III SA/Po 540/20

Dnia 29 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi J.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Jako podstawę prawną decyzji powołano: 1. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a."; 2. art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa". W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy i wskazano, że z powodu opłacenia składek zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 24 ust. 6a i ust. 6b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s."; 2. art. 31zo ust. 2 ustawy; 3. art. 6, art. 7a, art. 8 i art. 9 K.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w związku ze złożeniem wniosku nie zaktualizował się obowiązek opłacenia składek za kwiecień 2020 r., organ nie poinformował jej o istnieniu nadpłaty, a jej zaliczenie na poczet składek za ten miesiąc narusza nie tylko art. 24 ust. 6a i ust. 6b u.s.u.s., ale również art. 31zo ust. 2 ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż narusza art. 105 § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 K.p.a.). Postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, stąd organ naruszył art. 105 § 1 K.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W związku z wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania, która ma charakter jedynie formalny (tzn. nie nastąpiło merytoryczne rozpatrzenie wniosku w rozumieniu art. 31zq ust. 7 ustawy) przedwczesne byłoby formułowanie przez Sąd oceny co do zasadności wniosku, a tym samym odnoszenie się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 24 ust. 6a i ust. 6b u.s.u.s. oraz art. 31zo ust. 2 ustawy). Podnieść należy jedynie, że na obecnym etapie postępowania brak podstaw do stwierdzenia, że organ uznał należności jako opłacone z uwagi na zaliczenie na ich poczet nadpłaty, co sugeruje skarżąca. Okoliczność ta nie wynika bowiem z uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. związany z niepoinformowaniem skarżącej o istnieniu nadpłaty. Samo zresztą uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest niezwykle lakoniczne. To w istocie jedno zdanie stwierdzające, że przyczyną umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość z powodu opłacenia należności z tytułu składek za okres objęty wnioskiem. Organ naruszył tym samym art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. stanowiące, że decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji podano jedynie, że należność za okres objęty wnioskiem została opłacona, ale - jak już wyżej wskazano - nie podano, na jakiej podstawie dokonano tego ustalenia ani nie podano wysokości ani daty opłacenia należności. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu w uzasadnieniu faktycznym decyzji, gdyż Sąd jedynie kontroluje zgodność decyzji z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zasadne w powyższym kontekście są zarzuty naruszenia art. 6 K.p.a. (zasada działania organu na podstawie przepisów prawa) i art. 8 § 1 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania strony do organu). Nie są natomiast zasadne zarzuty naruszenia art. 8 § 2 K.p.a., brak bowiem utrwalonej praktyki w tym zakresie, ani art. 7a K.p.a., gdyż nie ma wątpliwości co do treści normy prawnej zawartej w art. 31zo ust. 2 ustawy. Jak już wyżej wskazano, na tym etapie postępowania przedwczesne byłoby przesądzenie czy skarżąca ma czy nie ma prawa, o którym mowa w art. 31zo ust. 2 ustawy. Ustalenia tego dokona organ ponownie rozpatrując wniosek, kierując się wykładnią przepisów i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu. Wobec tego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.