III SA/Po 229/18

Dnia 18 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi Agencji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 6 marca 2018 roku pełnomocnik Agencji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P., Skarżąca zwróciła uwagę, że dotyczy ono obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego S. Ł. Spółka, w wysokości [...] zł, które zostały nałożone na agencję rządową, finansowaną ze środków publicznych. W ocenie strony skarżącej zastosowany środek egzekucyjny jest niewspółmiernie surowy do celu jakiemu służy oraz okolicznościom jakie mu towarzyszą. Reasumując, wykonanie zaskarżonego postanowienia i dysponowanie środków publicznych przeznaczonych na cele statutowe Agencji na uiszczenie kosztów postępowania egzekucyjnego, wobec wskazanych w skardze uchybień realizuje niebezpieczeństwo powstania po stronie skarżącego znacznej szkody. W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - w skrócie: "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Treść normatywna powyższych przepisów wskazuje, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Będące podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich ogólnej normy i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Szkoda, o jakiej mowa w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., to taka szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r., o sygn. akt GZ 138/04, niepubl.). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązkiem strony, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jest przedstawienie Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. został bowiem tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., o sygn. akt II FZ 460/10, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków zależy orzeczenie Sądu. (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., o sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (tak: post. NSA z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II GZ 1189/16, CBOIS). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca nie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje u niej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Rodzaj obowiązku nałożony na stronę tj. uiszczenie kosztów postępowania egzekucyjnego nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, których spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GZ 80/09). W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącej kwoty pieniężnej orzeczonej w skarżonej decyzji. W ocenie Sądu ocena surowości zastosowanego środka egzekucyjnego oraz dysponowanie przez Agencję środkami publicznymi nie stanowią same w sobie przesłanek normatywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadne odmówić udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 ustawy – p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.