III SA/Po 169/25

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 22 listopada 2024 r., nr [...].

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 stycznia 2025r. Nr UP- [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024r., poz. 572, dalej K.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2024r., poz. 497, dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 22 listopada 2024r. nr [...], którą organ odmówił A. J. ( dalej: skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 72 080 zł w tym: a/ ubezpieczenie społeczne – za okres 12/2000 – 2/2021, 7/2021-8/2021, 10/2022, 12/2022, 1/2023, 3/2023 – 10/2023 w łącznej kwocie 17 594,99 zł, w tym z tytułu: - składek – 13936,99 zł, - odsetek liczonych na 5.09.2024r. – 3594 zł, - kosztów upomnienia – 64 zł, b/ ubezpieczenie zdrowotne – za okres 7/2021 – 11/2023 w łącznej kwocie 53298,83 zł, w tym z tytułu: - składek – 42515,65 zł, - odsetek liczonych na 5 września 2024r. – 10641 zł, - kosztów upomnienia – 142,18 zł, c/ Fundusz Pracy – za okres 2/2021, 6/2021 – 8/2021, 11/2021, 10/2022, 12/2022, 1/2023, 3/2023 – 10/2023 w łącznej kwocie 1186,26 zł, w tym z tytułu: - składek – 1122,26 zł, - kosztów upomnienia – 64 zł. W przedmiotowej sprawie skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Z tego tytułu nie odprowadzała obowiązkowych składek. 5 września 2024r. wniosła o umorzenie zaległości wskazując na wyjątkowo trudną sytuację życiową, osobistą oraz finansową, podając, że do zaległości doszło z uwagi na wprowadzenie jej w błąd przez męża co do kondycji finansowej spółek. Organ w toku postępowania ustalił, że skarżąca jest zatrudniona jako pracownik w [...] z wynagrodzeniem za październik 2024r. – 3050,81 zł netto i w [...] z podstawą wymiaru składek za październik 2024r, - 2371,83 zł netto. W bazie danych KRS figuruje jako: - członek zarządu i wspólnik w spółce [...] sp. z o.o posiadając udziały o łącznej wartości 2500 zł, - komandytariusz i prokurent w Kancelarii Prawnej [...] i wspólnicy sp. komandytowa, - komandytariusz i prokurent Kancelarii Prawnej [...] i wspólnicy sp. komandytowa, - komandytariusz i prokurent w [...] sp. komandytowa. Skarżąca wyjaśniła, że w spółce [...] sp. z o.o. posiada jedynie udziały. Spółka nie podjęła nigdy działalności, nie została zgłoszona nawet jako podatnik VAT, tym samym skarżąca nie miała z tytułu działu w niej żadnego dochodu. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czterema córkami, na które pobiera świadczenie 800+, w łącznej kwocie 3200 zł. Od grudnia 2024r. kwota tych świadczeń wynosi 2400 zł, z uwagi na pełnoletność najstarszej córki. Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim ale nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Mieszka we własnym domu o pow. 200m2, posiada działkę o pow. 524 m2. Na tej nieruchomości organ dokonał zabezpieczenia hipotecznego zaległości. Skarżąca nie posiada pojazdów. Ma: laptop ( wartość 2500 zł), rower (wartość 1000 zł), lodówkę, piekarnik, płytę grzewczą (wartość 1600 zł). Miesięcznie stałe wydatki określiła na kwotę 2800 zł, w tym: - opłaty eksploatacyjne 1900 zł, - koszty leczenia – 400 zł, - czesne 500 zł. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu: - podatków w kwocie 37374 ,64 zł, - kredytu hipotecznego w kwocie 816970,61 zł, miesięcznie ok. 5770 zł, korzysta z rządowego programu zawieszenia kredytu), - u osób fizycznych w kwocie 200000 zł (miesięcznie 1000 zł), - składek ZUS w kwocie 77198,53 zł, miesięcznie w przedziale od 1019 zł do 2136 zł , od 9.2024r. nie jest w stanie spłacać rat do ZUS. Powyższe zobowiązania (oprócz składek ZUS) są spłacane od 1 listopada 2024r. po 6770 zł miesięcznie. Skarżąca choruje przewlekle na tarczycę, co wymaga okresowych badań, wizyt u specjalisty, usg i na depresję. Przerwała terapię psychiatryczno – psychologiczną z powodu braku środków. Najmłodsza córka skarżącej wymaga leczenia ortodontycznego. Mąż skarżącej od 2 lat zmaga się z ciężką depresją, która uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek stabilnej pracy zarobkowej. Jego stan zdrowia wymaga stałego leczenia psychiatrycznego, jest z nim utrudniony kontakt i ciężko się z nim porozumieć. U skarżącej rozpoznano zmiany o charakterze nowotworowym – guz przysadki mózgowej, co powoduje niedoczynność przysadki mózgowej skutkujący poważnymi zanikami pamięci, przewlekłym zmęczeniem i osłabieniem oraz zaburzeniem nastroju, co uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie i zarobkowanie. Należności z tytułu składek figurujące na koncie skarżącej są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z prowadzonym przez