III SA/Po 508/18

Dnia 17 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi T. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. przyznaje radcy prawnemu A. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.

T. W. 17 marca 2018 r. wniósł o umorzenie w całości należności z tytułu nieopłaconych składek. Zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. wydał na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s." oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie". Organ podał, że w oparciu o: 1. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na: a) ubezpieczenia społeczne za listopad 2003 r., od lipca do września 2004 r. i od stycznia do lipca 2005 r. w łącznej wysokości 16 382,90 zł, w tym z tytułu: - składek w wysokości 3 924,90 zł, - odsetek za zwłokę w wysokości 12 458 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne za sierpień i wrzesień 2004 r. z tytułu odsetek za zwłokę w wysokości 1 928 zł, c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2005 r. w łącznej wysokości 261,56 zł, w tym z tytułu: - składek w wysokości 110,56 zł; - odsetek za zwłokę w wysokości 151 zł; 2. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek za płatnika na własne ubezpieczenia na: a) ubezpieczenia społeczne za listopad 2003 r., od lipca do września 2004 r. i od stycznia do czerwca 2005 r. w łącznej wysokości 3 040,45 zł, w tym z tytułu: - składek w wysokości 1 224,45 zł, - odsetek za zwłokę w wysokości 1 816 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne za sierpień i wrzesień 2004 r., lipiec 2005 r. i listopad 2005 r. w łącznej wysokości 901,27 zł, w tym z tytułu: - składek w wysokości 365,27 zł, - odsetek za zwłokę w wysokości 536 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., że 19 marca 2018 r. wpłynął do organu wniosek strony z 17 marca 2018 r. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, niemniej jednak brak jest podstaw do umorzenia należności z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 oraz z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. W skardze na decyzję strona zakwestionowała jej zgodność z prawem, wskazując na swą trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 12 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego m. in. podniósł zarzut przedawnienia należności z tytułu składek i zarzucił inne naruszenia prawa materialnego, a także przepisów postępowania. Pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i - w przypadku uznania za zasadny zarzutu przedawnienia należności - umorzenie postępowania, ewentualnie o zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni decyzji w przedmiocie umorzenia należności objętych sprawą w całości; 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż podniesione w skardze i w piśmie pełnomocnika skarżącego z 12 października 2018 r. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", decyzja zawiera rozstrzygnięcie. Jest ono wiążącym prawnie ustaleniem konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego (określeniem uprawnień lub obowiązków strony). Zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia, gdyż nie załatwia sprawy wszczętej z wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek - nie orzeka w przedmiocie ich umorzenia czy odmowy ich umorzenia. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywy wskazujące na odmowę uwzględnienia wniosku nie sanują braku rozstrzygnięcia. Treści rozstrzygnięcia nie można domniemywać z treści uzasadnienia. Decyzja składa się zarówno z rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia. Stanowią one jedność w znaczeniu materialnym i formalnym. Żadna z tych części nie może istnieć samodzielnie, za wyjątkiem wyraźnie przewidzianych przez przepisy sytuacji (np. art. 107 § 1 K.p.a. - możliwość odstąpienia od uzasadnienia przy uwzględnieniu w całości żądania strony). Decyzja nie tylko powinna zawierać rozstrzygnięcie, jak i uzasadnienie, ale powinny być one ze sobą spójne. W niniejszej sprawie nie może być mowy o ich spójności, gdyż nie ma rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięciem nie jest powołanie podstawy prawnej decyzji, Zgodnie bowiem z art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. powołanie podstawy prawnej jest odrębnym od rozstrzygnięcia elementem decyzji. Powołanie podstawy prawnej decyzji stanowi przytoczenie przepisów prawa materialnego, na których organ opiera rozstrzygnięcie sprawy co do istoty oraz powołanie mających szczególny związek z wydaniem danej decyzji przepisów proceduralnych. Rozstrzygnięcie, jak już wyżej wskazano, stanowi wiążące ustalenie konsekwencji prawnych stosowanego przez organ przepisu prawa materialnego. Obrazuje ono rezultat stosowania określonych przepisów prawa. Stanowi władczą konkretyzację praw lub obowiązków wobec danego podmiotu na podstawie przepisów prawa przyjętych za podstawę prawną rozstrzygnięcia. Treścią rozstrzygnięcia nie może być więc powołanie przepisów prawa (podstawy prawnej), gdyż rozstrzygnięciem jest ustalenie przez organ wiążących konsekwencji prawnych, które są rezultatem uprzedniego zastosowania konkretnych przepisów prawa. Przepisy prawa same w sobie nie stanowią rozstrzygnięcia. Są one jedynie środkiem prowadzącym do celu - wydania rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji nie zawierającej rozstrzygnięcia rażąco narusza art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. Rażącym naruszeniem prawa jest już bowiem bezsporna sprzeczność treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Tym bardziej więc tego rodzaju naruszenie prawa występuje, gdy decyzja w ogóle nie zawiera rozstrzygnięcia. Organ z uwagi na brak rozstrzygnięcia nie orzekł ani o odmowie umorzenia należności ani o ich umorzeniu. W tej sytuacji przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów zawartych w skardze i dodatkowym piśmie pełnomocnika skarżącego, kwestionujących zasadność odmowy umorzenia należności. Powyższe skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), o czym Sąd orzekł w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 250 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.). Ponownie rozpatrując sprawę organ wyda orzeczenie spełniające warunki formalne, o których mowa w przepisach postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia organ w szczególności odniesie się do podniesionej przez pełnomocnika skarżącego kwestii przedawnienia należności.