III SA/Po 51/14

Dnia 29 marca 2017 roku Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 postanawia 1. przyznać radcy prawnemu M. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. 2. odmówić przyznania radcy prawnemu zwrotu wydatków związanych z zastępstwem prawnym wykonywanym na zasadzie prawa pomocy

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 roku referendarz sądowy WSA w Poznaniu przyznał K. M. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W niniejszej sprawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu jako pełnomocnika skarżącego wyznaczyła radcę prawnego M. M. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę i przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za reprezentowanie skarżącego przed sądem I instancji. Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 roku pełnomocnik skarżącego złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu, w której zawarł wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 roku, sygn. akt II GSK 1210/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Z akt spawy wynika, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawił się, w zastępstwie radcy prawnego M. M., pełnomocnik substytucyjny radca prawny P. K. i wniósł o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (k. 99 akt sądowych). Pismem z dnia 10 marca 2017 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które nie zostały przez skarżącego opłacone w całości ani w części, oraz dodatkowo wniósł o przyznanie kosztów osobistego stawiennictwa na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 7 grudnia 2016 roku w kwocie [...] zł przyjmując dla wyliczenia iloczyn liczby kilometrów na odcinku: S. (kancelaria pełnomocnika skarżącego) – W. (siedziba NSA), tj. [...] km w obie strony oraz określonej stawki za 1 km przebiegu pojazdu w kwocie 0,8358 zł zgodnie z § 2 pkt 1 lit b rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 25 marca 2002 roku w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.) Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718, ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu (...) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat lub radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1715), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 roku, ale w treści § 22 przewiduje, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1805), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku, w treści § 22 również wskazują, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie powyższego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W konsekwencji w rozpoznawanym przypadku aktualność zachowało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. t.j. z 2013 roku, poz. 490), które obowiązywało w momencie wszczęcia postępowania kasacyjnego przed sądem II instancji. Stosownie do § 14 ust 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje 75% stawki minimalnej wynoszącej 240 zł, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny przysługuje 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Uwzględniając rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika z urzędu (§ 2 ust. 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r.), należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu tytułem udzielonej skarżącemu nieopłaconej pomocy prawnej wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Pełnomocnik oświadczył, że pomoc prawną świadczył w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i jest płatnikiem podatku VAT. Opłatę za udzielenie pomocy prawnej skarżącemu podwyższa się zatem o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o niej, w kwocie [...] zł (§ 2 ust. 3 rozporządzenia z 28 września 2002 r.). W efekcie pełnomocnikowi należało przyznać tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynagrodzenie w łącznej wysokości [...] zł. Mając powyższe na uwadze i uwzględniając, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowiono jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Odnosząc się do złożonego przez pełnomocnika wniosku o przyznanie zwrotu kosztów dojazdu samochodem prywatnym na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 15 pkt 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują również niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. W kwestii zwrotu kosztów przejazdu obrońców ustanowionych z urzędu nie mają bezpośredniego zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 roku w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.). Nie negując zasadności zwrotu wydatków związanych z przejazdem na potrzeby zapewnienia należytej reprezentacji skarżącego przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy zauważyć, że niewystarczające pozostaje samo wyliczenie dotyczące poniesionych wydatków. W tym względzie konieczne pozostaje udokumentowanie, że ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik w rzeczywistości korzystał z konkretnego pojazdu w określonym czasie i miejscu na potrzeby zapewnienia należytej pomocy prawnej swojemu mandatowi. Takie dodatkowe wymogi skierowane wobec pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który korzysta z własnego środka transportu, mają istotne znaczenie dla zachowania równych zasad zwrotu poniesionych wydatków z tymi pełnomocnikami ustanowionymi z urzędu, którzy je udokumentowali, przedstawiając na tę okoliczność np. bilety za przejazdy, faktury, rachunki. Podjęcie takiego działania jest zatem konieczne, aby nie stawiać w pozycji uprzywilejowanej tych pełnomocników ustanowionych z urzędu, którzy korzystają z własnych środków transportu i domagają się zwrotu uzasadnionych wydatków jedynie na podstawie własnego oświadczenia o poniesionych z tego tytułu wydatkach. Uwzględniając powyższe rozważania należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik nie udokumentował należycie swoich wydatków, a zatem nie mogą one podlegać zwrotowi. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono jak pkt 2 sentencji postanowienia.