III SA/Po 361/22

Dnia 2 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2022 roku sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 22 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 9 listopada 2021 r., nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 22 lutego 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki L. Sp. z o.o. (dalej: "strona", "spółka") od decyzji Prezydenta Miasta P. z 9 listopada 2021 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W dniu [...] kwietnia 2021 r. spółka zbyła pojazd marki Cintroen o numerze rej. [...]. Zawiadomienie o tym fakcie złożyła [...] lipca 2021 r. Prezydent Miasta P. decyzją z 9 listopada 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: "P.r.d."), nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia tego organu w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu. SKO w przywołanej powyżej decyzji wskazało, że strona przekroczyła termin na zawiadomienie organu I instancji o zbyciu pojazdu o 58 dni. Okoliczność ta została przez stronę przyznana. W ocenie Kolegium, które powołało się na art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb P.r.d., bezspornym jest, że strona swoim zachowaniem nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, polegającego na poinformowaniu organu w terminie 30 dni o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Fakt naruszenia tego obowiązku może skutkować nałożeniem kary pieniężnej. Wysokość kary powinna być adekwatna do wagi i okoliczności naruszenia. W dalszej kolejności organ II instancji stwierdził, że spółkę uznać należy za profesjonalistę w zakresie wykonywanego profilu działalności gospodarczej (wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek), co tym bardziej obliguje ją do przestrzegania prawa. W sprawie nie znajdował zastosowania art. 189f K.p.a., nie doszło bowiem do zaprzestania naruszenia prawa. Zawiadomienia o zbyciu pojazdu po ustawowym terminie nie można określić jako zaprzestania naruszenia prawa. Kara, o której mowa w art. 140mb P.r.d. dotyczy naruszenia obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Faktu dokonania naruszenia prawa – rozumianego jako niewykonanie obowiązku w terminie – nie można "naprawić" przez późniejsze dopełnienie obowiązku. Nie występuje także znikome naruszenie prawa. Po pierwsze, spółka jest profesjonalistą, co obliguje ją do zachowania podwyższonego miernika staranności. W tym względzie nie zasługują na uwzględnienie argumenty dotyczące zmieniającej się sytuacji prawnej z uwagi na pandemię. Ponadto, spółka dopuściła się naruszenia obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wielokrotnie. W takim przypadku odstąpienie od wymierzenia kary nie pozwoliłoby na osiągnięcie celów, dla których miałaby być ona nałożona. Zdaniem Kolegium bez znaczenia pozostaje ustalenie, czy nabywca dokonał zgłoszenia nabycia pojazdu w terminie, skoro przepisy P.r.d. wyraźnie sankcjonują brak zawiadomienia starosty zarówno o zbyciu, jak i nabyciu pojazdu. W skardze skierowanej do tut. Sądu strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzuciła: a) naruszenie art. 189f K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykonanie obowiązku po terminie powoduje, że nie mamy do czynienia z zaprzestaniem naruszenia prawa i w rezultacie brak zastosowania art. 189f K.p.a., choć okoliczności i stan faktyczny uzasadniały odstąpienie od kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, b) naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. przez zaniechanie ustalenia wszystkich okoliczności istotnych, w tym terminu dokonania zgłoszenia nabycia pojazdu przez nowego właściciela, co mogło mieć wpływ na ocenę wagi naruszenia (w zakresie zagrożenia legalnego obrotu pojazdami w Polsce), to jest na uznanie znikomości jego skutków c) błędne ustalenie, że skarżąca dopuściła się naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wielokrotnie, co nie pozwoliłoby osiągnąć celów, dla których kara została nałożona, podczas gdy żadna z decyzji o nałożeniu kary nie jest prawomocna, wszystkie poza jedną z 8 listopada 2021 r. zostały wydane 9 listopada 2021 r. i zostały zaskarżone – dotyczyły braku zawiadomienia o zbyciu pojazdów mających miejsce w okresie kwiecień-maj 2021, po tym okresie nigdy już nie doszło do opóźnienia w zgłoszeniu zbycia pojazdu, co świadczy o tym, że nałożenie kary nie było konieczne do terminowego zgłaszania przez skarżącą zbycia pojazdu. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z [...] maja 2022 r. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że organ wystąpił ze wspomnianym wnioskiem, zaś skarżąca spółka nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przesłanki do zastosowania ostatnio przywołanego przepisu. Jak stanowi art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to odstępstwo od jawnego rozpoznawania spraw, jakie przewidziane zostało w art. 10 P.p.s.a. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 22 lutego 2022 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Prezydenta Miasta P. z 9 listopada 2021 r., nr [...], naruszają przepisy postępowania w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na skarżącą nałożona została kara administracyjna z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Przepis ten przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1.000 zł. Przywołany tam przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowi z kolei, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącej przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy całkowicie jednak zignorowały instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została w art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą rzeczonego terminu – z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce [...] lipca 2021 r. – organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżąca w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu – często zmieniające się przepisy, błąd pracownika, chorujący pracownicy, obciążenie pracą zdrowych pracowników, utrudnienia ze strony organu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Zaniechanie jakiego dopuścił się organ nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze. Sprowadzają się one do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Dopiero jednoznaczne wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii. Konieczne zatem pozostaje, na zasadzie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta P. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis (100 zł), postanowiono w pkt II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 P.p.s.a.