Dyrektora ZUS postępowaniem egzekucyjnym, należności sukcesywnie kierowane były do egzekucji od września 2021r. (art. 24 ust. 5 b u.s.u.s.). Ponadto wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miała umowa ratalna zawarta 6 maja 2024r. Dodatkowo należności zostały zabezpieczone wpisami hipotecznymi na nieruchomości skarżącej. Organ podał, że nie zaszły okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W stosunku do działalności skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4 c u.s.u.s. nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zobowiązanie skarżącej nie przewyższa kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie zachodzi. Organ podał, że treść art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. wymaga obok zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej także stwierdzenia, że równocześnie występuje brak majątku, z którego można egzekwować należności, brak małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności i jest zatrudniona na umowę o pracę w [...] w [...] i [...] (Kolegium Edukacyjne [...]). Jest właścicielką nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę zabezpieczająca należności. Nie nastąpiło stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest także podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, i 6 u.s.u.s. Organ przeanalizował również wystąpienie przesłanek z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003r., poz. 1365), które umożliwiają umorzenie składek mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uznał, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodująca, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności nie zachodzi, gdyż skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej. Zdaniem organu nie zachodzi również przesłanka wskazania w § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, tj. przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej własnej i członków rodziny jest zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Na chwilę obecną brak więc podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwia skarżącej pozyskiwanie środków pozwalających na spłatę zadłużenia. Organ wykluczył również przesłankę wskazaną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. przypadek gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podał, że skarżąca osiąga dochody z zatrudnienia w [...] w wysokości ok. 3050,81 zł netto i w [...] od października 2024r. w kwocie 1941,15 zł brutto. Otrzymuje świadczenie 800 + na ( od grudnia 2024r.) trójkę dzieci w kwocie 2400 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe z czterema córkami. Świadczenie 800+ stanowi przysporzenie majątkowe i wpływa na sytuację materialną rodziny. Nie ma więc znaczenia, że nie może być przeznaczone na inne cele niż pokrycie (częściowe) wydatków na utrzymanie dzieci. Organ podał, że podstawowymi wskaźnikami służącymi do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej są kwoty określające minimum socjalne i minimum egzystencji. Opracowanie IPiSS nie przewiduje modelu gospodarstwa prowadzonego przez skarżącą (tj. osoba pracująca, czwórka dzieci), jednak dla porównania dla 5 – osobowego gospodarstwa pracowniczego minimum socjalne wynosi 7270,26 zł, 1.454,05 zł (obliczenia IPiSS na podstawie danych GUS za II kwartał 2024r.), a minimum egzystencji 4044,23 zł, 808,85 zł na osobę. Zdaniem organu skarżąca nie wykazał, że korzysta z zasiłków stałych, okresowych czy celowych z opieki społecznej dedykowanych rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej (np. na zakup opału, opłat za media czy zakup posiłków lub żywności). Brak też informacji, aby korzystała z innych instytucji wsparcia. Pozwala to na stwierdzenie, że środki finansowe pozostające do dyspozycji rodziny są wystarczające na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Odnosząc się do wskazywanych przez skarżącą zobowiązań z tytułu podatków, zaciągniętych kredytów oraz względem osób fizycznych organ podał, że za umorzeniem należności publicznoprawnych nie może przemawiać preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeżeli wykonywanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czy kosztem ogółu obywateli. Umorzenie należności jest uzasadnione tylko wówczas, gdy nie ma szans na ich odzyskanie, a trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Skarżąca jest w wieku aktywności zawodowej, nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego całkowite wykluczenie z rynku pracy (np. orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub pracy w warunkach chronionych), jak również dokumentów, z