III SA/Po 13/24

Dnia 26 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 207,- (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO" lub "organem"), z 24 października 2023 r. nr [...], wydana na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 189f pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 775 ze zm. zwana dalej "K.p.a.") oraz art. 140 mb pkt 2, 140n ust.1, ust.4 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. zwanej "P.r.d."), po rozpoznaniu odwołania M. K. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym"), od decyzji Starosty [...] z 8 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Starosta O., decyzją z 8 sierpnia 2023 r., działając na podstawie art. 104 i art. 268a K.p.a., art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 oraz art.140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4 P.r.d. nałożył karę pieniężną w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia ww. organu, w przewidzianym ustawowo terminie, o nabyciu w dniu 17 lutego 2020 r. pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] W odwołaniu od ww. decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a. w zw. z art.15zzzzzn2 ust. 1. pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2023 r. poz. 1327 t.j. dalej zwaną "ustawą COVID-19"), polegające na zaniechaniu poinformowania strony o uchybieniu terminu i nie wyznaczeniu jej 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Równocześnie pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisu art. 189f § 1-3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu decyzji z 24 października 2023 r. organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wskazał, że strona przekroczyła 30-dniowy termin (który obowiązywał w okresie od 1 października 2020 r. do 29 lutego 2020 r.) na zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu. Strona nabyła bowiem pojazd 17 lutego 2020 r., o czym zawiadomiła organ 14 lutego 2023 r. Ze względu na to, że obowiązek zawiadomienia organu został przekroczony po raz kolejny oraz zważywszy na to, że strona nie uzyskała z tego tytułu korzyści majątkowych to zasadnym było, zdaniem organu II instancji, nałożenie administracyjnej kary w wysokości 500 zł. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. to zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Organ zwrócił uwagę, że wprawdzie naruszenie obowiązku było jednorazowe, a strona nie odniosła korzyści finansowej z niedopełnienia obowiązku to jednak waga naruszenia nie była znikoma, ze względu na przekroczenie terminu o 1063 dni. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, organ wskazał, że przepis ten nie znalazł zastosowania w sprawie, gdyż odnosi się wyłącznie do postępowań toczących się w okresie obowiązywania stanu epidemii. W sprawie natomiast organ stwierdził uchybienie terminu po ustaniu epidemii. W skardze wniesionej do tut. Sądu strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania: - art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis znajduje zastosowanie wyłącznie do postępowań administracyjnych toczących się w okresie obowiązywania epidemii, - art. 7 K.p.a, art. 8 § 1 K.p.a, art. 9 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 polegające na zaniechaniu poinformowania strony o uchybieniu terminu i nie wyznaczeniu 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu; - art. 189f §1-3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, iż zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu II instancji, jak również poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 140mb pkt 2 P.r.d. zgodnie z którego treścią kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wskazany przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni. Należy zauważyć, że w sprawie znajduje zastosowanie ww. przepis w ww. brzmieniu tj. przed nowelizacją przepisów P.r.d., która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r. (ustawą z 7 lipca 20203 r. - Dz.U. z 2023, poz. 1394). Na mocy ww. nowelizacji uległ zmianie przepis art. 78 ust. 2 pkt, w którym ustawodawca zrezygnował z obciążenia właściciela pojazdu obowiązkiem zgłoszenia nabycia pojazdu, przyjmując za wystarczające z punktu widzenia realizacji celów ustawy nałożenie tego obowiązku w związku wyłącznie ze zbyciem pojazdu. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny był bezsporny, a mianowicie strona nabyła przedmiotowy pojazd 17 lutego 2020 r., o czym zawiadomiła organ 14 lutego 2023 r. Z dniem 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa COVID-19 (Dz.U. j.w.), która powinna znaleźć zastosowanie w sprawie. W realiach kontrolowanej sprawy organy nie uwzględniły instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej przepisem art.15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z przepisem art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W myśl natomiast art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ zakwestionował zastosowanie przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 w kontrolowanej sprawie wskazując, że stwierdzenie uchybienia przez stronę ustawowego terminu nastąpiło po ustaniu epidemii. W ocenie organu przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do postępowań administracyjnych toczących się w okresie obowiązywania pandemii. Stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). W orzecznictwie wyrażono pogląd, który Sąd w tut. składzie podziela, że przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 musi zostać uwzględniony w trakcie sądowej kontroli zaskarżonego aktu pomimo tego, że nie obowiązywał w chwili prowadzenia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 30 marca 2023 r. I GSK 1432/22, wyrok WSA w Rzeszowie z 16 stycznia 2024 r. II SA/Rz 1159/23, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), tak jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie sądowoadministracyjnej. Przeciwny bowiem pogląd oznaczałby w istocie, że pomimo niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia stron postępowanie administracyjne miałoby przebiegać na zasadach ogólnych sprzed stanu epidemii, który to pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też sąd w składzie niniejszym również podziela pogląd wyrażony w ww. orzecznictwie zważywszy również na to, że podmioty dokonujące zgłoszenia nie powinny być traktowane w odmienny sposób, w zależności od tego, kiedy zostanie złożone zgłoszenie, w sytuacji gdy do nabycia czy też zbycia pojazdu doszło w okresie trwania epidemii. Niewątpliwie zatem przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie również w kontrolowanej sprawie w przypadku uchybienia przez stronę terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., który jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego, następują ujemne skutki dla strony, w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez stronę skarżącą 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia nabycia pojazdu, które to zdarzenie nastąpiło w dniu 17 lutego 2020 r., a zatem miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Wskazane powyżej zaniechanie organu, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), ale również jest to naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowoduje bowiem, że stronie skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Wobec powyższego zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. zasługują na uwzględnienie. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że strona skarżąca co do zasady powinna ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie, pozwoli organowi na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie stronie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien mieć również na względzie wejście w życie od 1 stycznia 2024 r. nowelizacji przepisu art. z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i wskazać czy i w jaki sposób opóźnienie skarżącego w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia nabycia mogło w jego sytuacji rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych ustawą Prawo o ruchu drogowym. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. zwanej "P.p.s.a.") orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 90 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 P.p.s.a. oraz z art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 t.j.).