III SA/Po 126/23

Dnia 14 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 stycznia 2023r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 21 listopada 2022 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Zaskarżoną decyzją z 2 stycznia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" M. P. od decyzji Starosty [...] z 21 listopada 2022 r. nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w kwocie 456 za niezarejestrowanie w terminie pojazdu marki [...] nr VIN [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny. Starosta [...] ww. decyzją z 21 listopada 2022 r. na podstawie art. 140mb pkt 1 oraz art. 71 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 988, dalej: P.r.d.) nałożył na M. P. karę pieniężną w wys. 456 zł z tytułu naruszenia obowiązku rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ww. pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. W uzasadnieniu decyzji Starosta powołał materialnoprawną podstawę decyzji i wskazał, że w związku z niedochowaniem przez stronę 30-dniowego terminu zarejestrowania pojazdu po jego sprowadzeniu należało nałożyć karę w wys. 456 zł. M. P. w odwołaniu zarzucił organowi I instancji błędne przyjęcie, że nie zarejestrował ww. pojazdu w terminie 30 dni od daty jego sprowadzenia. Jak wskazał organ zasugerował się oczywistą omyłką pisarską zawartą na fakturze VAT nr [...] polegającą na zapisie, że auto sprowadzono 19.03.2021 r., podczas gdy zgodnie ze stanem faktycznym powinno być wpisana data 19.04.2021 r. Zaznaczył, że omyłkę skorygowano w fakturze korygującej nr [...] z 30.11.2022 r. (w zał.). O fakcie, że doszło do oczywistej omyłki świadczy okoliczność, że pełnomocnik strony A. B. wypełniając 23.04.2021 r. deklarację uproszczoną dla podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu wpisał prawidłowa datę jego sprowadzenia, określając, iż datą powstania podatkowego jest 19.04.2021 r. (w zał.dekl. AKC-U/S). Również należy podatek akcyzowy strona uiściła 23.04.2021 r. (w zał. potwierdzenie zapłaty). Reasumując skarżący wskazał, że przedmiotowy pojazd zbył w stanie uszkodzonym w terminie 3 dni od jego sprowadzenia, wobec czego nie można mu przypisać niezastosowanie się do art. 140mb pkt 1 P.r.d. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO w K. przywołało treść art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 P.r.d. i wskazano, że z akt sprawy wynika, że M. P. 19.03.20212 r. sprowadził pojazd marki [...] z zagranicy i nie dokonał jego rejestracji w terminie 30 dni. Zbył zaś go 22.04.2021 r. Organ zaznaczył, że organ zobligowany jest w przypadku stwierdzenia powyższego naruszenia do nałożenia kary, a jej wysokość określona w granicach od 200 do 1000 zł, uzależniona jest od oceny całokształtu sprawy i uznania organu. Zdaniem Kolegium Starosta ustalił karę w prawidłowej wysokości, co uzasadnił wskazując, iż uchybienie terminu wyniosło jedynie 4 dni, a z uwagi na brak rejestracji pojazdu strona uzyskała korzyść majątkową w kwocie 256 zł. W związku z tym kara stanowi sumę minimalnej stawki kary - 200 zł oraz kwoty tejże korzyści – 256 zł. Kolegium wspomniało, że Starosta prawidłowo rozważył również kwestię odstąpienia od wymienia kary (art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: K.p.a.) uznając, że nie mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa, bowiem brak rejestracji, a tym samym nieodnotowanie tego w Centralnej Ewidencji Pojazdów ma wpływ na ustalanie i poszukiwanie właściciela pojazdu. M. P. wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję SKO w K. zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący sprowadził przedmiotowy pojazd z państwa członkowskiego UE na terytorium RP 19.03.2021 r., a nie 19.04.2021 r. W rezultacie skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów postępowania: – art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a K.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony, a także nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego i dokonanie jego arbitralnej oceny sprzecznej z zasadą swobodnej oceny dowodów, z pominięciem dowodów przedstawionych przez stronę, - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn i dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodając, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję zignorowało całkowicie dowody przedstawione w odwołaniu i rozstrzygnęło sprawę w jedynie w oparciu o informację wskazaną na fakturze VAT nr [...]