III SA/Po 336/17

Dnia 14 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. oddala skargę, II. przyznaje r.pr. [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.

Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 1 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1551 ) umorzył postępowanie wszczęte na wniosek X z dnia [...] r. o umorzenie nieopłaconych należności na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.): 1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8, 2) innej niż wymieniona w pkt 1 - umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 6 ustawy umorzenie należności, o których mowa w ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Organ wskazał, że wniosek strony dotyczył umorzenia należności na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od [...] r.. W toku prowadzonego postępowania Zakład ustalił jednak, że strona podlegała w okresie od [...] r. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, ale za wnioskowany okres od [...] r. nie stwierdzono zadłużenia na ubezpieczenia społeczne. W okresie od [...] r. strona podlegała wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie było zatem podstaw do zastosowania art. 1 ust. 1 i 6 wskazanej wyżej ustawy. W odwołaniu od decyzji strona zakwestionowała dokonanie przez ZUS korekt dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych, które spowodowały zmianę salda konta, uniemożliwiającą skorzystanie z przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stan konta uległ zmianie po dokonaniu przez ZUS z urzędu korekt deklaracji rozliczeniowych za okres od [...] r. z wykazaniem za stronę jako osobę prowadzącą działalność wyłącznie należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne – zgodnie ze schematem podlegania ubezpieczeniom wskazanym w piśmie z dnia [...] r. Za wnioskowany okres od [...]r. nie stwierdzono zadłużenia na ubezpieczenia społeczne. W okresie od [...] r. do [...] r. strona podlegała wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Na koncie figuruje zadłużenie na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale dotyczy ono składek za innych ubezpieczonych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X wniósł o uchylenie decyzji w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zakwestionował dokonanie przez ZUS korekty dokumentacji dotyczącej istniejącego zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1551 ) na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.): 1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8, 2) innej niż wymieniona w pkt 1 - umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 6 ustawy umorzenie należności, o których mowa w ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że z wnioskiem o umorzenie należności mogą występować osoby podlegające w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Dopiero umorzenie niepłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01.01.1999 r. – 28.02.2009 r. skutkować może umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres. Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 1 ust. 1 i ust. 6 powyższej ustawy. W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, że wniosek strony dotyczył umorzenia należności na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od [...] r. Jak wynika jednak z dokumentacji ZUS strona podlegała w okresie od [...] r. do [...] r. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, ale za wnioskowany okres od [...]do [...] r. nie stwierdzono zadłużenia na ubezpieczenia społeczne. W okresie od [...]r. do [...] r. strona podlegała wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stan konta skarżącego uległ zmianie po dokonaniu przez ZUS z urzędu korekt deklaracji rozliczeniowych za okres od [...] r. z wykazaniem za stronę jako osobę prowadzącą działalność wyłącznie należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne – zgodnie ze schematem podlegania ubezpieczeniom wskazanym w piśmie z dnia [...] r. Na koncie figuruje zadłużenie na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale dotyczy ono składek za innych ubezpieczonych. Nie było zatem podstaw do zastosowania art. 1 ust. 1 i 6 powyższej ustawy, albowiem za analizowany okres nie stwierdzono zadłużenia z tytułu ubezpieczeń społecznych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o jakim mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. To brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W świetle wskazanych wyżej okoliczności, Zakład prawidłowo na podstawie art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art.123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz. U. z 2009 , nr 205, poz. 1585 ) i art. 1 ust 1 i 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1551 ) umorzył postępowanie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust 1 pkt1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016 r., poz. 1715