III SA/Po 426/17

Dnia 27 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] marca 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez A. L. (dalej: "strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy. Na podstawie tytułu wykonawczego, nr [...], wystawionego [...] czerwca 2015 r. przez Pocztę Polską SA, obejmującego nieuiszczone należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2010 do lutego 2015 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wszczął egzekucję administracyjną z majątku strony, dokonując zajęcia wynagrodzenia za pracę. Strona w dniu [...] października 2015 r. zgłosiła do organu egzekucyjnego zarzut nieistnienia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym. Wobec podniesionego zarzutu organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela Poczty Polskiej SA o zajęcie stanowiska, wstrzymując równocześnie postanowieniem z [...] października 2015 r. postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., nr [...], Poczta Polska SA uznała wniesione zarzuty za nieuzasadnione, podnosząc, że strona zobligowana jest do uiszczenia dochodzonych opłat. Wierzyciel podkreślił przy tym, że nie dysponuje dokumentem, który potwierdzałby dopełnienie przez stronę formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników RTV, co mogłoby doprowadzić do ustania powyższego obowiązku. Strona w piśmie z [...] listopada 2016 r. podniosła, że postanowienie Poczty Polskiej SA z [...] czerwca 2016 r. nie zostało jej doręczone, sprzeciwiając się stanowisku wierzyciela zawartemu w piśmie z [...] listopada 2016 r., jakoby miało dojść do jego dwukrotnego awizowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., oddalił zarzuty na postępowanie egzekucyjne. W zażaleniu strona podniosła, że dotychczas wierzyciel nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałby obowiązek opłaty abonamentowej, podkreślając, że od 2001 roku strona ani nie rejestrowała, ani nie posiadała zarejestrowanego odbiornika RTV. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując mocy postanowienie organu I instancji, podniósł, że jest związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, w którym uznał on złożony przez żalącego się zarzut za niezasadny. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia stanowiska wierzyciela. Przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona – wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia –ponownie wskazała na brak dokumentu, który potwierdzałby fakt zarejestrowania odbiornika RTV. Pomimo to organ egzekucyjny opiera swoje rozstrzygnięcie na okoliczności braku jego wyrejestrowania. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Zaskarżone postanowienie z [...] marca 2017 r. Dyrektora Izby Skarbowej, jak i poprzedzające je postanowienie z [...] stycznia 2017 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że poddane kontroli tut. Sądu rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego wydane zostało w sprawie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku. Tak zgłoszony zarzut, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie tego zarzutu, z tym że stanowisko wierzyciela jest w tym przypadku dla organu egzekucyjnego wiążące (por. art. 34 § 1 zd. 1 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (zob. art. 34 § 2 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (por. art. 34 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Mając na względzie przywołane regulacje wskazać trzeba, że złożenie przez uprawnionego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., inicjuje postępowanie zmierzające do jego rozpoznania i to zarówno postępowanie przed organem egzekucyjnym, jak i wierzycielem, o ile – tak, jak w kontrolowanej sprawie – wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że dopiero ostateczne zakończenie postępowania przed wierzycielem, aktualizuje kompetencję organu egzekucyjnego do wydania własnego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Skoro organ egzekucyjny jest uprawniony do wydania takiego postanowienia jedynie po uzyskaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela, tym samym obowiązkiem tego organu jest ustalenie i ocena, czy postanowienie to jest ostateczne. W kontrolowanej sprawie organ egzekucyjny obowiązkowi temu uchybił, czym dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zauważyć przede wszystkim trzeba, że w aktach rozpatrywanej sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru bądź przesyłki, jaka miała zostać zwrócona do wierzyciela przy rzekomej próbie doręczenia skarżącemu postanowienia wierzyciela z [...] czerwca 2016 r. Brak jest wobec tego jakichkolwiek środków dowodowych, które pozwalałyby organowi egzekucyjnemu przeprowadzić samodzielną ocenę odnośnie doręczenia tego postanowienia skarżącemu, a w dalszej kolejności w kwestii jego ostateczności. Pomimo tych braków organ egzekucyjny nie podjął żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia powyższych okoliczności. Nie zwrócił się nawet do wierzyciela o dosłanie zwróconej przesyłki zawierającej rzeczone postanowienie, jaka miła być przesłana do tego organu przy piśmie wierzyciela z [...] grudnia 2016 r. Organ egzekucyjny poprzestał wyłącznie na oparciu się o stanowisko wierzyciela co do ostateczności postanowienia z [...] czerwca 2016 r. i skuteczności jego doręczenia w trybie z art. 44 K.p.a. Tymczasem brak jest podstaw do przyjęcia, aby wierzyciel mógł wyręczyć organ egzekucyjny w tak istotnych dla rozstrzyganej sprawy ustaleniach. Organ egzekucyjny wprawdzie związany jest postanowieniem wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, jednakże związanie to ogranicza się wyłącznie do wyrażonego w nim stanowiska, a nie kwestii jego doręczenia i oceny jego ostateczności. Nieprzeprowadzenie przez organ egzekucyjny powyższych ustaleń i brak ich samodzielnej oceny uniemożliwił dalszą kontrolę zaskarżonego postanowienia i uczynił przedwczesnym odniesienie się do podniesionej przez skarżącego argumentacji. Organ egzekucyjny rozpoznając sprawę ponownie zobowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim jednak organ egzekucyjny zobligowany będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego – w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – co do okoliczności doręczenia skarżącemu postanowienia wierzyciela z [...] czerwca 2016 r. i ewentualnie – o ile doręczenie takie miało miejsce i było skuteczne – jego zaskarżenia, celem dokonania oceny, czy postanowieniu temu przysługuje przymiot ostateczności. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 P.p.s.a., postanowiono w pkt. II. sentencji wyroku.