III SA/Po 395/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant specjalista Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej W. R. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją nr [...] z 28 września 2023 r. Wójt Gminy [...] (dalej: Wójt lub organ I instancji), działając na podstawie art. 59 ust. 1 i 2, art. 60 ust. 1 i 4, art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977; w skrócie u.p.z.p.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.; w skrócie k.p.a.) – po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez M.G. (data wpływu do organu: 22 maja 2023 r.) o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na: budowie biogazowni rolniczej o mocy 499 kW wraz z niezbędną infrastrukturą zlokalizowanej na działkach nr ewid. [...] i [...] obręb [...], gmina [...] – ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji, o funkcji określonej jako "zabudowa produkcyjna". Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub organ II instancji) – decyzją z 4 grudnia 2023 r. ([...]) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta z 28.9.2023 r. o warunkach zabudowy. Na skutek skargi wniesionej przez W. R. (zwaną też dalej: Skarżącą), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – wyrokiem z 20 czerwca 2024 r. o sygn. akt IV SA/Po 94/24 (dalej: Wyrok WSA) – uchylił ww. decyzję SKO z 4.12.2023 r. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono w szczególności, że: - skarga okazała się uzasadniona, lecz zasadniczo z innych względów niż te wskazane w jej treści; - podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy u.p.z.p. Natomiast wzorca kontroli legalności zaskarżonych decyzji nie stanowią przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597), gdyż weszła ona w życie, gdy kontrolowane postępowanie było już w toku, i z tego powodu nie znajdowała zastosowania do tego postępowania (zgodnie z art. 26 ww. ustawy); - wzorca dopuszczalności realizacji zabudowy o cechach i parametrach wskazanych przez inwestora, M. G. (zwanego dalej: Inwestorem), nie stanowią i nie mogą stanowić ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], gdyż nie jest ono aktem prawa miejscowego; - w świetle art. 63 ust. 1 u.p.z.p. o wadliwości prawnej zaskarżonej decyzji, ustalającej warunki zabudowy dla biogazowni rolniczej (obiektu przemysłowego) nie świadczy argumentacja Skarżącej wskazująca, że dla tego samego terenu została wydana już wcześniej decyzja o warunkach zabudowy (w skrócie: decyzja w.z.) dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego, hali udojowej, rozbudowie budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego oraz budowie naziemnego pojemnika na gnojowice o pojemności 3.400 m3; - fałszywe jest stanowisko Skarżącej, że zaskarżona decyzja, jako ustalająca warunki zabudowy dla terenu stanowiącego tylko część działki ewidencyjnej, jest sprzeczna z obowiązującym orzecznictwem. Orzecznictwo faktycznie dopuszcza taką możliwość jedynie wyjątkowo – i to pod warunkiem, że taki teren można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji – ale jednym z takich dopuszczalnych przypadków jest wydanie decyzji w.z. w odniesieniu do (części) działki ewidencyjnej, która jest już częściowo zabudowana. WSA podkreślił, że z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, gdyż na działkach nr ewid. [...] i [...], o stosunkowo dużej powierzchni (odpowiednio: 3,22 ha i 1,5 ha), istnieje zabudowa zagrodowa (budynek mieszkalny oraz budynki i obiekty prowadzonego gospodarstwa rolnego). Natomiast przedmiotowy wniosek o wydanie decyzji w.z. dotyczy nowej inwestycji o charakterze przedsięwzięcia przemysłowego (instalacji OZE, biogazowni rolniczej), która ma funkcjonować w sąsiedztwie prowadzonego gospodarstwa rolnego; - ocena legalności decyzji SKO z 31 marca 2023 r. ([...]), mocą której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i umorzono postępowanie administracyjne, jest niedopuszczalna w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nie mieści się w materialnoprawnych granicach rozstrzygnięcia o ustaleniu warunków zabudowy; - niezależnie od tego WSA stwierdził, że "nie ujawnił podstaw do tego, aby kwestionować stanowisko organów, iż planowane zamierzenie inwestycyjne nie jest przedsięwzięciem, które należy kwalifikować do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko". Jednocześnie