III SA/Po 472/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 marca 2026 r. nr [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

[...] sp. z o.o. z siedzibą w K. , reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 12 lutego 2026 r. nr [...], którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z 2 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niewykonanie w roku 2024 obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy. Burmistrz Miasta [...] wydał wskazaną powyżej decyzję z 2 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za niewykonanie w roku 2024 obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Decyzja została doręczona stronie za pośrednictwem ePUAP 7 stycznia 2026 r. Odwołanie od powyższej decyzji, datowane na 21 stycznia 2026 r. skarżąca złożyła poprzez ePUAP w tej samej dacie. Środek odwoławczy został skierowany na adres elektroniczny Gminy [...]. Zaskarżonym postanowieniem z 12 lutego 2026 r. nr [...] Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ przyjął, że odwołanie strony wniesione zostało za pośrednictwem Burmistrza Miasta [...] w dacie 22 stycznia 2026 r. Zaskarżonemu postanowieniu Kolegium z 12 lutego 2026 r. pełnomocnik strony zarzucił naruszenie: - art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy zostało ono nadane w formie dokumentu elektronicznego w ostatnim dniu 14-dniowego terminu; - art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 i 2 i art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych, poprzez nieuwzględnienie faktu, że wysłanie pisma na adres do doręczeń elektronicznych organu (w tym za pośrednictwem platformy ePUAP) jest równoznaczne z zachowaniem terminu, a datą wniesienia jest data wystawienia dowodu wysłania (UPP), a nie data odczytania pisma przez organ I instancji; - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego. Uzasadniając skargę pełnomocnik strony wskazał, że w dniu 21 stycznia 2026 r. skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem organu I instancji, korzystając z elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP. System wygenerował Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia (UPP), wskazujące jednoznacznie datę wprowadzenia dokumentu do systemu teleinformatycznego, przypadającą na 21 stycznia 2026 r. Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu błędnie przyjął, iż odwołanie zostało nadane w dniu 22 stycznia 2026 r. Organ prawdopodobnie zasugerował się datą faktycznego odczytania dokumentu lub jego wewnętrznej dekretacji, całkowicie ignorując treść art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. W oparciu o przedstawione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z UPP oraz pisma skarżącej skierowanej do organu I instancji dnia 28 stycznia 2026 roku, na okoliczność wykazania daty i godziny wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ przesłał materiały sprawy wraz z decyzją z 26 marca 2026 r. nr [...] wydaną w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uchylającą w całości zaskarżone postanowienie. W treści przedmiotowej decyzji Kolegium wskazało, że na podstawie znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia, Kolegium omyłkowo błędnie uznało, że odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta [...] z 2 stycznia 2026 r., datowane dnia 21 stycznia 2026 roku, zostało nadane w dniu 22 stycznia 2026 roku. W odniesieniu do argumentacji pełnomocnika skarżącej Kolegium stwierdziło, że skarga zasługuje na uwzględnienie w całości, bowiem wszystkie podniesione w niej rozważania w zakresie obowiązującego stanu prawnego okazały się trafne i winny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Z tego względu Kolegium uznało, że należy uwzględnić skargę w całości i zgodnie z żądaniem skarżącego oraz w interesie tej strony wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie z 12 lutego 2026 r. nr [...]. Naruszenie prawa polegało na błędnym ustaleniu, że Urzędowe Poświadczenie Doręczenia odwołania z dnia 21 stycznia 2026 roku, które wpłynęło do Burmistrza Miasta [...] (Urzędu Miejskiego w [...]) w dniu 22 stycznia 2026 roku, stanowi dowód nadania odwołania przez Stronę, podczas gdy stanowi to dowód przekazania przez Wójta Gminy [...] (Urząd Gminy w [...]), odwołania wniesionego przez Stronę w dniu 21 stycznia 2026 roku a więc z zachowaniem ustawowego terminu, do organu niewłaściwego. W aktach sprawy nadesłanych wraz z odwołaniem brak było Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia odwołania w dniu 21 stycznia 2026 roku, które zostało załączone dopiero przez pełnomocnika strony do skargi. Zgodnie z art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) podanie (odwołanie) wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie w roku 2024 obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W kontrolowanym postepowaniu okoliczności złożenia odwołania od decyzji organu I instancji oraz dochowania terminu do wniesienia środka odwoławczego nie stanowią obecnie przedmiotu sporu. Organ odwoławczy w reakcji na rozpoznawaną skargę wydał opisaną powyżej decyzję z 26 marca 2026 r. na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., którą uchylił w całości własne postanowienie z 12 lutego 2026 r. nr [...]