiększenie upowszechnienia edukacji przedszkolnej oraz poprawa jakości tego typu edukacji. Działanie to powinno być komplementarne do interwencji prowadzonych na innych szczeblach, zapewniających wsparcie ze środków krajowych. Koniecznym jest też zapewnienie trwałości rezultatów interwencji podejmowanej w ramach działań sfinansowanych z WRPO 2014+. Jednym z narzędzi koordynacji działań są wytyczne w obszarze edukacji, do których zostały wprowadzone mechanizmy ograniczające możliwość łączenia środków Europejskiego Funduszu Społecznego i dotacji celowej z budżetu gminy. IZ WRPO zapewniła stosowanie zawartych w niej zapisów wprowadzając odpowiednie postanowienia do umowy i wniosku o dofinansowanie. Zapisy wytycznych w obszarze edukacji mają zastosowanie wyłącznie w sytuacji tworzenia nowych miejsc wychowania przedszkolnego, w ramach nowych bądź istniejących struktur przedszkolnych i finansowania działalności bieżącej przez okres maksymalnie 12 miesięcy. W konsekwencji dzieci finansowane z WRPO 2014+ nie mogą być uwzględniane w sprawozdaniach do organu dotującego w okresie realizacji projektu. Zasada ta nie ma zastosowania do wcześniejszej (pozostałej) liczby dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Strona pobierając dotację z gminy na dzieci, których pobyt w Przedszkolu w C. finansowany był z projektu postąpiła wbrew stanowiącemu załącznik do umowy oświadczeniu złożonemu we wniosku o dofinansowanie. Zdaniem organu doszło także do naruszenia procedur, poprzez to, że beneficjent nie zwiększył ilości miejsc wychowania przedszkolnego dla dzieci w wieku 3-4 lat w zakresie określonym we wniosku o dofinansowanie, to jest nie utworzył [...] nowych miejsc wychowania przedszkolnego w Przedszkolu w C. . Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że strona nie utworzyła [...] nowych miejsc wychowania przedszkolnego. W miesiącu sierpniu 2017 r., poprzedzającym rozpoczęcie projektu, liczba dzieci w przedszkolu wynosiła [...], natomiast we wrześniu 2017 r., czyli w miesiącu rozpoczęcia realizacji projektu, wynosiła [...]. W żadnym miesiącu w okresie realizacji projektu nie została osiągnięta liczba [...] dzieci, biorąc miesiąc sierpień 2017 r., jako miesiąc wyjściowy przed utworzeniem nowych miejsc w Przedszkolu w C. . Realizując zadanie polegające na zapewnieniu bieżącego funkcjonowania nowych [...] miejsc edukacji przedszkolnej w Przedszkolu w C. liczba dzieci zgłoszonych do przedszkola w miesiącu wrześniu 2017 r. powinna wynieść [...] ([...]+[...]) i tyle przynajmniej wynosić przez cały okres realizacji projektu. Natomiast utrata dysponowania przez stronę lokalem, bez względu na okoliczności faktyczne i prawne, który był przeznaczony m.in. na [...] nowych miejsc przedszkolnych dla dzieci, skutkowała tym, że nie osiągnięto wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie i nie zachowano trwałości projektu, to jest nie zapewniono osiągnięcia i utrzymania celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Utrata dysponowania lokalem przez stronę miała miejsce już po przeprowadzeniu kontroli. Ustalenia zespołu kontrolującego odnoszą się do okresu, kiedy strona lokalem dysponowała, jednak pomimo to nie utworzyła [...] nowych miejsc wychowania przedszkolnego. Utrata lokalu i brak kontynuowania świadczenia usług stanowi dodatkowe w tym względzie naruszenie procedur. Beneficjent, co sam przyznaje, nie mógł kontynuować prowadzenia Przedszkola w C. i tym samym nie mógł zachować trwałości miejsc przedszkolnych, do czego był zobowiązany na mocy umowy. W dalszej kolejności IZ WRPO wskazała, że beneficjent nie spełnił ponadto kryterium premiującego nr 4 dotyczącego kwalifikacji kadry. Premiowane były bowiem projekty, w ramach których wsparte ośrodki wychowania przedszkolnego miały zapewnić wykwalifikowaną kadrę do opieki nad dziećmi z niepełnosprawnościami lub w przypadku braku kadry, premiowane były projekty, które przewidywały wsparcie dla nauczycieli w zakresie podnoszenia kompetencji lub kwalifikacji w zakresie pedagogiki specjalnej. Za spełnienie tego kryterium beneficjent otrzymał na etapie oceny projektu 6 pkt, jednak zadanie obejmujące to kryterium, to jest zadanie 6, nie zostało zrealizowane. Jako naruszenie procedur organ uznał również to, że beneficjent zrealizował zadania niezgodnie z harmonogramem realizacji projektu określonym we wniosku o dofinansowanie w zakresie realizacji zadania 1 – tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej – zakup doposażenia. Organ ustalił, że w trakcie wizyty monitoringowej beneficjent okazał zespołowi kontrolującemu jedynie niewielką część z wyposażenia zaplanowanego do zakupu w ramach realizacji zadania 1. Całość doposażenia (z wyjątkiem placu zabaw) powinna zostać zakupiona przez beneficjenta w 2017 r. Wyposażenia określone we wniosku o dofinansowanie powinno być dostępne dla dzieci uczęszczających do Przedszkola w C. od dnia rozpoczęcia projektu. Brak części wyposażenia określonego w zadaniu negatywnie wpływał bowiem na realizację zadania 4 – rozszerzenie oferty przedszkola w C. o zajęcia zwiększające szanse edukacyjne od września 2017 r. do lutego 2018 r. oraz zadania 5 – rozszerzenia oferty przedszkola w C. o zajęcia zwiększające szansę edukacyjne od marca do sierpnia 2018 r. (we wniosku wpisano: "W ramach zajęć zwiększających szanse edukacyjne dzieci Wnioskodawca zorganizuje zajęcia stymulujące rozwój psychoruchowy z zakresu gimnastyki korekcyjnej i zajęcia rozwijające kompetencje społeczno-emocjonalne z wykorzystaniem sprzętu TiK"). Tym samym niedokonanie zakupu powyższych sprzętów na dzień rozpoczęcia realizacji projektu, to jest na 1 września 2017 r. w opinii organu uniemożliwiało prawidłową realizację zadania 4 i 5 zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Ponadto organ stwierdził, że nie zostało zrealizowane zadanie 1. Organ nie może potwierdzić, czy wyposażenie zatrzymane przez przedstawiciela Spółki A. zostało zakupione ze środków w ramach umowy, a także czy po zakończeniu kontroli na miejscu, po [...] czerwca 2018 r., w kolejnym miesiącu zostało zakupione wyposażenia zaplanowane w budżecie projektu. Biorąc pod uwagę wypowiedź strony z zastrzeżeń z [...] października 2018 r., w których stwierdziła, że zakup ten miał nastąpić w okresie do [...] sierpnia 2018 r. – w okresie poprzedzającym kontrolę zakup wyposażenia został dokonany ze środków własnych kontrolowanej, natomiast w harmonogramie jednoznacznie określono, że ostatnia transza środków z dofinansowania projektu zostanie przeznaczona właśnie na zakup tego wyposażenia, organ uznał, że wymienionego we wniosku o dofinansowanie sprzętu nie zakupiono. Organ stwierdził, że: 1) pobieranie dotacji z gminy na dzieci, których pobyt w przedszkolu finansowany był w projektu stanowi naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy oraz rozdz. 3.1. pkt 11 g) wytycznych w zakresie edukacji, 2) brak zwiększenia o [...] liczby miejsc edukacji przedszkolnej stanowi brak zrealizowania celu projektu i tym samym naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy, 3) brak zrealizowania zadania 6 – studia podyplomowe dla nauczycieli wychowania przedszkolnego z C. stanowi naruszenie regulaminu konkursu oraz § 4 ust. 1 pkt 1 umowy, 4) zrealizowanie zadania 1 – tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej – zakup doposażenia niezgodnie z harmonogramem realizacji projektu stanowi naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy. Zaszły zatem przesłanki aktualizujące zwrot środków określone w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Wskazując na przeprowadzone postępowanie dowodowe IZ WRPO podała ponadto, że dopuściła w sprawie jako dowód dokumentację projektu, a także wszystkie pisma i wyjaśnienia składane w trakcie realizacji projektu oraz w toku postępowania administracyjnego. W ocenie organu nie było niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy przesłuchanie w charakterze świadków D. C. oraz J. T.. Organ miał możliwość ustalić, jakie czynności były podejmowane przez te osoby, dając wiarę zeznaniom strony w tym zakresie. Rola D. C. i J. T. w projekcie nie budzi wątpliwości organu. Organ nie kwestionuje okoliczności wykazanych przez stronę w zakresie powzięcia od tych osób informacji o projekcie, profesjonalnego zajmowania się przez te osoby wyszukiwaniem potencjalnych beneficjentów projektów finansowanych z funduszy europejskiej. Organ nie kwestionuje również faktu, że osoby te na zlecenie strony przygotowywały wniosek o dofinansowanie oraz świadczyły pomoc przy bieżącej obsłudze projektu i prowadzeniu korespondencji z IZ WRPO. Jednak mając na uwadze charakter stwierdzonych nieprawidłowości okoliczności te pozostają