wyjaśnił, że wskazana we wniosku maksymalna powierzchnia zabudowy (3.865 m˛) wraz z maksymalną powierzchnią planowaną do przekształcenia (1.100 m˛) łącznie daje wynik 4.965 m˛ i wiąże organy w sprawie o wydanie warunków zabudowy. W tym stanie rzeczy brak jest jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska, iż przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było zamierzenie inwestycyjne o powierzchni zabudowy równej lub większej 0,5 ha; - kwestionowane skargą rozstrzygnięcie uzyskało wymagane uzgodnienia w zakresie dotyczącym złoża węgla brunatnego i melioracji oraz uwzględnia opinię dotyczącą gazociągu. WSA "nie dopatrzył się tutaj żadnych wad zaskarżonej decyzji"; - ustosunkowując się do zarzutów Skarżącej dotyczących braków i matematycznych niespójności w ustaleniach decyzji Wójta odnośnie do warunków i wymagań dotyczących ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, WSA stwierdził po analizie, że faktycznie one występują, ale należy je rozpoznać jako okoliczności nieistotne dla legalności zaskarżonej decyzji, gdyż "nie tworzą istotnych niepewności co do parametrów całego planowanego zamierzenia inwestycyjnego". Jednak analiza treści decyzji Wójta doprowadziła WSA do przekonania, że organ II instancji nie dostrzegł istotnej wadliwości tej decyzji, zawartej w treści warunków i wymagań dotyczących ochrony środowiska i zdrowia ludzi, a mianowicie w pkt 4 ppkt 9 sentencji ww. decyzji, w którego zdaniu trzecim Wójt – jak stwierdził WSA – "zgodnie z przepisami art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., w oparciu o ustawowo powierzoną mu kompetencję, wyjaśnił oraz stwierdził, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych rolniczo, gdyż «Teren nie wymaga uzyskania zgodny ministra do spraw rolnictwa na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze (w procedurze sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) lub uzyskania odstępstwa – zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 2022, poz. 2409)»". Natomiast istotne zastrzeżenia WSA wzbudziło ostatnie (czwarte) zdanie w pkt 4 ppkt 9 decyzji Wójta – w którym "zawarte zostało rozstrzygnięcie / postanowienie, że «W związku z tym, nie jest wymagane uzyskanie przez inwestora decyzji Starosty zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej przeznaczonych pod zamierzenie inwestycyjne gruntów rolnych przedmiotowej działki», które bez żadnych wątpliwości sformułowano z naruszeniem przepisów o właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego" – gdyż w świetle przepisów art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409, z późn. zm.; w skrócie: u.o.g.r.l.) Wójt nie miał kompetencji do tego, aby w decyzji w.z. rozstrzygać kwestię konieczności uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, czyli wypowiadać się w kwestii, która należy do właściwości innego organu administracji publicznej. Z tego względu WSA, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 4.12.2023 r. W konsekwencji w wytycznych referowanego Wyroku WSA wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się tego wyroku, "organ II instancji uwzględni wskazania i oceny prawne zawarte w uzasadnieniu tego wyroku i usunie z treści rozstrzygnięcia postanowienia podjęte z naruszeniem przepisów o właściwości organów administracji publicznej". Naczelny Sąd Administracyjny – wyrokiem z 29 lipca 2025 r. o sygn. akt II OSK 3174/24 (dalej: Wyrok NSA) – oddalił skargę kasacyjną wniesioną od Wyroku WSA przez Skarżącą, stwierdzając w uzasadnieniu, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu oraz że Skarżąca w skardze kasacyjnej nie sformułowała żadnych zarzutów kwestionujących podstawę prawną uchylenia decyzji SKO, jaką stanowiły art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 26 ust. 1 u.o.g.r.l. oraz art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej – naruszenia przez WSA przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji – NSA ocenił, że "Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy. Organy te oparły swoje ustalenia na dokumentach przedłożonych przez inwestora, w tym na wniosku o ustalenie warunków zabudowy oraz analizie urbanistycznej. Materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Twierdzenia skarżącej, oparte na własnych wyliczeniach i analizach, stanowią jedynie polemikę z ustaleniami organów i nie podważają prawidłowości przeprowadzonej przez nie oceny. Organy administracji nie miały obowiązku prowadzenia z urzędu skomplikowanych postępowań dowodowych w celu weryfikacji każdego twierdzenia strony, zwłaszcza że kwestia kwalifikacji przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko była przedmiotem odrębnych postępowań. