III SA/Po 443/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] sp. z w W. na akt Prezydenta Miasta z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia odwołania w sprawie nałożenia opłaty dodatkowej za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania; postanawia odrzucić skargę

[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) złożyła do tutejszego Sądu skargę na pismo Prezydenta Miasta (działający przez organ Zarząd Dróg Miejskich w [...], dalej: "organ") z 30 czerwca 2025 r., w którym zawiadomiono skarżącą, że zgodnie z regulaminem strefy płatnego parkowania nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej o anulowanie dodatkowej opłaty w wys. 200 zł za błędnie opłacony postój pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżone decyzji, zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy, względnie – z ostrożności procesowej - o jej oddalenie jako bezpodstawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W ocenie Sądu, zaskarżone pismo organu, w którym zawiadomiono skarżącą, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o anulowanie dodatkowej opłaty za błędnie opłacony postój pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania (SPP) nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 1-9 oraz art. 3 § 3 p.p.s.a., objętych właściwością sądów administracyjnych. Podstawę prawną do wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w obszarze SPP stanowi art. 13f ust. 1 w zw. z art. 13f ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 320, dalej: "u.d.p."). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Jak stanowi art. 13b ust. 1 u.d.p., opłatę powyższą pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo, przy czym w myśl art. 13f ust. 1 u.d.p., za nieuiszczenie powyższych opłat pobiera się opłatę dodatkową. Jej wysokość oraz sposób pobierania określa rada gminy (art. 13f ust. 2 u.d.p.). Stosownie do § 8 ust. 2 Regulaminu Strefy Płatnego Parkowania oraz Śródmiejskiej Strefy Płatnego Parkowania (załącznik nr 3 do uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 19 maja 2020 r. w sprawie ustalenia w [...] strefy Płatnego Parkowania, Śródmiejskiej Strefy Płatnego Parkowania, stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Strefie Płatnego Parkowania oraz Śródmiejskiej Strefie Płatnego Parkowania, wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania – Dz. Urz. Woj. [...]. poz. [...] ze zm.) w przypadku stwierdzenia nieopłacenia parkowania lub błędnie opłaconego parkowania wystawiane jest zawiadomienie. Brak zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, nie uchyla od obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. W przypadku e-kontroli zawiadomienie wysyłane jest do właściciela/użytkownika pojazdu za pośrednictwem operatora pocztowego Zawiadomienie niepodjęte przez adresata traktowane jest jako skutecznie doręczone (ust. 3). Wysokość opłaty dodatkowej określona została w załączniku nr 2 do uchwały (ust. 4) i wynosi - w przypadku niedokonania opłaty za parkowanie, o którym mowa w § 24 ust. 2 Regulaminu, i uiszczenia opłaty dodatkowej po 7 dniach kalendarzowych od dnia wystawienia przez kontrolera zawiadomienia, a w przypadku e-kontroli doręczenia zawiadomienia – [...] zł. Wedle § 24 ust. 1 Regulaminu za parkowanie bez wniesienia opłaty w SPP oraz, ŚSPP, pobiera się opłaty dodatkowe w wysokościach określonych w załączniku nr 2 do uchwały. Wedle § 2 pkt 9 lit. c) Regulaminu przez parkowanie w SPP i ŚSPP błędnie opłacone należy rozumieć parkowanie z wniesieniem opłaty dla SPP lub ŚSPP cenowo tańszej. Zgodnie z § 24 ust. 4 Regulaminu opłatę dodatkową należy wpłacać w kasie WP ZDM lub na rachunek bankowy ZDM w [...]. Opłata dodatkowa podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 5). Za błędnie opłacone parkowanie w SPP oraz w ŚSPP, pobiera się opłatę dodatkową, określoną w załączniku nr 2 do uchwały (ust. 6). Przepisy § 25 Regulaminu stanowią zaś, że kierujący lub właściciel pojazdu kwestionujący zasadność wystawienia zawiadomienia może wnieść wniosek o rozpatrzenie sprawy, opisując stan faktyczny oraz przedkładając dokumenty potwierdzające fakt niezasadności wystawionego zawiadomienia (ust. 1). Wniesienie wniosku o rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia należnej opłaty dodatkowej za nieopłacony postój (ust. 2). Na podstawie złożonego wniosku o rozpatrzenie sprawy ZDM po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego może anulować zawiadomienie w przypadku: 1) potwierdzenia awarii parkomatu przez operatora systemu parkomatów; 2) przedstawienia ważnej opłaty parkingowej; 3) wystawienia zawiadomienia niezgodnie z przepisami Regulaminu (ust. 3). Brak opisu stanu faktycznego, o którym mowa w ust. 1, stanowi podstawę do odmowy pozytywnego rozpatrzenia wniosku (ust. 4). W tak ukształtowanym stanie prawnym stwierdzić należy, iż żaden powszechnie obowiązujący przepis prawa nie przewiduje możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na stanowisko organu nieuwzględniające wniosku o rozpatrzenie sprawy ustalenia opłaty dodatkowej z tytułu parkowania w SPP. Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie zapada w formie decyzji administracyjnej, postanowienia, czy innego aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który podlegałby kontroli na drodze postępowania sądowego. Nieuwzględnienie przez organ złożonego wniosku skutkuje obowiązkiem uiszczenia opłaty dodatkowej. Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z : 2 grudnia 2021 r., II GSK 2246/21, 14 grudnia 2017 r., II GSK 767/16; 22 czerwca 2017 r., II GSK 2783/15, 16 stycznia 2014 r., II GSK 1816/12). Przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują odrębnego postępowania, w wyniku którego organ dokonywałby wymiaru opłaty dodatkowej. W myśl art. 40d ust. 2 u.d.p., opłaty dodatkowe podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podziela dominujące stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa to przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. (vide: wyroki NSA z dnia: 13 października 2021 r., I GSK 416/21, 16 września 2021 r., II GSK 1012/21, 14 grudnia 2017 r., II GSK 767/16, 4 listopada 2016 r., I OSK 1556/16, 18 listopada 2016 r., I OSK 1978/16, uchwała SN z dnia 19 listopada 2010 r., III CZP 88/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 grudnia 2016 r., II SA/Bd 1013/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2020 r., III SA/Kr 1158/19, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To organ egzekucyjny jest więc zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy zastosowaniu regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem, kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony swoich praw przez dłużnika. Dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego niezbędne jest ustalenie istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, oczywiście w sytuacji, gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku. Swoista konkretyzacja obowiązku następuje w tytule wykonawczym wszczynającym postępowanie egzekucyjne, natomiast ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowień, wydanych w tym postępowaniu. Możliwość obrony swych interesów przez zobowiązanego powstaje więc dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego (por. postanowienie WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2019 r., sygn. VII SA/Wa 527/19, publ. – jak wyżej). Mając zatem na uwadze, że wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu błędnego opłacenia postoju w SPP nie należy do żadnego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., a przepisy nie przewidują możliwości wniesienia skargi na stanowisko organu rozpatrujące wniosek o anulowanie takiej opłaty, skarga podlega odrzuceniu (por. wyroki NSA z: 22 października 2008 r., sygn. I OSK 1012/08; 5 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 1196/14 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.