bez znaczenia dla sprawy. Bez względu na informacje, zgodnie z którymi za sporządzenie wniosku o dofinansowanie, a także za kontakty z IZ WRPO na etapie realizacji projektu odpowiadała Spółka B. D. C., J. T. w P., co bezspornie wynika z zebranego materiału dowodowego, dla organu stroną odpowiedzialną za realizację projektu była i jest strona. W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata – zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na: 1) zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), w szczególności przez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowodu z zeznań świadków w osobie D. C. i J. T., którzy mogliby potwierdzić podane przez skarżącą okoliczności sprzeczne z ustaleniami dokonanymi przez organ, 2) działaniu organu wbrew zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażonej w art. 8 K.p.a., w szczególności przez uznanie zachowania skarżącej jako wykorzystywania środków na realizację projektu z naruszeniem procedur w całym okresie realizacji projektu, to jest w okresie od [...] września 2017 r. do [...] stycznia 2019 r., choć za okres od [...] września 2017 r. do [...] listopada 2017 r. skarżąca [...] lutego 2018 r. złożyła wniosek sprawozdawczy, który organ zatwierdził, 3) braku rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z regułą wynikającą z art. 77 § 1 K.p.a., czego następstwem było wydanie decyzji nie zawierającej rozstrzygnięcia o umorzeniu choćby części postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., gdyż wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organ zebrał materiał dowodowy, z którego wynika, że projekt został wykonany w części, przy czym organ nie ustalił konkretnie w jakiej części projekt został wykonany, czego konsekwencją powinno być orzeczenie o obowiązku zwrotu jedynie części otrzymanego dofinansowania, a nie jego całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kwota dofinansowania, której zwrotu zażądał organ, została w całości wykorzystana na realizację projektu. Skarżąca powołała się na swoje dotychczas prezentowane stanowisko. W jej ocenie brak uwzględnienia podnoszonych przez nią argumentów na zwalczenie stwierdzonych przez organ uchybień podwójnego finansowania wydatków, niezwiększenia ilości miejsc oraz realizacji zadań niezgodnie z harmonogramem, doprowadziło do błędnej oceny materiału dowodowego. Gdyby organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy nie doszedłby do wniosków, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wiedzę w zakresie realizacji projektu i rzeczywistego osiągnięcia jego celów posiadali świadkowie C. i T. , których zeznanie było przedmiotem wniosku dowodowego. Organ odmówił jego przeprowadzenia. Przeprowadzenie tego dowodu na etapie wydania decyzji poprzedzającej napotkało trudności, wzywani świadkowie nie odbierali wezwań kierowanych przez organ. Zdaniem skarżącej chęć jak najszybszego załatwienia sprawy przez organ, przy posiadanej wiedzy o trudnościach w przeprowadzeniu dowodu sprawiła, że organ zaniechał przesłuchania rzeczonych świadków po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła ponadto, że w okresie od [...] września do [...] listopada 2017 r. projekt został zrealizowany w całości, co jest oparte na domniemaniu, którego przesłanką jest informacja zawarta w piśmie IZ WRPO z [...] lutego 2018 r. Pomimo tego pisma, w informacji pokontrolnej znalazła się sprzeczna z nim informacja, z której wynika, że projekt nie został zrealizowany w całym okresie, to jest również od [...] września do [...] listopada 2017 r. Wykonywanie projektu było ponadto objęte stałym nadzorem organu, który był możliwy dzięki wykorzystaniu narzędzi informatycznych w postaci systemu SL. Raporty z wykonania projektu, w których znajdowała się informacja o pobieraniu dotacji gminnej przez skarżącą była znana organowi od samego początku. Skoro organ nie wytknął skarżącej uzyskiwania dotacji gminnej w początkowym etapie wykonywania projektu, to nie było dopuszczalne uznanie takiej sytuacji za niezgodną z umową na dalszym etapie wykonania projektu, to jest w okresie po [...] listopada 2017 r. Na koniec skarżąca wskazała, że organ nie uwzględnił § 10 ust. 8 umowy, zgodnie z którym w przypadku, gdyby dofinansowanie nie zostało w całości wykorzystane na wydatki kwalifikowane, to zwrotowi podlega jedynie