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy nie nosiła cech dowolności, a Sąd I instancji słusznie uznał zarzuty skargi w tym zakresie za niezasadne." Ponownie rozpoznawszy sprawę po Wyrokach WSA i NSA, organ II instancji – decyzją z 15 stycznia 2026 r. ([...]) – uchylił decyzję Wójta z 28.9.2023 r. w całości (pkt I sentencji decyzji SKO) oraz orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu na rzecz M. G. dla inwestycji polegającej na budowie biogazowni rolniczej o mocy 499 kW wraz z niezbędną infrastrukturą, zlokalizowanej na działkach nr ewid. [...] oraz [...] (obr. [...], gm. [...]), które zostały wyszczególnione w punktach 1–13 rozstrzygnięcia (pkt II sentencji decyzji SKO). Godzi się od razu zauważyć, że ww. punkty (1–13) stanowią in extenso powtórzenie punktów 1–13 składających się na sentencję ww. decyzji Wójta, z tymi tylko zmianami, że: - w ppkt 9 punktu 4 pt. "Warunki i wymagania dotyczące ochrony środowiska i zdrowia ludzi" (w pkt II sentencji) ww. decyzji SKO pominięto zdanie ostatnie (czwarte) z ppkt 9 w pkt 4 ww. decyzji Wójta, które brzmiało: "W związku z tym, nie jest wymagane uzyskanie przez inwestora decyzji Starosty zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej przeznaczonych pod zamierzenie inwestycyjne gruntów rolnych przedmiotowej działki." - w ppkt 7 punktu 9 pt. "Wymagania dotyczące ochrony osób trzecich" (w pkt II sentencji) ww. decyzji SKO, po zdaniu pierwszym wprowadzono zdanie drugie (ostatnie), w brzmieniu: "Żadna ze strona postępowania nie wniosła uwag w powyższej sprawie." Tymczasem w ppkt 7 punktu 9 ww. decyzji Wójta, po zdaniu pierwszym, w kolejnych zdaniach organ ten zwięźle zreferował argumenty przedstawione przez Skarżącą w toku postępowania przeciwko budowie przedmiotowej biogazowi oraz odniósł się do nich, zamykając ten podpunkt stwierdzeniem: "Pozostałe strony postępowania nie wniosły uwag w powyższej sprawie." W uzasadnieniu referowanej decyzji z 15.1.2026 r. SKO w szczególności wyjaśniło, że uwzględniając wskazania zawarte w Wyroku WSA podjęło czynności ukierunkowane na zmodyfikowanie treści skarżonego rozstrzygnięcia Wójta. W konsekwencji, w dniu 30 października 2025 r. do organu I instancji skierowano prośbę o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez sporządzenie projektu decyzji w.z. dla wnioskowanego przedsięwzięcia – z uwzględnieniem ww. wytycznych WSA – z uzgodnieniami tego projektu z organami określonymi w art. 53 ust. 4 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. Zmodyfikowany projekt decyzji, sporządzony przez urbanistę mgr M. S. (uprawnienia urbanistyczne nr [...], Izba Urbanistów Nr [...]), został przekazany organowi II instancji 22 grudnia 2025 r. W ocenie SKO projekt ten został skierowany do właściwych uzgodnień zgodnie z art. 53 ust. 4 u.p.z.p., tj. do: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] (pkt 6), do Starostwa Powiatowego w [...] (pkt 6), Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (pkt 8) oraz do Marszałka Województwa [...] (pkt 5), jak też w celu zasięgnięcia opinii: do [...] SA Oddział w [...] (art. 53 ust. 5e pkt 2 u.p.z.p.) – pismami z 19 listopada 2025 r. W odpowiedzi: - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem z 28 listopada 2025 r. ([...]) uzgodnił przedłożony projekt decyzji w.z.; - informacją z 28 listopada 2025 r. ([...]) [...] SA Oddział w [...], nie wniósł uwag do projektu decyzji. Pozostałe organy uzgadniające (jw.) nie zajęły stanowiska w ustawowych terminach (2 tygodni oraz 21 dni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie), zatem zgodnie z art. 53 ust. 5 oraz 5c u.p.z.p. uzgodnienia uznano za dokonane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO z 15.1.2026 r. wywiodła W. R., która wniosła o: (1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta o warunkach zabudowy, (2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej według norm przepisanych, (3) "rozpoznanie łącznie i pilnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (odrębne pismo – art. 