których wynikałoby, że nie może kontynuować aktywności zawodowej w związku z koniecznością opieki nad chorym członkiem rodziny. W ocenie organu nie ma podstaw do umorzenia należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła błędne oparcie rozstrzygnięcia na art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., podczas gdy jej wniosek był wyraźnie oparty na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Podała, że organ błędnie wyliczył jej dochód, który z dwóch miejsc pracy wynosi 3191 zł miesięcznie. Podała, że córka musi mieć leczenie ortodontyczne a ona leczenie związane z chorobą tarczycy, niedokrwistości, osłabienia. Musiała z braku pieniędzy zrezygnować z leczenia psychiatryczno – psychologicznego. Wskazała, że jej stan się pogarsza na co wpływ ma permanentny stres związany z długami, lękiem o przyszłość, niepewnością jutra, lękiem o przyszłość dzieci, brakiem wsparcia ze strony męża. Podała, że układ ratalny z ZUS w kwocie 2000 zł miesięcznie był dla niej niemożliwy do zrealizowania. Wyjaśniła, że nie może korzystać z pomocy MOPS, bo granicą jest 600 zł na osobę a ona ma 638,20 zł. Korzysta ze wszystkich możliwych zniżek, rabatu na wywóz śmieci, wczasy pod gruszą, Karty Rodziny Dużej, itp. Podała, że organ niby nie wliczył do dochodu świadczenia 800 + a jednak je wliczył. W jej ocenie nie miała możliwości zapobieżenia zadłużeniu gdyż została wprowadzona w błąd przez chorego męża, pracowała i zajmowała się czwórką dzieci. Wskazała na błędną ocenę interesu publicznego i naruszenia proceduralne. Wniosła o przesłuchanie świadków na okoliczność wprowadzania jej w błąd przez męża oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność stanu zdrowia jej i męża. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 stycznia 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 22 listopada 2024r. W uzasadnieniu podał, że to na wnioskującej ciąży ciężar wykazania okoliczności istotnych a organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dot. trudnej sytuacji skarżącej. W postępowaniu o umorzenie należności nie bada się obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu ani wysokości składek. Złożenie wniosku przez stronę o umorzenie należności składkowych winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się ona z kwotą zadłużenia a jedynie ze względów finansowych nie jest w stanie jej pokryć. Decyzje w sprawie ustalenia istnienia należności wydawane są w odrębnym postępowaniu i podlegają stosownej kontroli sądów powszechnych. Z tych względów niezasadne było wnioskowanie o przesłuchanie świadków na okoliczność powstania zadłużenia. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwości organu podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. decyzje w indywidualnych sprawach, w tym w sprawie umorzenia należności z tytułu składek wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Osobą uprawnioną do podpisywania decyzji jest Prezes ZUS, który na podstawie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. oraz § 2 ust. 2 pkt 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 4 marca 2021r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021, poz. 431) może upoważnić pracowników organu do wydawania decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek. Upoważnienie udzielone pracownikom przez Prezesa Zakładu są jawne i ogólnodostępne na stronie internetowej organu. Utworzenie w ZUS jednostek zajmujących się obsługą wniosków w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek – tzw. Wydziałów Obsługi Umorzeń w I Oddziale ZUS w [...], w Oddziale ZUS w [...] oraz w Oddziale ZUS w [...] – jest kwestią wewnętrzną ZUS o charakterze organizacyjnym, a wobec tego nie ma wpływu na ustawowo uregulowane kompetencje do wydawania przez ZUS decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Organem wydającym decyzję jest bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Wydział Obsługi Umorzeń czy też Oddział ZUS. Dlatego decyzja z 22 listopada 2024r. została wydana przez właściwy organ. Analizując stan faktyczny sprawy w kontekście przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. organ podał, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ skarżąca zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej. Nie ma również zastosowania przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny lub jej trwałą i całkowitą niezdolność do pracy, np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Skarżąca ma 52 lata i jest aktywna zawodowo- jest zatrudniona na podstawie dwóch umów o pracę a choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza zobowiązanego z codziennego funkcjonowania i nie pozwala mu na zajęcie się sprawami zawodowymi. W ocenie organu nie zachodzi również przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Biorąc pod uwagę wszystkie środki finansowe jakimi dysponuje skarżąca na utrzymanie siebie i czterech córek organ uznał, że wynoszą one 7214,71zł, co jest o 126,36 zł niższe niż minimum socjalne, które wynosi 7335,07 zł netto w III kwartale 2024r. dla 5 – cio osobowego gospodarstwa pracowniczego i zostało określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w grudniu 2024r. na podstawie danych GUS i jednocześnie o 3170, 48 zł wyższe niż poziom minimum egzystencji w roku 2023 określony na kwotę 4044,23 zł dla takiego gospodarstwa. Sytuacja skarżącej nie stanowi zagrożenia bytu. Skarżąca nie korzysta z żadnych środków pomocy społecznej. Od 1 stycznia 2025r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie w wysokości 823 zł. Organ podał, że wskazane przez skarżącą koszty związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2800 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych – 1900 zł, kosztów leczenia – 400 zł, oraz inne ( czesne) 500 zł nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie skarżąca musi ponosić a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Organ dokonał szczegółowego rozliczenia kosztów utrzymania domu skarżącej na podstawie przedłożonych przez nią faktur i stwierdził, że średnio są to miesięczne koszty w wysokości ok. 1332 zł (gaz, prąd, woda). W ocenie organu wybór prywatnej szkoły dla córki ([...] w [...]) z czesnym na poziomie 500 zł miesięcznie jest świadomym wyborem skarżącej i nie stanowi podstawy do umorzenia należności publicznoprawnych. Fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania wierzycieli cywilnoprawnych względem skarbu państwa. Miesięczne stałe wydatki skarżącej wynoszą 9570 zł i przekraczają jej budżet, który wynosi 7214,71 zł a w kosztach tych nie uwzględniono jeszcze podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywości, ubrań, środków higienicznych. Skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków je pokrywa. Organ ustalił, że skarżąca mieszka z mężem i dziećmi pod tym samym adresem. Mąż skarżącej jest aktywny zawodowo. Według Centralnej Ewidencji i Informacji Gospodarczej od 2008r. prowadzi nieprzerwanie własną działalność gospodarczą. Organ podkreślił, że każdy z mieszkańców powinien partycypować w kosztach utrzymania domu, a rodzice zobowiązani są partycypować w kosztach utrzymania dzieci. Ustrój rozdzielności majątkowej między małżonkami nie zwalnia męża skarżącej od partycypowania w kosztach utrzymania dzieci i domu, w którym mieszka. W ocenie organu w sytuacji skarżącej brak dowodów, by z uwagi na stan zdrowia, wiek i inne obiektywne okoliczności nie była w stanie uzyskiwać dochodów. Słuszny interes gospodarstwa domowego skarżącej i możliwość zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych zapewnia budżet na poziomie minimum socjalnego , co wyklucza znamiona trwałego ubóstwa. Jej sytuacja materialna jest niejednoznaczna, ponieważ wydatki nie bilansują się z dochodami. W terminowo wniesionej skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – w zakresie właściwości organu poprzez patologiczne naginanie przepisów Kpa skutkujące: - naruszeniem zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), - naruszenie właściwości organu (art. 19 k.p.a.), - naruszenie kompetencji Prezesa ZUS (art. 73 ust. 1 oraz art. 83 ust. 4 i 5 u.s.u.s.), - naruszenie prawa strony do rzetelnego postępowania (art. 8 k.p.a.) 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zgromadzenie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, - art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktów znanych organowi z urzędu, - art. 81 k.p.a. poprzez nie uznanie za udowodnioną okoliczności faktycznej, której potwierdzenia strona domagała się przez zgłoszenie dowodów, - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji 3. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 28 ust 3 a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarski, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003r, Nr 141, poz. 1365) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu skarżąca podała, że organ zignorował fakt, że zmieniła wymiar zatrudnienia i jej łączne rzeczywiste dochody wynoszą obecnie ok. 3219 zł miesięcznie a nie jak błędnie przyjął organ 4814,71 zł. Organ błędnie oparł się na wyliczeniach jej dochodu bez uwzględnienia potrąceń egzekucyjnych. Podała, że równolegle toczą się postępowania egzekucyjne prowadzone przez GOAP na kwotę 9043,29 zł i Urząd Skarbowy z tytułu podatków na kwotę 36.449, 65 zł. Układu ratalnego z uwagi na sytuację materialną nie mogła zrealizować. Jej zdaniem ZUS zignorował fakt, że jej mąż z uwagi na stan zdrowia nie pracuje a ciągłość zwolnienia lekarskiego, z którego korzysta potwierdza postępujący charakter choroby. Podała, że organ bezzasadnie odmówił przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność mechanizmu wprowadzenia jej w błąd przy przejmowaniu udziałów w spółkach, systematycznego ukrywania rzeczywistej sytuacji finansowej firm, wpływu postępującej choroby psychicznej męża na decyzje gospodarcze oraz wprowadzenia w błąd co do rzeczywistej sytuacji finansowej. Odmówił również przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność stanu zdrowia skarżącej i jej męża, przewlekłego i postępującego rozwoju ich schorzeń. Skarżąca zarzuciła, że została błędnie pouczona, że ma wnieść skargę do WSA w Poznaniu, podczas gdy od decyzji wydanej przez Oddział ZUS w [...] skarga winna być wniesiona do WSA w Gliwicach. Nadto wskazała, że organ nieprawidłowo dokonał wykładni ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego. W jej ocenie nie jest możliwe utrzymanie rodziny za ok. 3000 zł miesięcznie i spłacanie rat w kwocie 2000 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Skarżąca w piśmie z dnia 28.04.2025r. podała, że ZUS w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do jej zarzutów. Podkreśliła, że znalazła się bez swojej winy w dramatycznej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Codziennie stara się utrzymać rodzinę na powierzchni ale bez wsparcia ze strony państwa w postaci umorzenia tych należności, jej wysiłki mogą okazać się niewystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134§1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym Sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją. Zgodnie z art. 145 a § 1 p.p.s.a.: w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Z przepisu tego wynika, że nie dotyczy on decyzji uznaniowych, a taki charakter ma zaskarżona decyzja. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, ma obowiązek wydać stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie ZUS z 17 stycznia 2025r. utrzymujące w mocy decyzję z 22 listopada 2024r. o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy w kwocie 72080,08 zł. Oceniając zaskarżone decyzje według podanych kryteriów stwierdzić należy, że naruszają ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie je z obrotu prawnego. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2023. 1230, dalej: u.s.u.s.), jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie to jest wyczerpujące, stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl postanowień § 3 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dopuszczenie w podanych regulacjach możliwości umorzenia należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na uznaniowy charakter wydawanych w tym przedmiocie decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Ze względu na powyższe regulacje, sądowej kontroli podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocena. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. Istotne jest dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej. Sąd podkreśla, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W pierwszej kolejności organ winien ustalić, czy należności o których umorzenie wnioskuje strona istnieją, tj. czy nie uległy przedawnieniu. W niniejszej sprawie organy w zaskarżonych decyzjach prawidłowo wskazały, że należności za okres od 12/2020 – 10/2023 nie uległy przedawnieniu, gdyż doszło do zawieszenia terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego, które trwa nadal, ustanowienie hipoteki i obowiązujący przez określony czas układ ratalny. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. 5b. Zgodnie z art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przedawnienie składek w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W ocenie Sądu organ wyjaśnił również przekonująco, że w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wskazanych z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Sąd podziela ustalenia i ocenę prawną organów dotyczącą przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 4a, pkt 4b, pkt 4c, pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s., rzetelnie opisane przez organy obu instancji a powtórzone już w tym uzasadnieniu, przyjmując ustalenia organu za swoje. Zaznaczyć należy, że braku spełnienia tych przesłanek nie kwestionowała również skarżąca wyraźnie wskazując, że domaga się rozważenia jedynie zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ miał jednak obowiązek rozważenia wszystkich przesłanek umorzeniowych, co uczynił. Analizując stanowisko organu co do zaistnienia przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31.07.2003r. Sąd uznał, że nie zostały one przekonująco rozważone i wyjaśnione przez organ w zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1. Zgodzić się należy z organem, że w niniejszej sprawie nie zaszła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Skarżąca działalności gospodarczej nie prowadzi. Zdaniem Sądu organ prawidłowo wyjaśnił brak zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ słusznie podał, że skarżąca mimo chorób jest aktywna zawodowo, nie wykazała też konieczności sprawowania opieki nad chorującym mężem wymagającej rezygnacji z uzyskiwania dochodu. W niniejszej sprawie nie było podstaw do przeprowadzania przez organ wnioskowanych w pismach i skardze dowodów z opinii biegłych lekarzy na okoliczność stanu zdrowia skarżącej. Słusznie organ podał, że to na skarżącej ciąży ciężar wykazania okoliczności, na które się powołuje. W niniejszej sprawie organ nie zakwestionował powoływanych przez skarżącą okoliczności dotyczących jej i jej męża stanu zdrowia. Nie było to w niniejszej sprawie sporne. Organ nie podał również, że schorzenia skarżącej i jej męża nie mają charakteru przewlekłego i postępującego. Istotne dla rozpatrzenia wniosku w świetle przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia było ustalenie czy przesłanki zdrowotne pozbawiają skarżącą możliwości osiągania dochodu. Tej okoliczności skarżąca nie wykazała. Nadal bowiem jest osobą czynną zawodowo, nie wykazała, by była niezdolna do pracy zarówno z uwagi na własny stan zdrowia jak i konieczność opieki nad mężem. Słusznie organ uznał, że nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych przez skarżącą świadków na okoliczność powstania zadłużenia. Niniejsze postępowanie dotyczy umorzenia istniejących zaległości. Przesłanki umorzenia stanowią katalog zamknięty. Nie ma wśród nich przesłanki dotyczącej braku wiedzy zobowiązanego co do sytuacji w jakiej powstawał obowiązek składkowy ani działania w zaufaniu do współmałżonka. W ocenie Sądu organ w sposób wystarczający nie wyjaśnił braku zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, gdyż pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd zauważa, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie ZUS w tym zakresie rutynowo i pobieżnie (choć uzasadnienia decyzji obejmowały wiele stron) potraktował aktualną sytuację materialną i rodzinną skarżącej. A właśnie to te okoliczności związane ze szczególną sytuacją, zwłaszcza rodzinną i majątkową skarżącej, które uniemożliwiają spłatę zadłużenia powinny być traktowane pierwszoplanowo przy rozstrzyganiu o umorzeniu należności z tytułu składek. Za dowolne, nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy należy jednak uznać stanowisko organu, że opłacenie składek nie pozbawiłoby skarżącej i jej rodziny zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powołując się na dochody osiągane przez skarżącą organ nie odniósł ich do możliwości spłaty zaległości w kwocie ponad 72 tysięcy złotych. Nie uwzględnił zmniejszenia dochodów skarżącej z kwoty 4814 zł do kwoty 3219 zł. Powołując się na minimum socjalne i minimum egzystencji nie wziął pod uwagę, kwot za 2024r.( wyższych niż w 2023r.) oraz tego, że kwoty te odnoszące się do rodziny, w której jest trójka dzieci i dwoje pracujących są niższe niż w rodzinie, w której jest czwórka dzieci i jedna pracująca osoba. W danych za IV kwartał 2024r. dotyczącym minimum socjalnego (czyli takiego poniżej którego występuje ubóstwo) ogłoszonego przez IPISS wynika, że w gospodarstwie: dwóch dorosłych osób, jednego małego i dwóch starszych dzieci wynosi ono 7396, 24 zł, dwóch dorosłych osób wynosi ono 3147,11 zł, dwóch dorosłych i małego dziecka (do 6 lat) wynosi ono 4588,36 zł a dla gospodarstwa dwóch dorosłych osób i dziecka starszego wynosi – 4940,52 zł. To pokazuje, że koszty utrzymania rosnących i uczących się dzieci są wyższe niż osób dorosłych i że dochody rodziny skarżącej z uwzględnieniem świadczeń 800 + są poniżej minimum socjalnego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że oceniając sytuację materialną rodziny organ słusznie uwzględnił świadczenia 800 +. Nie podlegają one egzekucji ale pokazują sytuację materialną rodziny. Organ w zaskarżonej decyzji błędnie nie uwzględnił potrąceń komorniczych z wynagrodzenia skarżącej a jak podała potrącenia te dotyczą również należności