ta część, która nie została wykorzystana, nie zaś całość. Z materiału dowodowego wynika, że projekt został w części wykonany (pismo IZ WRPO z [...] lutego 2018 r.). IZ WRPO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, odnosząc się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec zaistnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie, zważywszy zwłaszcza na aktualną sytuację epidemiczną oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżona decyzja Zarządu Województwa z [...] lipca 2020 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") dawałby podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Przepis ten przewiduje, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Art. 184 u.f.p., do którego cytowany przepis odsyła, w ust. 1 stanowi z kolei, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. (w tym środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej – przyp. tut. Sądu), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych naruszenie procedur, o którym mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p., to także realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego, zawarta pomiędzy organem a beneficjentem, oraz wytyczne, do których stosowania zobowiązał się beneficjent, są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1607/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W orzecznictwie tym przyjmuje się, że dokumenty tworzące system realizacji programu operacyjnego (umowa o dofinansowanie, wytyczne, komunikaty, opracowane przez instytucje zarządzające) stanowią wprawdzie specyficzne, ale prawne uregulowania i przyznaje się im walor źródła prawa. Projekty realizowane są przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Na przykład w wyroku z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2004/13 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podstawą prawną decyzji o zwrocie dofinansowania jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., to jest wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. W realiach kontrolowanej sprawy IZ WRPO stwierdziła: 1) pobieranie przez skarżącą dotacji z gminy na dzieci, których pobyt w przedszkolu finansowany był w ramach projektu, uznając w tym względzie naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy oraz rozdz. 3.1. pkt 11 g) wytycznych w zakresie edukacji, 2) brak zwiększenia o [...] liczby miejsc edukacji przedszkolnej, przyjmując, że stanowi to brak zrealizowania celu projektu i tym samym naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy, 3) brak zrealizowania Zadania 6 – Studia podyplomowe dla nauczycieli wychowania przedszkolnego z C. , co w ocenie organu stanowi naruszenie regulaminu konkursu i § 4 ust. 1 pkt 1 umowy, 4) zrealizowanie Zadania 1 – Tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej - zakup doposażenia niezgodnie z harmonogramem realizacji projektu, wskazując na naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy. Ponadto, organ wskazał, że utrata lokalu, który był przeznaczony do realizacji projektu – co miało miejsce już po przeprowadzeniu kontroli, prowadzącej do wykazania poprzednich naruszeń – skutkowała tym, że nie osiągnięto wskaźników produktu i rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie oraz nie zachowano trwałości projektu, to jest nie zapewniono osiągnięcia i utrzymania celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku o dofinansowanie. W przywołanym powyżej § 4 ust. 1 pkt 1 umowy skarżąca zobowiązała się realizując umowę do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem, w tym w oparciu o harmonogram realizacji projektu. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie celem głównym projektu było zwiększenie o [...] liczby miejsc edukacji przedszkolnej dla dzieci 3 i 4 letnich oraz podniesienie kwalifikacji [...] nauczycieli w Przedszkolu w C. . Przewidziano przy tym realizację następujących zadań: 1) tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej – zakup doposażenia, 2) zapewnienie bieżącego funkcjonowania nowych miejsc edukacji przedszkolnej (od września 2017 r. do lutego 2018 r.), 3) zapewnienie bieżącego funkcjonowania nowych miejsc edukacji przedszkolnej (od marca do sierpnia 2018 r.), 4) rozszerzenie oferty Przedszkola w C. o zajęcia zwiększające szanse edukacyjne (od września 2017 r. do lutego 2018 r.), 5) rozszerzenie oferty przedszkola w C. o zajęcia zwiększające szanse edukacyjne (od marca do sierpnia 2018 r.), 6) studia podyplomowe dla nauczycieli wychowania przedszkolnego. Zgodnie zaś z rozdz. 3.1. pkt 11 g) wytycznych w zakresie edukacji IZ RPO zapewnia, że korzystanie z finansowania działalności bieżącej nowo utworzonych miejsc wychowania przedszkolnego obliguje organ prowadzący OWP do złożenia zobowiązania do sfinansowania działalności bieżącej wyłącznie ze środków EFS bądź ze środków dotacji z budżetu gminy. W przypadku publicznych OWP prowadzonych przez podmioty inne niż JST oraz niepublicznych OWP IZ RPO zagwarantuje, że informacje dotyczące liczby dzieci korzystających z nowo utworzonych w ramach projektu EFS miejsc wychowania przedszkolnego nie będą uwzględniane prze organ prowadzący w przekazywanych comiesięcznie organowi dotującemu sprawozdaniach w okresie 12 miesięcy finansowania działalności bieżącej nowo tworzonych miejsc w ramach projektu EFS. Jedynie w stosunku do nowo utworzonych miejsc w ramach projektu podmiot nie może występować o dotację z budżetu gminy w okresie realizacji projektu, gdyż wydatki na finansowanie działalności bieżącej są pokrywane ze środków projektowych, o których mowa w lit. e ppkt vii. Może to robić natomiast wobec dotychczasowej (pozostałej) liczby dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym i na tę grupę dzieci uzyskiwać nadal dotacje z budżetu gminy. Po zakończeniu finansowania projektowego możliwe jest uzyskanie dotacji także na dzieci korzystające wcześniej z miejsc przedszkolnych utworzonych z EFS. Wobec ostatniego skarżąca we wniosku o dofinansowanie oświadczyła, że informacje dotyczące liczby dzieci korzystających z nowo utworzonych w ramach projektu EFS miejsc wychowania przedszkolnego nie będą uwzględniane przez organ prowadzący w przekazywanych comiesięcznie organowi dotującemu sprawozdaniach. W świetle dotychczasowych uwag wypełnienie hipotezy art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w realiach kontrolowanej sprawy nie budzi wątpliwości, skarżąca bowiem – jak wykazała IZ WRPO – realizowała projekt niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Skarżąca kwestionuje jednak prawidłowość przeprowadzonego przez IZ WRPO postępowania wyjaśniającego, w tym poprawność oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., a także wskazuje na naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, jaka ujęta jest w art. 8 K.p.a. W ocenie tut. Sądu skarżąca stara się w istocie podjąć polemikę z ustaleniami poczynionymi przez IZ WRPO. Tymczasem organ ten wyczerpująco zbadał wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, przeprowadzając dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego tak materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonej decyzji. Innymi słowy IZ WRPO dopełniła wszelkich wymogów z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Dodatkowo podkreślić trzeba, że skuteczność wykazania, że organ naruszył zasadę z art. 80 K.p.a. wymaga wskazania, iż uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, bowiem jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest zaś wystarczające samo subiektywne przekonanie strony skarżącej o innej niż przyjął organ wadze (doniosłości) poszczególnych środków dowodowych i ich odmiennej ocenie niż ocena organu. Zarzut dowolnego działania organu można by postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Zauważyć natomiast należy, że IZ WRPO dokonując ustaleń faktycznych w kontrolowanej sprawie, a także w dalszej kolejności ich subsumcji pod znajdujące zastosowanie normy prawa materialnego, oparła się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dała wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym – wbrew twierdzeniom skarżącej – wzięła pod uwagę prezentowane przez nią zarówno po kontroli na miejscu, jak i na różnych etapach postępowania stanowisko. Nie ma racji skarżąca, aby naruszenie powyższych przepisów – i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – nastąpiło na skutek nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów w postaci przesłuchania świadków w osobie D. C. i J. T.. Jak stanowi art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Prawidłowo IZ WRPO uznała, że okoliczności faktyczne, na które miał być zgodnie z