61 § 3 p.p.s.a.)" – a to z powołaniem się na następujące zarzuty naruszenia prawa materialnego (pkt I-VI poniżej) oraz przepisów postępowania (pkt VII-X poniżej): I. naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 6 lit. b u.p.z.p. – przez ustalenie warunków zabudowy mimo objęcia terenu inwestycji strefą kontrolowaną gazociągów wysokiego ciśnienia (co wynika z mapy stanowiącej załącznik do akt), a także mimo braku jednoznacznego wykazania, że inwestycja znajduje się poza strefą kontrolowaną i poza strefami bezpieczeństwa. Przesłanka ta ma charakter materialny i bez jej spełnienia decyzja w.z. nie może zostać wydana. Operator (Gaz-System) w warunkach technicznych wyznaczył odległość bezpieczną na poziomie 50 m. Organ II instancji dopuścił się niedopuszczalnej analogii, stosując do biogazowni produkcyjnej odległości przewidziane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 2013 r. dla zabudowy rolniczej. Ponieważ biogazownia jest instalacją energetyczną stwarzającą realne zagrożenie wybuchem, a przepisy ww. rozporządzenia nie wymieniają tego typu obiektów, SKO winno było odmówić wydania decyzji w.z. przy tak drastycznym zbliżeniu do magistrali gazowej, co potwierdza brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Biogazownia produkuje metan pod ciśnieniem – to nie jest "stodoła rolnicza", o której mówi ww. rozporządzenie. Tabela nr 1 załącznika nr 2 do niego dotyczy odległości podstawowych dla budynków, a nie stref kontrolowanych dla gazociągów przesyłowych wysokiego ciśnienia o znaczeniu strategicznym. Ponadto tabela ta nie zawiera kategorii "biogazownia" (instalacja energetyczna), a jedynie "zabudowę rolniczą". Dopuszczenie przez SKO zabudowy w odległości 50 m oznacza, że inwestycja wchodzi o 15 m w obszar ustawowej strefy kontrolowanej, co zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 61 u.p.z.p. stanowi bezwzględną przeszkodę prawną do wydania decyzji w.z. Organ nie miał prawa "skrócić" strefy kontrolowanej na podstawie tabel odległości podstawowych, które nie mają zastosowania do zakazów lokalizacyjnych w strefach gazociągów przesyłowych; II. naruszenie art. 53 ust. 5e u.p.z.p. – przez przyjęcie, że uzgodnienia / opinie operatora gazociągów są wystarczające, bez wykazania w aktach, że projekt decyzji w.z. uzgodniono w trybie właściwym dla terenów położonych w odległości do 65 m / 100 m od osi gazociągów wysokiego ciśnienia (w sprawie pojawia się odległość 50 m, a więc tym bardziej organ powinien dysponować pełną, parametryczną dokumentacją stanowiska operatora); III. naruszenie przepisów odrębnych z zakresu bezpieczeństwa sieci gazowych – przez oparcie się na stanowisku operatora wskazującym "50 m" bez wykazania: (a) 50 m oznacza odległość od osi, (b) jaki reżim tabelaryczny zastosowano (parametry MOP/ciśnienie, średnica, rok budowy, kategoria obiektu), (c) dlaczego przy inwestycji kwalifikowanej w decyzji w.z. jako zabudowa produkcyjna zastosowano kategorie właściwe dla zabudowy rolniczej/budynków gospodarczych; IV. naruszenie art. 53 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 161a ust. 2-3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (w skrócie: p.g.g.) – przez wydanie decyzji w.z. bez uzgodnienia jej projektu z organem właściwym do ochrony udokumentowanych złóż kopalin (w tym węgla brunatnego) – tj. z ministrem właściwym do spraw środowiska – oraz poprzestanie na uzgodnieniu z marszałkiem województwa, mimo że w sprawie nie zachodzi wyjątek "wyłącznie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego"; V. naruszenie art. 71 i art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w skrócie: u.u.i.ś.) – przez przyjęcie, że w sprawie istnieje prawidłowa decyzja środowiskowa (dalej też jako: decyzja u.ś.) dla przedsięwzięcia objętego decyzją w.z., mimo że z materiału sprawy i argumentacji stron wynika brak tożsamości przedsięwzięcia na etapie decyzji u.ś. Inwestor opisywał przedsięwzięcie jako kontynuację działalności rolniczej (co miało wpływ na odstąpienie od oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w skrócie: OOŚ, i sporządzenia raportu), natomiast na etapie decyzji w.z. organ kwalifikuje inwestycję jako zabudowę produkcyjną. W takim układzie organ lokalizacyjny nie mógł poprzestać na formalnym "posiadaniu decyzji u.