. SKO w K. w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Pismem z 7 marca 2023 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ zawiadomiony o tym w terminie 14 dni nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wziąwszy pod uwagę wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i brak żądania organu przeprowadzenia rozprawy, Sąd rozpoznał sprawę w tym właśnie trybie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem skargi M. P. jest decyzja SKO w K. z 2 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 21 listopada 2022 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 456 za niezarejestrowanie w terminie pojazdu marki [...] nr VIN [...] Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 P.r.d. Pierwszy z tych przepisów (w brzmieniu obowiązującym w dacie zarzucanego deliktu administracyjnego – tj. 22.40.2021 r. – data zbycia pojazdu – Dz. U. z 2021 r. poz. 450) określa, że kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W myśl zaś art. 71 ust. 7 P.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające przyjęły, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku zarejestrowania ww. pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia do kraju z terytorium państwa członkowskiego UE. Organy orzekające na podstawie danych faktury VAT nr [...] z 22 kwietnia 2021 r. potwierdzającej sprzedaż przedmiotowego auta przez skarżącego tego dnia nabywcy K. U. przyjęły, że do sprowadzenia auta doszło w dniu 19 marca 2022 r. Tym samym organy uznały, zważywszy, że od sprowadzenia auta przez skarżącego (19.03.2021 r.) do dnia jego sprzedaży (22.04.2021 r.) upłynęło 33 dni, iż strona - w świetle art. 71 ust. 7 P.r.d. - uchybiła o 3 dni termin przewidziany do rejestracji pojazdu sprowadzonego z terytorium UE. Dlatego na podstawie art. 140mb pkt 1 P.r.d. nałożono na skarżącego karę pieniężną. W ocenie Sądu organy obu instancji, zwłaszcza zaś organ II instancji, uchybiły podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, ignorując dowody przedstawione przez stronę w odwołaniu. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 77 § 1 K.p.a określający, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym w myśl art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dopiero zaś na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Jednocześnie przepis art. 81a § 1 K.p.a. zastrzega, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy orzekające całkowicie zignorowały przedstawione przez skarżącego w odwołaniu kontrdowody na okoliczność, iż do faktycznego sprowadzenia pojazdu doszło nie 19 marca 2021 r., a 19 kwietnia 2022 r. W odwołaniu na tę okoliczność skarżący przedłożył: 1) fakturę nr [...] z 30.11.2022 r. korygującą fakturę [...], z powodu omyłki pisarskiej dotyczącej daty sprowadzenia pojazdu (zamiast 19.03.2021 r., winno być 19.04.2022 r.), 2) deklarację uproszczoną dla podatku akcyzowego AKC-U/S z 23.04.2021 r., w której podano, że powstanie obowiązku podatkowego nastąpiło 19.04.2021 r., oraz 3) potwierdzenie przelewu kwoty podatku akcyzowego z 23.04.2021 r. Z uwagi na okoliczność, że stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie był jedynie skarżący jako adresat decyzji, przepis art. 132 K.p.a. umożliwiał organowi I instancji, w przypadku gdyby ten uznał, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, na wydanie nowej decyzji uchylającej lub zmieniającej zaskarżoną decyzję. Wzruszenie przez organ I instancji zaskarżonej decyzji zdeterminowane jest wynikiem oceny zasadności odwołania, tj. ustaleniem, że zasługuje ono w pełnym zakresie na uwzględnienie. Dojście do tej konkluzji odbywa się jedynie na podstawie analizy posiadanego już przez organ materiału dowodowego (...). Wniesienie odwołania uzasadnia jedynie zweryfikowanie przez organ I instancji prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia przez konfrontację zarzutów i żądań skarżącego z dokumentacją zawartą w aktach sprawy (por. Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 132, opubl. WKP 2023, dostępne w Lex Online). W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie tylko organ odwoławczy zobowiązany zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) miał obowiązek zbadać i rozważyć zarzuty odwołania i wskazane w nim dowody, lecz na podstawie art. 132 § 1 K.p.a. obowiązek ten spoczywał również na organie I instancji. Tymczasem Starosta [...] po wpłynięciu doń odwołania ograniczył się do jego przekazania organowi odwoławczemu (pismo z 5.12.2022 r.). Co nie mniej istotne, Kolegium rozpoznając odwołanie w żadnej mierze nie ustosunkowało się tak do zarzutów odwołania, jak i przedstawionych przez skarżącego dowodów wskazujących, że do naruszenia określonego w art. 71 ust. 7 P.r.d. terminu zarejestrowania pojazdu sprowadzonego do kraju z terytorium innego państwa członkowskiego UE nie doszło. Kolegium sprowadziło powtórne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy do powtórzenia stanowiska organu I instancji, nie dostrzegając argumentacji i nowych dowodów wskazanych w odwołaniu. W związku z tym Sąd podzielił zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy wskazanych wyżej przepisów postępowania, jak również zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. W świetle poczynionych ustaleń i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wystarczy wskazać, że Kolegium nie wskazało przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez stronę odmówiło wiarygodności i mocy dowodowej, do czego zobowiązywał je art. 107 § 3 K.p.a. Biorąc pod uwagę, że dowody powołane przez stronę bezpośrednio podważają stwierdzone przez organy orzekające naruszenie terminu wynikającego z art. 71 ust. 7 P.r.d., a tym samym rzutują na zasadność ustalenia wobec skarżącego jako właściciela pojazdu kary pieniężnej za naruszenie tego przepisu (art. 140mb pkt 1 P.r.d.) Sąd uznał, że nieustosunkowanie się do nich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem organy I i II instancji dały wiarę dowodom powołanym w odwołaniu i przyjęły, że skarżący sprowadził przedmiotowy pojazdu do kraju w dniu 19 kwietnia 2021 r., należałoby przyjąć, z uwagi na sprzedaż tegoż pojazdu w dniu 22 kwietnia 2021 r., że nie doszło do naruszenia 30-dniowego terminu określonego w art. 71 ust. 7 p.r.d., a tym samym brak jest podstaw do nałożenia na skarżącego kary na podstawie art. 140mb pkt 1 P.r.d. Jeżeliby zaś organy orzekające pozostały nadal przy dotychczasowym stanowisku, wyjaśniając przyczyny, z powodu których dowodom strony odmówiły wiarygodności, zobowiązane były – z uwagi, że do zdarzenia sprowadzenia pojazdu miało miejsce w okresie stanu epidemii spowodowanej wirusem COVID-19, zastosować instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: ustawa COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 71 ust. 7 P.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 1 P.r.d. Nawet zatem, gdyby uznać, że organy prawidłowo stwierdziły uchybienie przez skarżącego tego terminu organ I instancji powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowodowałoby, że stronie nie możnaby przypisać naruszenia art. 71 ust. 7 P.r.d., a w konsekwencji wymierzyć kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 1 P.r.d. Reasumując, Sąd z powodu naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu co do dalszego prowadzenia postępowania, tj. przede wszystkim na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dowodów przedstawionych przez stronę zbada i oceni, czy należy stronie przypisać naruszenie terminu określonego w art. 71 ust. 7 P.r.d. W sytuacji ewentualnego potwierdzenia, że do uchybienia tego terminu doszło – organ I instancji zobowiązany będzie zastosować przewidzianą w art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 instytucję przywrócenia terminu, tj. umożliwić stronie złożenie wniosku w tym przedmiocie i jego rozpatrzenie. Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w punkcie II. sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz M. P., którego skargę uwzględniono, zwrot kosztów sądowych – uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł.