III SA/Po 457/20

Dnia 29 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] czerwca 2020r nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. Jako podstawę prawną decyzji w jej sentencji powołano m. in. art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa", natomiast w jej uzasadnieniu powołano art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy. W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy i wskazano, że na dzień rozpatrzenia wniosku ([...] czerwca 2020 r.) skarżąca nie ma nieopłaconej składki za maj 2020 r., gdyż należność za ten miesiąc uregulowano wpłatami z [...] lutego 2019 r. i [...] marca 2019 r. W skardze na powyższą decyzję skarżąca podniosła, że złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek m. in. za maj 2020 r., a składki opłaca terminowo (miała nadpłatę). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że: 1. [...] marca 2020 r. do skarżącej wysłano informację o nadpłacie na jej koncie, ale skarżąca - świadoma istnienia nadpłaty - nie zwróciła się o jej zwrot; 2. [...] maja 2020 r. skarżąca wniosła o zwolnienie z obowiązku z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. 3. składka za maj 2020 r. została pokryta wpłatami z: a) [...] lutego 2019 r. w wysokości [...] zł (wpłata za styczeń 2019 r.); b) [...] marca 2019 r. w wysokości [...] zł (wpłata za luty 2019 r.); 4. [...] czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o zwrot nienależnie opłaconych składek; na jej koncie istniała wówczas nadpłata w wysokości [...] zł, którą zwrócono skarżącej [...] lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż narusza art. 31zo ust. 2 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Organ naruszył art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.". Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.). W uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji podano, że należność za objęty wnioskiem okres (maj 2020 r.) uregulowano wpłatami z [...] lutego 2019 r. i z [...] marca 2019 r., ale nie podano ich wysokości. Wysokość ta wynika co prawda z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych, ale organ powinien był zawrzeć ją w decyzji. Podanie tych informacji w odpowiedzi na skargę nie czyni decyzji zgodnej z wyżej wskazanymi przepisami postępowania. W zaskarżonej decyzji nie podano również uzasadnienia prawnego zaliczenia wyżej wskazanych wpłat z 2019 r. na poczet należności z tytułu składek za maj 2020 r. Należało w tym kontekście przytoczyć przepisy prawa, na podstawie których zaliczenie to nastąpiło i wyjaśnić dlaczego wpłaty z 2019 r. zostały rozliczone w ten właśnie sposób. Nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu w uzasadnieniu decyzji, gdyż Sąd jedynie kontroluje zgodność decyzji z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Istnienie nadpłaty nie przesądza samo w sobie o niemożności zwolnienia z opłacenia składek na podstawie art. 31zo ust. 2 ustawy. Zgodnie z powyższym przepisem na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zaliczenie nienależnie opłaconych składek na poczet przyszłych składek (tu: za maj 2020 r.), jeżeli dokonywane byłoby w trybie art. 24 ust. 6a u.s.u.s. nie jest ich opłaceniem, stąd nie ma przeszkód do zastosowania art. 31zo ustawy stanowiącego o możliwości zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek. Jeżeli skarżąca spełnia pozostałe - poza istnieniem nieopłaconych składek objętych wnioskiem - przesłanki określone w art. 31zo ustawy, ma prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia tych należności. Na tym etapie przedwczesne byłoby przesądzenie czy skarżąca ma czy nie ma tego prawa. Ustalenia tego dokona organ ponownie rozpatrując wniosek, kierując się wykładnią przepisów i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu. Wobec tego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.