ś.", lecz musiał zbadać, czy ta ostatnia decyzja dotyczy tego samego wariantu i zakresu przedsięwzięcia; VI. naruszenie art. 64c u.p.z.p. – przez nieuwzględnienie skutków wejścia w życie przepisu, zgodnie z którym decyzja w.z. wygasa po 5 latach od dnia, w którym stała się prawomocna; jeżeli decyzja była formułowana jako "bezterminowa", to wymaga to co najmniej naprawy w uzasadnieniu / pouczeniu (art. 107 k.p.a.), a w realiach sprawy potwierdza wadliwość sposobu zastosowania nowych przepisów; VII. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności: a) przyjęcie parametru "50 m" bez ustalenia, bez zweryfikowania kategorii obiektu przyjmowanej do obliczeń strefy kontrolowanej; b) akceptację sprzecznych twierdzeń Inwestora w postępowaniach w sprawie decyzji u.ś. oraz decyzji w.z. (kontynuacja rolnictwa vs. działalność produkcyjna), bez zbadania tożsamości przedsięwzięcia; c) nieuwzględnienie informacji z decyzji u.ś. o znacznym zwiększeniu ruchu pojazdów ciężkich i związanych z tym skutków dla bezpieczeństwa mieszkańców w środku wsi; d) brak wyjaśnienia kwestii placów manewrowych (logistyka na działce / na drodze publicznej); e) niewyjaśnienie potencjalnych kolizji z czynnymi urządzeniami melioracyjnymi i konieczności uzgodnień / zgód wodnoprawnych; VIII. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania i proporcjonalności) – przez prowadzenie postępowania w sposób, który godzi w zaufanie stron: organ przyjął korzystne dla inwestora kwalifikacje zależnie od etapu postępowania (w przypadku decyzji u.ś. – "rolnicze", a decyzji w.z. – "produkcyjne"), bez wymuszenia spójnego, weryfikowalnego opisu przedsięwzięcia; IX. naruszenie art. 80 k.p.a. – przez dowolną ocenę materiału dowodowego: organ uznał, że teren spełnia warunki bezpieczeństwa gazociągów i jest zgodny z przepisami odrębnymi, mimo że w aktach brak danych pozwalających odtworzyć sposób wyznaczenia strefy kontrolowanej (parametry sieci, tabela / tryb obliczeń) oraz brak jednoznacznej odpowiedzi, czy strefa obejmuje teren inwestycji; X. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – przez wadliwe uzasadnienie: decyzja nie wskazuje w sposób pełny i weryfikowalny, jakie dowody i jakie reguły prawne przesądziły o spełnieniu przesłanek z u.p.z.p. (strefy gazociągowe; uzgodnienia złóż; relacja decyzji u.ś. / decyzji w.z.; logistyka i bezpieczeństwo w środku wsi). Poza tym Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do przedłożenia do akt sądowych (w ramach akt administracyjnych) i/lub o przeprowadzenie dowodu z wyszczególnionych dokumentów znajdujących się w dyspozycji tego organu / innych organów. W uzasadnieniu skargi jej autorka uzupełniła podniesione zarzuty, a w szczególności podkreśliła – w zakresie ochrony złóż (węgiel brunatny) – że złoża węgla brunatnego "[...]" są elementem reżimu ochrony kopalin i wymagają prawidłowego trybu uzgodnieniowego. Po wejściu wżycie art. 161a p.g.g. to minister właściwy do spraw środowiska uzgadnia projekt decyzji w.z.; marszałek ma kompetencję jedynie w sytuacji zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Skoro przedmiotem sprawy jest inwestycja budowlana biogazowni, to uzgodnienie marszałka nie może zastąpić uzgodnienia ministra (istotna wada współdziałania). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 10 kwietnia 2026 r. o sygn. akt: III SA/Po 395/26 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 maja 2026 r. Inwestor wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć tylko jeden z podniesionych w niej zarzutów okazał się zasadny. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 stycznia 2026 r. ([...]; dalej: Decyzja WZ), w pkt I uchylająca decyzję nr [...] Wójta Gminy [...] z 28 września 2023 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie biogazowi rolniczej o mocy 499 kW wraz z niezbędną infrastrukturą, zlokalizowanej na działkach nr ewid. [...] i [...] (obr. [...], gm. [...]), a w pkt II ustalająca warunki zabudowy dla ww. inwestycji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej Decyzji WZ stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (publikator wskazany w zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 977; w skrócie: u.p.z.p.) – zasadniczo w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688; w skrócie: zm.u.p.z.p.2023), która weszła w życie z dniem 24 września 2023 r. i gruntownie zmieniła zasady ustalania warunków zabudowy, w tym brzmienie art. 61 u.p.z.p. i określony w nim sposób wyznaczania obszaru analizowanego. Znowelizowane w ten sposób przepisy u.p.z.p. nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w myśl art. 59 ust. 1 zm.u.p.z.p.2023 do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji w.z., wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej – a z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w kontrolowanej sprawie, w której wniosek o ustalenie warunków zabudowy wpłynął do organu I instancji w dniu 22 maja 2023 r. – stosuje się przepisy u.p.z.p. w brzmieniu dotychczasowym. W konsekwencji należało uznać, że w kontrolowanej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy u.p.z.p. w brzmieniu – co do zasady – obowiązującym w dniu złożenia (kompletnego) wniosku przez Inwestora. Zasada ta nie odnosi się jednak do nowelizacji art. 53 ust. 4 pkt 4a i 5 u.p.z.p. wprowadzonej ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2029; w skrócie: zm.p.g.g.2023), w wyniku której przepis ten od 28 października 2023 r. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 (a na mocy z odesłania z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. – także decyzje w.z.), wydaje się po uzgodnieniu z: "4a) ministrem właściwym do spraw środowiska - w odniesieniu do udokumentowanych: a) złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, b) uznanych za strategiczne złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, c) kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla i podziemnych bezzbiornikowych magazynów substancji; 5) marszałkiem województwa - w odniesieniu do udokumentowanych: a) złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, innych niż złoża strategiczne, b) wód podziemnych". Albowiem w myśl przepisu przejściowego art. 57 ust. 1 zm.p.g.g.2023 do postępowań w sprawie uzgadniania projektów dokumentów, o których mowa w art. 53 i art. 60 [tj. projektów decyzji w.z.] ustawy zmienianej w art. 11 [tj. u.p.z.p.] w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy [tj. przed 28.10.2023 r.] stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 [tj. p.g.g.] i art. 11 [tj. u.p.z.p.] w brzmieniu nadanym nin. ustawą (zmieniającą). Do tego wątku wypadnie jeszcze powrócić w dalszej części uzasadnienia, gdyż wiąże się on z jedynym zasadnym zarzutem skargi. Tymczasem należy podkreślić, że w kontrolowanej sprawie istotne znaczenie dla zakresu oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji SKO ma niewątpliwie i ta okoliczność, że uprzednio w tej sprawie zapadły dwa wyroki sądów administracyjnych, tj.: 1) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20.6.2024 r. o sygn. akt IV SA/Po 94/24 ("Wyrok WSA") – uchylający poprzednią decyzję SKO, z 4.12.2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta z 28.9.2023 r.; 2) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.7.2025 r. o sygn. akt II OSK 3174/24 ("Wyrok NSA") – oddalający skargę kasacyjną Skarżącej od Wyroku WSA. Jest to istotne dlatego, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są – co do zasady – związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w ww. przepisie zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, uw. 9 do art. 153). Żadna z takich sytuacji – oprócz wyżej zasygnalizowanej nowelizacji art. 53 ust. 4 pkt 4a i 5 u.p.z.p. – nie wystąpiła w kontrolowanej sprawie. W konsekwencji – poza skutkami wynikającymi dla kontrolowanej sprawy z ww. nowelizacji (o których niżej) – zarówno SKO ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę po Wyrokach WSA i NSA, jak i Sąd w niniejszym składzie kontrolujący wydaną w efekcie przez SKO decyzję z 15.1.2026 r. pozostawali związani wskazaniami co do dalszego postępowania oraz ocenami prawnymi wynikającymi z ww. prawomocnych wyroków. Z Wyroku WSA wynika zaś jasno, że Sąd ten – kontrolując ówcześnie zaskarżoną decyzję SKO z 4.12.2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta z 28.9.2023 r. – w istocie zaakceptował w całej rozciągłości (choć z wytknięciem określonych uchybień, wszakże finalnie ocenionych przez WSA jako nieistotne) rozstrzygnięcie organu I instancji ustalające wnioskowane warunki zabudowy, a także poprzedzającą je procedurę, poza fragmentem rozstrzygnięcia stanowiącym ostatnie (czwarte) zdanie w ppkt 9 punktu 4 decyzji Wójta – w brzmieniu: "W związku z tym, nie jest wymagane uzyskanie przez inwestora decyzji Starosty zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej przeznaczonych pod zamierzenie inwestycyjne gruntów rolnych przedmiotowej działki" – które to zdanie, uznane przez WSA za "rozstrzygnięcie / postanowienie" zostało przezeń ocenione jako podjęte przez Wójta z naruszeniem przepisów o właściwości organów administracji publicznej. W konsekwencji Wyrok WSA zawierał w istocie tylko jedno wskazanie co do dalszego postępowania, zgodnie z którym ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się tego wyroku, organ II instancji "usunie z treści rozstrzygnięcia postanowienia podjęte z naruszeniem przepisów o właściwości organów administracji publicznej". W konsekwencji, ponownie rozpoznając sprawę, SKO mogło orzec reformatoryjnie co do części decyzji Wójta stanowiącej jej ppkt 9 w punkcie 4 rozstrzygnięcia, odpowiednio je modyfikując – tj. usuwając zeń inkryminowane zdanie ostatnie (czwarte) – a w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymując w mocy. Ewentualnie SKO mogło uchylić ww. decyzję Wójta w całości i w takim też zakresie orzec co do istoty sprawy, ustalając "od nowa" wszystkie warunki zabudowy, acz już bez inkryminowanego postanowienia. Taką też ostatecznie drogę wybrał organ II instancji przy wydaniu zaskarżonej decyzji z 15.1.2026 r. – jako że uchylił decyzję Wójta z 28.9.2023 r. w całości (w pkt I decyzji SKO) i orzekł co do istoty sprawy, ustalając warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla wnioskowanej inwestycji (w pkt II decyzji SKO). Nie może jednak uchodzić z pola widzenia fakt, że warunki te zostały ustalone in extenso w sposób identyczny, jak w decyzji Wójta, za wyjątkiem dwóch następujących zmian, opisanych już w części sprawozdawczej ("historycznej") nin. uzasadnienia: - istotnej – dokonanej w ppkt 9 punktu 4 pt. "Warunki i wymagania dotyczące ochrony środowiska i zdrowia ludzi" (w pkt II sentencji decyzji SKO), a stanowiącej prawidłową realizację wytycznych z Wyroku WSA – polegającej na usunięciu z treści tego ustalenia zdania ostatniego (czwartego), w brzmieniu: "W związku z tym, nie jest wymagane uzyskanie przez inwestora decyzji Starosty zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej przeznaczonych pod zamierzenie inwestycyjne gruntów rolnych przedmiotowej działki." - nieistotnej – dokonanej w ppkt 7 punktu 9 pt. "Wymagania dotyczące ochrony osób trzecich" (w pkt II sentencji decyzji SKO), a będącej wynikiem aktualizacji ustaleń procesowych na tamtym etapie postępowania – polegającej na wprowadzeniu po zdaniu pierwszym wyłącznie zdania drugiego (ostatniego), o treści: "Żadna ze strona postępowania nie wniosła uwag w powyższej sprawie." Stwierdzenie tożsamości rozstrzygnięć o warunkach zabudowy zamieszczonych w decyzjach organów obu instancji jest istotne z tego względu, że treść rozstrzygnięcia decyzji Wójta – poza przytoczonym wyżej zdaniem ostatnim (czwartym) w jej ppkt 9 punktu 4 – a także poprzedzająca ją procedura, zostały już w sposób wiążący, a zarazem pozytywnie, ocenione w Wyroku WSA i zaakceptowane w Wyroku NSA. A ponieważ, jak to już wyżej wskazano, od czasu ww. wyroków istotne okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie uległy zmianie – poza wspomnianą wyżej zmianą stanu prawnego w kwestii kompetencji do uzgodnienia projektu decyzji w.z. w zakresie złóż kopalin (tu: węgla brunatnego) – to w świetle art. 153 p.p.s.a. żaden z zarzutów skargi – poza jednym: z pkt IV jej petitum – nie mógł odnieść zamierzonego skutku, jako dotyczący kwestii już wiążąco ocenionych w zapadłych w tej sprawie Wyrokach WSA i NSA. W szczególności dotyczy to nadal podnoszonych przez Skarżącą obiekcji co do: - legalności lokalizacji elementów planowanej inwestycji względem urządzeń melioracji wodnych oraz gazociągu, a także (nie)prawidłowości uzgodnienia i zaopiniowania projektu decyzji w.z. w tym zakresie – podczas gdy w Wyroku WSA wyraźnie stwierdzono m.in., że: "Kwestionowane niniejszą skargą rozstrzygnięcie uzyskało wymagane uzgodnienia w zakresie dotyczącym [...] melioracji oraz uwzględnia opinię dotyczącą gazociągu. Sąd nie dopatrzył się tutaj żadnych wad zaskarżonej decyzji"; - kwestii środowiskowych, w tym zwłaszcza co do postulowanej przez Skarżącą konieczności uzyskania dla planowanej inwestycji (nowej) decyzji u.