III SA/Po 333/23

Dnia 13 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 31 stycznia 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,00,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą C. (dalej: strona/skarżący) od decyzji Starosty [...] z 31 stycznia 2023 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wys. [...] zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Starosta [...] ww. decyzją z 31 stycznia 2023 r. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 200, dalej: k.p.a.) w związku z art. 140mb pkt 1 oraz art. 71 ust. 7 ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm., dalej: P.r.d.), a także art. 31ia pkt 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wys. [...] zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie. Organ stwierdził, że skarżący 26 lutego 2022 r. sprowadził na terytorium RP z państwa członkowskiego UE uszkodzony pojazd marki [...] o nr VIN [...] Następnie nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy COVID-19, tj. jako właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE, nie zarejestrował pojazdu w kraju w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia. Przedmiotowy pojazd skarżący sprzedał 13 września 2022 r. bez zarejestrowania. Pojazd przez kolejnego właściciela został zarejestrowany 27 września 2022 r. w Starostwie Powiatowym [...]. Starosta wskazał, że od dnia sprowadzenia pojazdu na teren kraju do momentu jego rejestracji upłynęło 212 dni, a więc doszło do przekroczenia wydłużonego na mocy art. 31ia ustawy COVID-19 60-dniowego terminu do zarejestrowania pojazdu. Jednocześnie przyjął, że wyjaśnienia strony odnośnie oceny po sprowadzeniu auta braku rentowności jego naprawy nie usprawiedliwiają niezarejestrowania auta w wyznaczonym terminie. Na stronie spoczywał obowiązek oceny, czy kupując auto w stanie uszkodzonym będzie można w okresie 60 dni dokonać jego naprawy i doprowadzić do stanu, który pozwoli na uzyskanie pozytywnego badania technicznego, a następnie jego rejestrację. M. P. jako prowadzący działalność gospodarczą polegającą na sprowadzaniu aut z zagranicy (w większości powypadkowych) powinien mieć doświadczenie i świadomość, jaki pojazd i w jakim stanie technicznym kupuje. W konsekwencji powinno to rodzić obawy, czy w określonym czasie będzie można dokonać ewentualnych napraw, by następnie zarejestrować pojazd w określonym czasie. To kupujący ponosi bowiem ryzyko związane z zakupem pojazdu oraz jego naprawą. Strona jako osoba zajmująca się handlem pojazdami zna obowiązujące przepisy i wie, że rejestracji pojazdu sprowadzonego na terytorium RP z państwa członkowskiego UE należy dokonać w określonym terminie (w tym wypadku 60 dni), a niedotrzymanie terminu zagrożone jest karą pieniężną w kwocie od 200 do 1000 zł. Strona od momentu sprowadzenia pojazdu (26.02.2022 r. ) do dnia jego sprzedaży (13.09.2022 r.), czyli przez przeszło pół roku nie wykonała żadnej czynności żeby zarejestrować pojazd w terminie. Skarżący sprzedał uszkodzony pojazd 13.09.2022 r., a nowy właściciel zarejestrował pojazd już 27.09.2022 r., a więc potrzebował zaledwie 14 dni, aby dokonać jego naprawy i doprowadzić do stanu, który pozwoli na zarejestrowanie. Zdaniem Starosty brak jest przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f K.p.a., bowiem czyniąc to przepisy art. 140mb P.r.d. pozostawałyby "martwe". Ponadto w związku z brakiem rejestracji auta skarżący uzyskał korzyść finansową w kwocie [...]zł (koszt rejestracji), a naruszenie tj. uchybienie terminu o 153 dni jest znaczne. Uwzględniono również powtarzalność naruszeń, bowiem z tego samego tytułu nie jest to pierwsza kara strony. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że sprowadzony przez niego pojazd był mocno uszkodzony i z wielu przyczyn nie był w stanie dokonać jego naprawy. Starosta nie uwzględnił okoliczności, że skarżący kupił auto na podstawie zdjęć i nie miał świadomości rozległości jego uszkodzeń. Dopiero po jego sprowadzeniu do kraju i demontażu elementów okazało się, że uszkodzona jest rama pojazdu. Jako przedsiębiorca nie mógł odstąpić od umowy kupna pojazdu, a jako profesjonalista dokonując naprawy pojazdu zobligowany byłby do wymiany ramy na nową. Skarżący zaznaczył, że wymiana ramy pojazdu jest czynnością długotrwałą i pracochłonną. Żaden współpracujący z nim blacharz nie chciał podjąć się tego zadania. Rozpytywania na terenie całego powiatu pozwoliły ustalić terminy naprawy przekraczające 6 miesięcy. Skarżący dodał, że w 2022 r. sprowadził [...] aut, a więc przedmiotowy pojazd nie był jedynym, którym miał się zająć. Nie zgodził z twierdzeniem organu, że nie dokonał żadnej czynności, by zarejestrować pojazd w terminie. Nie był zaś w stanie tego zrobić w terminie 60 dni. Zdaniem strony waga naruszenia była znikoma, bowiem naruszenie nie było społecznie szkodliwe. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji (jak wskazano na wstępie) SKO [...] stwierdziło, że kara administracyjna z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie, wynika z przepisów art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 P.r.d i art. 31ia ustawy COVID-19 i ma charakter obligatoryjny. W sytuacji, gdy właściwy organ stwierdzi uchybienie terminu wynikającego z art. 71 ust. 7 p.r.d., zobligowany jest do nałożenia kary. Natomiast wysokość kary uzależniona jest od oceny całokształtu materiału dowodowego i uznania organu. Zważywszy na przekroczenie ustawowego terminu o 153 dni i fakt, że było to kolejne naruszenie, a strona uzyskała korzyści majątkowe w kwocie [...]zł (koszt rejestracji pojazdu) Kolegium uznało, że Starosta prawidłowo nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Naruszenie nie miało charakteru znikomego. W skardze do Sądu M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a K.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji realizacji zasady dążenia do prawdy obiektywnej, jak i rozstrzyganie wszelkich wątpliwości wyłącznie na niekorzyść strony, z naruszeniem zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego i dokonanie jego arbitralnej oceny sprzecznej z zasada swobodnej oceny dowodów, - art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn i dowodów, na których oparł się organ odwoławczy oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W motywach skargi przedstawiono argumentację tożsamą do powołanej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto skarżący zarzucił SKO [...] brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania i wniosku o odstąpienie od wymierzenia kary. W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i brak żądania organu przeprowadzenia rozprawy sprawę rozpoznano w tym trybie. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej P.p.s.a., stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...]zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 140mb pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł podlega ten, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w myśl art. 71 ust. 7 P.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Co istotne określony w powołanym art. 71 ust. 7 P.r.d. termin na mocy art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19 uległ wydłużeniu, albowiem w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a (pkt 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. W kontrolowanej sprawie sprowadzenie pojazdu nastąpiło 26 lutego 2022 r. Jak trafnie stwierdziły organy orzekające zastosowanie w sprawie znalazł powołany wyżej art. 31ia ustawy COVID i wydłużony do 60 dni termin na zarejestrowanie pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezspornym jest fakt sprowadzenia przez skarżącego w dniu 26 lutego 2021 r. uszkodzonego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej ([...]) oraz moment jego sprzedaży (13 września 2022 r.), a następnie zarejestrowania auta przez jego nabywcę w dniu 27 września 2022 r. Bezsprzecznie również przed zbyciem ww. auta nie został on przez skarżącego zarejestrowany, pomimo ustawowego obowiązku wynikającego z art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że przepisy art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19 ustanowiły bezwzględny obowiązek nakładany na właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia. Przepisy te, ani żaden inny P.r.d. lub ustawy COVID-19 nie zawierają odstępstwa od powyższego nakazu. Oznacza to, że również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w powyższym terminie. Skoro bowiem zgodnie z art. 72 ust. 1 P.r.d. do rejestracji pojazdu wymagane jest m.in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4), a z kolei przepis art. 73 ust. 1e pkt 1 P.r.d. nakazuje organowi rejestrującemu wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-5, to uznać należy, że jeżeli właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE nie doprowadza do naprawienia tego pojazdu po jego sprowadzeniu i przed upływem 60 dni od dnia sprowadzenia pojazdu nie uzyskuje zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d., dopuszcza się naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium RP w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia (art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19). Tym samym również właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE podlega określonej w art. 140mb pkt 1 P.r.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł za niezarejestrowanie pojazdu wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 p.r.d. W związku z powyższym nie sposób uznać argumentacji skarżącego dotyczącej okoliczności sprowadzenia z terytorium UE uszkodzonego przedmiotowego pojazdu jako okoliczności wyłączającej obowiązek rejestracji tego pojazdu zgodnie z art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy COVID-19, a w konsekwencji wyłączającej odpowiedzialność skarżącego za powyższe naruszenie na gruncie art. 140mb pkt 1 P.r.d. Sąd stwierdził jednak, że rozpoznając sprawę organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy zarzucając skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy COVID-19 zignorowały instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Wskazane przepisy znajdują zastosowanie w stanach faktycznych zaistniałych w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (tj. Dz. U. z 2022, poz. 340) i został odwołany mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r. W przedmiotowej sprawie sprowadzenie pojazdu na teren Rzeczypospolitej Polskiej, obligujące skarżącego do jego zarejestrowania w terminie 60 dni, nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tym samym art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie. Tym samym Starosta [...], kierując się art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o uchybieniu terminu do zarejestrowania pojazdu, a nadto wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Przepisy art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19 konstytuują bowiem termin zawity do dokonania czynności zarejestrowania pojazdu. Niedochowanie powyższego terminu wiąże się z ujemnymi skutkami dla strony poprzez nałożenie kary pieniężnej w trybie art. 140mb pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 2 ustawy COVID-19. W tym kontekście zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a., bowiem Starosta nie dopełnił obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ uchybił również obowiązkowi prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Kolegium zaś wad tych nie konwalidowało. W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, które sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu określonego w art. 71 ust. 7 P.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy COVID-19 i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie zagadnienia tego przywrócenia. Dopiero ewentualne wykazanie, że skarżący powinien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31ia pkt 2 ustawy COVID-19, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. wyroku. Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów sądowych – uiszczonego wpisu od skargi (pkt II. wyroku).