. Należy w tym miejscu wskazać, że w myśl art. 54 § 3 P.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Decyzja wydana przez Kolegium nie stanowi rozstrzygnięcia autokontrolnego o którym mowa w art. 54 § 3 P.p.s.a. Przedmiotem skargi strona uczyniła postanowienie organu odwoławczego, natomiast rozstrzygnięcie Kolegium zapadło w formie decyzji. Uchylenie postanowienia powinno nastąpić w formie postanowienia. Decyzja jest natomiast merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej zawisłej przed organem administracji publicznej. Autokontrolna decyzja Kolegium z 26 marca 2026 r. nie spełnia powyższych wymagań. Sąd dostrzega, że jako podstawę prawną decyzji z 26 marca 2026 r. Kolegium wskazało w szczególności art. 138 § 2 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W okolicznościach opisanych powyżej brak jest podstaw do przyjęcia, że przepis ten znajdował zastosowanie w sprawie. Niezależnie od tego, treść rozstrzygnięcia podjętego w tejże decyzji w żadnym razie nie wskazuje na zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Dodatkowo, pomimo jednoznacznego wymogu wynikającego z treści art. 54 § 3 P.p.s.a. organ nie stwierdził, czy jego działanie miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność ta ma szczególne znaczenie w kontekście treści wniesionej skargi, bowiem zdaniem pełnomocnika strony podejście Kolegium zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu stanowi rażące naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającej z art. 8 k.p.a. Procedura przewidziana w art. 54 § 3 P.p.s.a. jest szczególną regulacją, która ma na celu zaprzestanie prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Aby można było stwierdzić, że w danej sprawie organ administracji rzeczywiście zastosował przewidziany w art. 54 § 3 P.p.s.a. tryb tzw. autokontroli, muszą zostać spełnione wszystkie warunki przewidziane w tym przepisie, składające się na wymóg terminowego uwzględnienia wniesionej skargi w całości. Warunek poprawnego zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. jest spełniony wyłącznie poprzez wyraźne wskazanie w decyzji, iż uchylane orzeczenie nie było dotknięte wymienionymi w przepisie wadami (brakiem podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa) lub że takie naruszenie miało miejsce. Z uwagi na powyższe uchybienia, rozstrzygnięcie autokontrolne w formie decyzji wydanej przez Kolegium nie może wywołać zamierzonego przez organ skutku i nie doprowadziło do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Tym samym Sąd zobligowany był do rozpoznania wniesionej skargi. Jednocześnie Sąd doszedł do przekonania o konieczności stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organu odwoławczego. W myśl art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Autokontrolne rozstrzygnięcie Kolegium w sprawie ze skargi na postanowienie winno przybrać formę postanowienia. Decyzja organu odwoławczego nie zawiera merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, dokonując jedynie uchylenia własnego postanowienia. Oparta jest o nieprawidłową podstawę prawną, która pozwala organowi na wydanie decyzji kasatoryjnej, przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Decyzja zawiera wskazanie o jej ostatecznym charakterze, tymczasem nie rozstrzyga w żaden sposób sprawy z odwołania strony. Nie zawiera również obligatoryjnego elementu wynikającego z treści art. 54 § 3 P.p.s.a., nie wskazuje bowiem, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Kumulacja wymienionych naruszeń wykazuje, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził nieważność decyzji Kolegium z 26 marca 2026 r. nr [...], o czym orzeczono jak w punkcie II wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przechodząc do zasadniczych rozważań Sąd wskazuje, że odwołanie skarżącej zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. Jak wynika z materiałów sprawy, środek odwoławczy został złożony poprzez ePUAP w dacie 21 stycznia 2026 r. Tym samym skarga złożona w niniejszym postępowaniu jest oczywiście zasadna. Okoliczność złożenia odwołania w ustawowym terminie nie stanowi przedmiotu sporu w niniejszym postępowaniu, na co wskazuje uzasadnienie decyzji Kolegium z 26 marca 2026 r. nr [...] Niezależnie od opisanej powyżej negatywnej oceny formalnoprawnej wskazanej decyzji, Sąd przychyla się do stanowiska organu w zakresie terminowości wniesienia środka odwoławczego od decyzji Burmistrza Miasta [...]. W kontrolowanym postępowaniu odwołanie zostało przez stronę wniesione na adres elektroniczny Urzędu Gminy w [...], przy czym organem właściwym, za pośrednictwem które należało złożyć odwołanie, był Burmistrz Miasta [...]. Należy wskazać w tym miejscu, że zgodnie z art. 65 § 1 i 3 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia, mając w szczególności na uwadze opisane powyżej wady podjętego rozstrzygnięcia autokontrolnego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożyła się opłata z tytułu wpisu od skargi na postanowienie w kwocie 100 zł wynikająca z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, a także wynagrodzenie adwokata ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).