III SA/Po 338/23

Dnia 29 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi B. B., G. B. – wspólników spółki cywilnej [...] s.c. [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO – [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 18 stycznia 2023 r., nr [...]; II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania .

Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania B. B. i G. B. prowadzących działalność gospodarczą w ramach PHU B. s. c. w K. W. od decyzji Starosty [...] z 18 stycznia 2023 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Starosta K. decyzją z 18 stycznia 2023 r. na podstawie art. 140n, art. 71 ust. 7 i art. 140mb pkt 1 ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988), dalej: "P.r.d." i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "K.p.a.", nałożył na B. B. i G. B. prowadzących działalność gospodarczą w ramach PHU B. s. c. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie. Organ ustalił, że 13 lutego 2021 r. skarżący sprowadzili z terytorium państwa członkowskiego UE pojazd marki [...], ale nie dopełnili obowiązku wynikającego z art. 71 ust. 7 P.r.d., tj. jako właściciele pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE nie dopełnili obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Przedmiotowy pojazd skarżący sprzedali 14 lipca 2021 r. bez jego rejestracji. Starosta uznał, że doszło do przekroczenia terminu do zarejestrowania pojazdu o 121 dni. Jednocześnie przyjął, że brak jest przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f K.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podnieśli, że sprowadzony przez nich pojazd był uszkodzony i niedopuszczony do ruchu kołowego. Po jego sprowadzeniu na terytorium RP stwierdzono, że posiada on szereg usterek i jest niesprawny technicznie. Ujawnione uszkodzenia pojazdu były na tyle poważne, że uniemożliwiały pozytywne przeprowadzenie badań technicznych na stacji kontroli pojazdów, a w konsekwencji dopuszczenie pojazdu do ruchu i jego zarejestrowanie. Przedmiotowy pojazd skarżący nabyli, a następnie dokonali jego zbycia, jako "towar handlowy". Podniesiono również, że do złożenia wniosku o dokonanie rejestracji pojazdu konieczne jest przedłożenie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Tymczasem pojazd nabyty przez skarżących nie nadawał się do ruchu drogowego i nie posiadał ważnych badań technicznych, wobec czego nie można było go zarejestrować. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji SKO stwierdziło, że kara administracyjna z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie, nakładana na podstawie art. 140mb P.r.d. ma charakter obligatoryjny. W sytuacji, gdy właściwy organ stwierdzi uchybienie terminu wynikającego z art. 71 ust. 7 P.r.d., zobligowany jest do nałożenia kary. Wysokość kary uzależniona jest od oceny całokształtu materiału dowodowego i uznania organu. Zważywszy na przekroczenie ustawowego terminu o 121 dni Kolegium uznało, że Starosta prawidłowo nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem naruszenie nie miało charakteru znikomego. W skardze do Sądu na decyzję organu odwoławczego B. B. i G. B. prowadzący działalność gospodarczą w ramach PHU B. s. c. w K. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", przez brak zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 2. art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. przez nieprzestrzeganie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także na naruszeniu obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej; 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym obowiązku poniesienia kosztu rejestracji pojazdu, jako rzekomego wzbogacenia po stronie skarżących, gdyż nie znajduje ono umocowania w przepisach prawa; 4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. wobec niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie odwoławczym na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a.; 5. art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie w jaki sposób skarżący mieli uzyskać korzyść finansową skoro pojazd ostatecznie został zarejestrowany, a nadto organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżących zawartych w odwołaniu; 6. art. 40 K.p.a. przez doręczenie decyzji "spółce cywilnej" zamiast wszystkim wspólnikom; 7. art. 140n ust. 6 P.r.d. w zw. z art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2651 ze zm.) w zw. z art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.) polegające na niedookreśleniu sposobu w jaki sposób kara obciąża strony, a nadto nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz doliczenie obowiązku poniesienia kosztu rejestracji pojazdu, jako rzekomego wzbogacenia po stronie skarżących, co w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż nie znajduje ono żadnego umocowania w powołanych przez organ przepisach prawa, a nadto stanowi podwójne karanie za to samo. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Z uwagi na wniosek skarżących o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i brak żądania organu przeprowadzenia rozprawy sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 18 stycznia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżących kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 140mb pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł podlega ten, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w myśl art. 71 ust. 7 P.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt sprowadzenia przez skarżących w dniu 13 lutego 2021 r. pojazdu marki [...] z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej oraz moment jego zbycia, przypadający na 14 lipca 2021 r. Bezsprzecznie również przed zbyciem przedmiotowego pojazdu nie został on przez skarżących zarejestrowany, mimo ustawowego obowiązku wynikającego z art. 71 ust. 7 P.r.d. Przepis art. 71 ust. 7 P.r.d. ustanawia bezwzględny obowiązek nakładany na właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Przepis ten ani żaden inny przepis P.r.d. nie zawiera odstępstwa od powyższego nakazu. Oznacza to, że również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w powyższym terminie. Skoro zaś zgodnie z art. 72 ust. 1 P.r.d. do rejestracji pojazdu wymagane jest m. in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4), a z kolei art. 73 ust. 1e pkt 1 P.r.d. nakazuje organowi rejestrującemu wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-5, to uznać należy, że jeżeli właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE nie doprowadza do naprawienia tego pojazdu po jego sprowadzeniu i przed upływem 30 dni od dnia sprowadzenia pojazdu nie uzyskuje zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d., dopuszcza się naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia (art. 71 ust. 7 P.r.d.). Tym samym również właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE podlega określonej w art. 140mb pkt 1 P.r.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł za niezarejestrowanie pojazdu wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 P.r.d. W związku z powyższym nie sposób uznać argumentacji skarżących dotyczącej okoliczności sprowadzenia z terytorium UE uszkodzonego przedmiotowego pojazdu jako okoliczności wyłączającej obowiązek rejestracji tego pojazdu zgodnie z art. 71 ust. 7 P.r.d., a w konsekwencji wyłączającej odpowiedzialność skarżących za powyższe naruszenie na gruncie art. 140mb pkt 1 P.r.d. Niemniej Sąd podziela zasadniczy zarzut skargi naruszenia przez organy orzekające przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 przez jego niezastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku bowiem z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), która weszła w życie 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Natomiast art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Powyższe regulacje nie mają zastosowania w kontrolowanej sprawie, skoro sprowadzenie pojazdu (13 lutego 2021 r.) nastąpiło już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19. W realiach niniejszej sprawy organy zarzucając skarżącym przekroczenie terminu ustanowionego w art. 71 ust. 7 P.r.d. zignorowały instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Stosownie do art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Wskazany przepis znajduje zastosowanie w stanach faktycznych zaistniałych w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 340) i został odwołany mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r. W przedmiotowej sprawie sprowadzenie pojazdu na teren Rzeczypospolitej Polskiej, obligujące wspólników spółki cywilnej do jego zarejestrowania w terminie 30 dni, nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tym samym art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie, zaś organ, kierując się art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o uchybieniu terminu do zarejestrowania pojazdu, a nadto wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Przepis art. 71 ust. 7 P.r.d. konstytuuje bowiem termin zawity do dokonania czynności zarejestrowania pojazdu. Niedochowanie powyższego terminu wiąże się z ujemnymi skutkami dla strony poprzez nałożenie kary pieniężnej w trybie art. 140mb pkt 1 P.r.d. Zasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a., bowiem organ nie dopełnił obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ uchybił również obowiązkowi prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, które sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącym terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 71 ust. 7 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle powinni ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 1 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa i wynagrodzenie adwokata w wysokości 270 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).