wnioskiem skarżącej przeprowadzony powyższy dowód, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu i wykorzystanie przeznaczonych na to środków w świetle regulacji art. 207 ust. 1 u.f.p. ponosi beneficjent, a więc skarżąca. Ocena prawidłowości realizacji tego projektu i osiągnięcia jego celów, wbrew sugestiom skarżącej, nie leży przy tym w gestii osób, którymi skarżąca się przy tym posługuje, nawet jakby były to osoby, które zajmowały się na rzecz skarżącej profesjonalną obsługą wniosku o dofinansowanie i realizacją projektu, lecz do IZ WRPO, która przeprowadza samodzielnie ocenę w tym zakresie, podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o regulacje art. 207 u.f.p. Niezależnie zatem od roli, jaką powyższe osoby pełniły na rzecz skarżącej przy realizacji projektu, która to rola przez organ nie była nawet kwestionowana, to ostatecznie skarżąca jest adresatem wszelkich działań podejmowanych w tejże sprawie przez IZ WRPO. Nie sposób także zgodzić się ze skarżącą, aby doszło do istotnego naruszenia art. 8 K.p.a. ze względu na uprzednie zatwierdzenie przez IZ WRPO wniosku o zaliczkę, czy wniosku sprawozdawczego – odnoszących się do części okresu realizacji projektu. Weryfikacja wniosków o płatność (por. art. 189 ust. 1 w zw. z ust. 6 u.f.p.) służy dokonaniu płatności na rzecz beneficjenta. W żadnym razie instytucja ta nie wyłącza innych uprawnień kontrolnych przysługujących instytucji zarządzającej (por. art. 22 i art. 23 ustawy wdrożeniowej). Przyjęcie odmiennego zapatrywania, do czego prowadzi stanowisko skarżącej, powodowałoby że przepisy art. 207 ust. 1 u.f.p. byłyby przepisami martwymi, skoro mogłyby znaleźć zastosowanie jedynie w przypadkach negatywnej weryfikacji wniosku o płatność, to jest w sytuacji, w której nie dochodziłoby de facto do dokonania płatności, ergo brak byłoby środków, które miałyby podlegać zwrotowi. Tymczasem to właśnie ustalenia faktyczne, jakie zostały poczynione wobec skarżącej w ramach kontroli na miejscu, jak również materiał dowodowy zgromadzony w następczo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, doprowadziły IZ WRPO do wykazania naruszeń, które stanowią podstawę zaskarżonej decyzji. Skarżąca podnosi ponadto, że IZ WRPO od początku znana była informacja o pobieraniu przez nią dotacji gminnej. Skarżąca wskazała przy tym, że informacja taka miałaby wynikać z raportów o wykonaniu projektów. Stanowi to niczym nie popartą polemikę z twierdzeniem organu, który w zaskarżonej decyzji wykazał, że z korespondencji w systemie SL2014 nie wynika, aby IZ WRPO informowana była o wydatkowaniu środków z dotacji gminy. Podkreślenia przy tym wymaga, że wykazane w tym zakresie przez IZ WRPO naruszenie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. nie dotyczy tego, że skarżąca w ogóle pobierała dotację z gminy, lecz czyniła to także na te dzieci, które brały udział w projekcie. Na marginesie tylko wskazać należy, że nawet gdyby uznać, że doszło do uchybienia przez IZ WRPO art. 7, art. 77 § 1, czy art. 80 K.p.a., bądź jak aktualnie podaje skarżąca art. 8 K.p.a., względem wyjaśnienia kwestii informowania przez skarżącą o pobieranej z gminy dotacji, naruszenie takie pozostawałoby bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Wykazane w tym zakresie przez IZ WRPO naruszenie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. dotyczy sfinansowania działalności bieżącej nowo utworzonych miejsc wychowania przedszkolnego, gdy tymczasem skarżąca bezsprzecznie nie zrealizowała w tym względzie celu głównego projektu sprowadzającego się do zwiększenia o [...] liczby miejsc edukacji przedszkolnej dla dzieci 3 i 4 w Przedszkolu w C. . Nie zasługiwał także na uwzględnienie ostatni z podniesionych przez skarżącą zarzutów, w którym doszukuje się ona naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Organ wykazał bowiem, że skarżąca nie zrealizowała powyżej wskazanych, a wynikających z wniosku o dofinansowanie, celów projektu i zadań. W takiej zaś sytuacji twierdzenie skarżącej, że projekt został w części zrealizowany, poparte wyłącznie kwestią pozytywnej weryfikacji złożonego przez nią wniosku o płatność, czy wniosku sprawozdawczego, do której to problematyki tut. Sąd powyżej zresztą się już odniósł, jest całkowicie bezzasadne. W tych okolicznościach, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu.