III SA/Po 206/17

Dnia 7 marca 2017 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia 1. ustanowić dla W. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że W. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Ich wspólne miesięczne dochody obejmują: świadczenie emerytalne wnioskodawcy w wysokości [...] zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, ani oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej [...] zł. Wnioskodawca zadeklarował posiadanie [...]-letniego samochodu osobowego o wartości [...] zł. Ponadto oświadczył, że zamieszkuje z nim [...]-letni wnuk, którego samotnie wychowuje jego córka. Natomiast miejsce zamieszkania wnioskodawcy nie posiada ogrzewania, a jedynie piece kaflowe z grzałkami, które generują znaczne koszty, pochłaniające większość uzyskiwanych dochodów – np. opłaty za prąd wynoszą ok. [...] zł. Ze względu na wiek (ukończone [...] lata) i stan zdrowia wnioskodawca oświadczył, że nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, aby zaspokoić roszczenia ZUS. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie W. S. wniósł skargę na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że w świetle przytoczonego przepisu skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że wnioskodawca wraz żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i pomagają córce w samotnym wychowaniu małoletniego wnuka, który u nich zamieszkuje. Wspólne gospodarstwo domowe, w jakim pozostaje wnioskodawca jest utrzymywane wyłącznie ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Zły stan zdrowia oraz zawansowany wiek wnioskodawcy niekorzystnie wpływają na jego bieżącą sytuację i utrudniają dodatkowe zarobkowanie. W rezultacie należy przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci radcy prawnego. Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 249a oraz art. 239 pkt 1 lit e, a także w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.