publicznoprawnych, tj. podatków. Odmawiając uwzględnienia konieczności spłaty kredytu hipotecznego, nie uwzględnił faktu, że powstał on przed pojawieniem się zaległości składkowych. Skarżąca umowę kredytową zawarła w 2014r. i niezasadnym jest obecnie twierdzenie, że nie może to być brane pod uwagę, gdyż zobowiązania publicznoprawne mają pierwszeństwo przed cywilnoprawnymi. Brak spłaty kredytu zaciągniętego na zakup domu, w którym mieszka skarżąca z dziećmi skutkować może wypowiedzeniem tej umowy i utratą jedynego miejsca zamieszkania rodziny a tym samym pozbawienia zaspokojenia jednej z podstawowych potrzeb życiowych jakim jest mieszkanie. Organ nie wskazał również na istnienie realnej możliwości prowadzenia egzekucji wobec skarżącej. Winien wyjaśnić czy taką egzekucję prowadzi, z jakim skutkiem a jeżeli nie, to z jakich przyczyn. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w sprawach zainicjowanych wnioskiem o umorzenie zaległości wobec ZUS, organ ma obowiązek uprawdopodobnić, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia. Twierdzenie organu, że sytuacja finansowa w jakiej aktualnie znajduje się skarżąca nie daje wystarczających podstaw dla uznania, że spłata zobowiązania z tytułu składek mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki, zupełnie pomija także fakt, że skarżąca, mająca 52 lata, jest osobą chorą, w bardzo trudnej sytuacji materialnej, której to okoliczności organ nie neguje. Sąd zauważa, że nie można w związku z tym wykluczyć, że na skutek pogorszenia stanu zdrowia skarżącej (związanego również ze stresem wynikającym nie tylko z powstania ogromnych długów ale też brakiem pomocy ze strony męża w utrzymaniu i wychowaniu dzieci), jej sytuacja może ulec pogorszeniu i to znacznemu. ZUS powinien wziąć także pod uwagę to, czy spłata zadłużenia z tytułu składek w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu przedmiotowych należności osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, leki, ubranie oraz inne). To, że skarżąca nie korzysta z szerszego wsparcia opieki społecznej nie oznacza, jak twierdzi organ, że opłacenie zaległych składek nie pozbawiłoby jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Niezrozumiałe było stanowisko organu, że nie można uznać, iż sytuacja skarżącej ma charakter trwały i pogłębiający się, podczas gdy przez lata prowadzonej egzekucji nie wyjaśniono czy poza ustanowieniem hipoteki wyegzekwowano jakiekolwiek zaległości, i czy z uwagi na stan zdrowia skarżącej i jej sytuację materialną (niższe dochody) będzie to w ogóle możliwe. Podsumowując Sąd stwierdza, że organy w sposób niedostateczny rozważyły indywidualny interes skarżącej, która jak wynika z akt sprawy pozostaje w niewątpliwie ciężkiej sytuacji finansowej. Powyższe przy uwzględnieniu jej stanu zdrowia wymaga wnikliwego rozważenia pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, czego w sprawie zabrakło. W konsekwencji, ocena organu co do możliwości finansowych skarżącej, skutkująca odmową umorzenia należności, w świetle podniesionych przez Sąd okoliczności, musi być w konsekwencji uznana za ocenę dowolną. Narusza bowiem podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (zasadę prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej, obowiązek wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także zasadę swobodnej oceny dowodów). Uchybienia te miały istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie. W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o zbadaniu w toku postępowania sytuacji skarżącej, jednakże sytuacja strony nie została oceniona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i racje strony. Organ w tym zakresie ograniczył się do stwierdzenia, że byt skarżącej i jej rodziny nie jest zagrożony nie odnosząc tego w żaden sposób do realnej szansy na poprawę sytuacji finansowo – zdrowotnej w rodzinie skarżącej i realnych, podstawowych potrzeb życiowych. Długotrwałość zalegania ze składkami, co generowało powstanie wysokich odsetek, nie została przez organ rozpatrzona przez pryzmat możliwości spłaty zobowiązania i braku skuteczności prowadzonej od kilku lat egzekucji. Organ nie przeanalizował wnikliwie przyczyn braku skorzystania przez skarżącą z pomocy ośrodków pomocowych, choć wyciągnął z tego faktu wniosek o braku ubóstwa w rodzinie skarżącej. Niczym nie poparte były twierdzenia organu II instancji o możliwości rozłożenia zaległości na raty, a płynące z tego korzyści skarżącej, biorąc pod uwagę jej wiek, wychowanie i utrzymanie czwórki dzieci, zdrowie i możliwości zarobkowe - stają się iluzoryczne, podobnie jak ocena sytuacji finansowej, którą organ ocenił jednoznacznie - jako nie mającą charakteru stałego i pogłębiającego, a przede wszystkim nie wymagającą korzystania z pomocy Państwa. Nie do zaakceptowania z punktu widzenia interesu społecznego jest sytuacja, w której spłata zobowiązań wobec ZUS zmusza dłużnika do korzystania ze środków pomocy społecznej, bowiem ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń, która w przypadku skarżącej jest nadmiernie wysoka. Wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane z uwagi na stan finansów ZUS, podczas gdy prawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest doprowadzenie do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego, zaś wysokość zadłużenia jest istotnym elementem, który ZUS powinien zestawić z sytuacją materialną i życiową zobowiązanej oraz ocenić, czy wyegzekwowanie właśnie takiej wysokości zadłużenia, w sytuacji w jakiej znajduje się zobowiązana - nie pociągnie dla niej zbyt ciężkich skutków. Tego rodzaju niedostatki zaskarżonej decyzji spowodowały, że Sąd uznał, że została ona wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego, poprzez niewłaściwe korzystanie z przewidzianego w przepisach u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego uznania administracyjnego, jak też prawa procesowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ usunie dostrzeżone przez Sąd uchybienia, ewentualnie wezwie skarżącą do uzupełnienia dokumentacji związanej z prowadzonym egzekucjami i realizowanymi przez nią spłatami zadłużeń w innych instytucjach, wyjaśni w jaki sposób prowadzona jest egzekucja składek i ponownie oceni sytuację skarżącej pod kątem przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003.141.1365) Zarzuty skargi dotyczące niewłaściwości organu czy błędnego pouczenia były bezzasadne. Prawidłowo organ II instancji wyjaśnił, że kwestia utworzenia oddziałów zajmujących się umorzeniem składek wynika z wewnętrznej organizacji ZUS i nie ma wpływu na ustawowo uregulowane kompetencje do wydawania przez ZUS decyzji o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 3 ani na rozpoznawanie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W art. 83 ust. 4 u.s.u.s. ustawodawca przewidział, że w sprawach dotyczących umarzania składek, od decyzji ZUS stronie przysługuje prawo wniesienia do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministra. Należy jednak uznać, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest natomiast źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt II GSK 782/12 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mimo zatem, że przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. określa jako adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesa ZUS, to nie zmienia ogólnej reguły, iż decyzje wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego mogą działać prawidłowo umocowani dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Prezes Zakładu wydając i podpisując decyzję w trybie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek, czyni to zawsze w imieniu organu administracji publicznej, jakim w tych sprawach jest Zakład. Prezes Zakładu działa w takim przypadku, jako organ Zakładu, powołany do reprezentowania Zakładu na zewnątrz, zgodnie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. W ramach swoich kompetencji w zakresie kierowania Zakładem, na mocy § 2 ust. 2 Statutu Zakładu, Prezes Zakładu może także upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem, co do wydania jej przez właściwy organ, należy uznać, że była ona wydana na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., należała do właściwości rzeczowej Zakładu i była wydana przez Zakład, mający w kwestii umorzenia składek kompetencje organu administracji publicznej. Decyzja ta mogła być podpisana przez Prezesa Zakładu, działającego jako organ Zakładu lub przez inną osobę upoważnioną przez Prezesa Zakładu do działania w jego imieniu jako organu Zakładu. Zarzuty skargi w tym zakresie były bezzasadne. Właściwość miejscowa sądu do rozpoznania skargi jest określana wg miejsca zamieszkania skarżącej a nie siedziby organu zgodnie z § 1 pkt 2 lit a wydanego na podstawie art. 13 § 3 p.p.s.a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j.Dz.U. 2024.777). Prawidłowo więc organ pouczył skarżącą zamieszkałą w [...] o właściwości WSA w Poznaniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024.935). Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, a sprawy sądowe zainicjowane jej skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. były wolne od kosztów sądowych. Nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków.