III SA/Po 215/17

Dnia 31 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Marek Sachajko WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych

Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku złożonego przez A. A. (dalej: "strona") o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2016 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, odmówił przywrócenia terminu. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2016 r. doręczona została stronie 25 października 2016 r. Pismem nadanym 28 listopada 2015 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji, powołując się na walkę z chorobą nowotworową. Strona wskazała na przypadek utraty świadomości spowodowany nowotworem mózgu, co potwierdzić może wskazany przez stronę prokurator z Prokuratury Rejonowej w [...]. Zaznaczyła przy tym, że nie wie czy opóźnienie jest wystarczająco umotywowane, jednakże w razie, gdyby organ tego wymagał, strona służy całą dokumentacją. Jednocześnie strona złożyła odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. Główny Inspektor Transportu Drogowego, podając motywy negatywnego rozstrzygnięcia wniosku, podał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy, który usprawiedliwiałby niedochowanie przez nią terminu. Organ Inspekcji Transportu Drogowego podkreślił, że to na stronie spoczywał ciężar uprawdopodobnienia, że niezachowanie terminu było następstwem okoliczności, na które nie miała wpływu. Za taką okoliczność nie można uznać długotrwałej choroby, zwłaszcza że strona prowadzi działalność gospodarczą. Organ Inspekcji Transportu Drogowego podkreślił, że strona mogła skorzystać z instytucji pełnomocnika, który dokonywałby za nią czynności prawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podniósł zarzut naruszenia art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie, pomimo niedokonania czynności w postaci złożenia odwołania od decyzji Mazowieckiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2016 r. nie z własnej winy. Uzasadniając skargę strona wskazała na wieloletnią chorobę nowotworową (raka mózgu), która powoduje stany utraty świadomości. Skarżący ponownie podał, że okoliczność tę może potwierdzić Prokuratura Rejonowa w [...], gdzie podczas jednej z wizyt stracił on świadomość i przez jakiś czas nie wiedział co się dzieje. Nie inaczej było, gdy odebrał decyzję organu I instancji. W momencie odbioru skarżący znajdował się w stanie, który uniemożliwiał podjęcie faktycznej obrony i złożenie odwołania w sprawie. Gdy ustał stan niezdolności, a skarżący zorientował się, że wcześniej została odebrana przesyłka zawierająca decyzję było już po terminie do jej zaskarżenia. Skarżący podkreślił, że w październiku i listopadzie 2016 roku choroba dała o sobie najbardziej znać i w zasadzie wykluczyła go z normalnego funkcjonowania. Jednocześnie do skargi załączył dokumentację medyczną. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Na rozprawie, która odbyła się 31 maja 2017 r., skarżący wniósł i wywiódł jak w skardze. Wyjaśnił ponadto, że objawy choroby polegają na tym, że zdarzają się częste utraty pamięci, zawroty głowy, powodujące, że skarżący nie pamięta co działo się przedtem, a bóle głowy znacznie utrudniają funkcjonowanie. Odwołanie złożone zostało w okresie, kiedy skarżący miał siły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2017 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Organ Inspekcji Transportu Drogowego w zaskarżonym postanowieniu orzekł w przedmiocie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, czego podstawę stanowiły przepisy art. 58 i art. 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a."). Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu, o czym stanowi już art. 58 § 2 K.p.a., należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do art. 59 § 1 zd. 1 K.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (por. art. 59 § 2 K.p.a.). Rację należy przyznać Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego, że ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania określonej czynności spoczywa na osobie, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. W przeciwnym bowiem razie, nie realizując tej przesłanki z art. 58 § 1 K.p.a., osoba ta naraża się na negatywne rozpatrzenie jej wniosku. Okoliczność ta nie zmienia jednakże obowiązującej w ramach postępowania administracyjnego zasady prawdy obiektywnej, w ramach której to organ administracji publicznej, a nie strona tegoż postępowania, zobligowany został do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych powyższe nie powoduje zatem zwolnienia organu administracji publicznej z obowiązku podjęcia wszelkich działań w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla tego organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe. Jeśli organ uzna, że wskazane okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także – realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. – wezwać stronę do uzupełnienia wniosku lub zwrócić się do innych podmiotów o przedłożenie posiadanej dokumentacji mającej znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia. Wprawdzie przyjąć trzeba, że nieuprawdopodobnienie braku winy stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu to w sytuacji, gdy we wniosku strona wskazuje na okoliczności, z powodu których nie mogła brać udziału w postępowaniu i dokonać czynności procesowej, organ powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii. Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu powinna się przy tym odwoływać do wskazanych przez stronę okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 311/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach kontrolowanej sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego powyższym obowiązkom nie sprostał, nie podejmując żadnych czynności, które przyczyniłyby się do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organ ten całkowicie arbitralnie przyjął, że długotrwała choroba przedsiębiorcy nie może prowadzić do przywrócenia terminu, nie zważając zupełnie na okoliczności konkretnej sprawy i nie podejmując nawet próby wyjaśnienia wpływu choroby skarżącego na uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej – chociaż wpływ ten skarżący stara się wykazać. Tymczasem, to właśnie okoliczności konkretnej sprawy mogą mieć istotne znaczenie dla podejmowanego przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia. Nie można bowiem z góry przyjąć, że długotrwała choroba, którą co do zasady jest choroba nowotworowa – bez wyjaśnienia kwestii przebiegu tej choroby i wynikających z niej dolegliwości, ze szczególnym uwzględnieniem okresu, w którym doszło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności – nie świadczy o braku winy strony w niedochowaniu terminu. Skarżący nie tylko wskazał na chorobę nowotworową, lecz także powołał się na jej objawy, jak występujące sytuacje utraty świadomości, zobowiązując się jednocześnie do dostarczenia w razie potrzeby stosownej dokumentacji i wskazując na możliwych do przesłuchania świadków. Pomimo to organ Inspekcji Transportu Drogowego nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy choroba skarżącego i związane z nią dolegliwości mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do złożenia odwołania, świadcząc o braku winy skarżącego w tym zakresie. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I. sentencji wyroku. O zwrocie kosztów sądowych postanowiono w pkt. II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.