ś., poprzedzonej przeprowadzeniem oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, w tym, opracowaniem raportu – podczas gdy w Wyroku WSA wyraźnie stwierdzono m.in., że: "Sąd nie ujawnił podstaw do tego, aby kwestionować stanowisko organów, iż planowane zamierzenie inwestycyjne nie jest przedsięwzięciem, które należy kwalifikować do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko"; - rzekomej wadliwości postępowania dowodowego, w tym niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niezebrania pełnego materiału dowodowego – podczas gdy w Wyroku NSA wyrażono jednoznaczne stanowisko, które pozostaje aktualne i wiążące także na obecnym etapie rozpoznania niniejszej sprawy, że WSA jako Sąd I instancji "dokonał prawidłowej kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy. Organy te oparły swoje ustalenia na dokumentach przedłożonych przez inwestora, w tym na wniosku o ustalenie warunków zabudowy oraz analizie urbanistycznej. Materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Twierdzenia skarżącej, oparte na własnych wyliczeniach i analizach, stanowią jedynie polemikę z ustaleniami organów i nie podważają prawidłowości przeprowadzonej przez nie oceny. Organy administracji nie miały obowiązku prowadzenia z urzędu skomplikowanych postępowań dowodowych w celu weryfikacji każdego twierdzenia strony, zwłaszcza że kwestia kwalifikacji przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko była przedmiotem odrębnych postępowań. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy nie nosiła cech dowolności, a Sąd I instancji słusznie uznał zarzuty skargi w tym zakresie za niezasadne." Przechodząc do oceny jedynego zarzutu skargi, który okazał się zasadny (z pkt IV jej petitum) – a który dotyczył kwestii organu właściwego do uzgodnienia projektu decyzji w.z. w zakresie udokumentowanego złoża węgla brunatnego "[...]" – należy zauważyć, że choć w Wyroku WSA wyraźnie stwierdzono m.in., że: "Kwestionowane niniejszą skargą rozstrzygnięcie uzyskało wymagane uzgodnienia w zakresie dotyczącym złoża węgla brunatnego [...]. Sąd nie dopatrzył się tutaj żadnych wad zaskarżonej decyzji", to jednak ocena ta uległa dezaktualizacji i w efekcie przestała wiązać w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez SKO, w odniesieniu do nowo uzgadnianego projektu decyzji w.z. Wynika to z faktu wejścia w życie przywołanej wyżej nowelizacji art. 53 ust. 4 pkt 4a i 5 u.p.z.p., wprowadzonej przez zm.p.g.g.2023, która powinna była już znaleźć zastosowanie na etapie ponownego rozpoznania sprawy przez SKO (art. 57 ust. 1 zm.p.g.g.2023). W jej świetle, na tym etapie, uzgodnienia projektu decyzji w.z. w zakresie złoża węgla brunatnego powinien był dokonać nie marszałek województwa, jak błędnie uznało SKO – z powołaniem się na art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. (prawdopodobnie w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej przez zm.u.p.z.p.2023) – lecz minister właściwy do sprawo środowiska, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 4a u.p.z.p. Złoża węgla brunatnego zostały bowiem zaliczone przez ustawodawcę do złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (w skrócie "p.g.g.) – do którego to przepisu odsyła art. 53 ust. 4 pkt 4a lit. a u.p.z.p., a także o którym jest mowa w art. 161a ust. 2 w zw. z ust. 1 p.g.g. W świetle tych ostatnich przepisów (p.g.g.) – notabene dodanych również przez zm.p.g.g.2023 – to minister właściwy do spraw środowiska uzgadnia projekt decyzji w.z. w zakresie udokumentowanych złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 p.g.g., a więc w szczególności złóż węgla brunatnego. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja SKO z 15.1.2026 r. został wydana bez wymaganego – w myśl art. 53 ust. 4 pkt 4a lit. a w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. – uzgodnienia ministra właściwego ds. środowiska, a więc z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi, w wysokości 500 zł. Ponownie rozpoznając sprawę, SKO przedstawi projekt zaskarżonej decyzji (w wersji z 15.1.2026 r.) do uzgodnienia ministrowi właściwemu ds. środowiska i w razie uzyskania odeń pozytywnego uzgodnienia, ponownie wyda decyzję w.z. w oparciu o dotychczas: sporządzony projekt decyzji, pozyskane uzgodnienia i opinie oraz pozostały zebrany materiał sprawy, z ewentualnym zaktualizowaniem (w razie potrzeby) zapewnień co do uzbrojenia niezbędnego dla przedmiotowej inwestycji.