III SA/Po 1207/21

Dnia 10 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] maja 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 20 maja 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 6 kwietnia 2021 r. odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie sprawy. Ww. decyzją ZUS na podstawie art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm. - dalej: ustawa COVID-19) utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania zwolnienia od opłacania należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że we wniosku o zwolnienie wskazano jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD [...] – działalność organizatorów turystyki. Na dzień 30 listopada 2020 r. skarżący posiadał zadeklarowany kod PKD [...] – działalność w zakresie architektury. Zdaniem organu brak było podstaw do zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. W skardze do WSA w Poznaniu P. W. zarzucił organowi: - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez niezasadne uznanie, że przeważającym rodzajem działalności skarżącego jest działalność gospodarcza w zakresie architektury; - naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nienależyte prowadzenie postępowania dowodowego; - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie przeważającego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej; - naruszenie art. 8, 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji; - naruszenie art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19 poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji gdy skarżący spełniał przesłanki do objęcia go zwolnieniem z obowiązku uiszczenia należności z tytułu składek. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID-19 (pełną nazwę i publikator ustawy powołano na wstępie). Organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że we wniosku o zwolnienie wskazano jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD [...] – działalność organizatorów turystyki. Na dzień 30 listopada 2020 r. skarżący posiadał zadeklarowany kod PKD [...] – działalność w zakresie architektury. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak jednoznacznie, jaki konkretnie podmiot (przedsiębiorca) składał przedmiotowy wniosek. Wniosek złożył bowiem P. W., prowadzący działalność gospodarczą Reformat w P. – jako osoba fizyczna. Wskazano w tym wniosku kod PKD [...] Jako formę prawną wnioskującego podmiotu wskazano we wniosku działalność gospodarczą prowadzoną w formie spółki jawnej. W toku postępowania administracyjnego organ nie wyjaśnił tej okoliczności i nie wzywał strony do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Adresatem decyzji wydanych w niniejszej sprawie był skarżący – P. W. jako przedsiębiorca - osoba fizyczna - prowadząca działalność gospodarczą, a nie spółka jawna. Dopiero na etapie postępowania sądowego skarżący załączył do skargi dokument ZUS z 6 maja 2021 r. z którego wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą jako Reformat studio P. W. z PKD [...] i była to działalność w zakresie architektury. Ponadto jak wynika z ww. dokumentu poza prowadzeniem działalności gospodarczej jednoosobowo przez stronę skarżącą drugi z podmiotów prowadzony jest pod firmą - W. spółka jawna, posiadająca kod PKD [...], a więc działalność organizatorów turystyki. Z danych powyższych wynika, że skarżący funkcjonował w obrocie gospodarczym zarówno jako osoba fizyczna (kod PKD [...] i jako wspólnik ww. spółki jawnej (PKD [...]). Organ nie wyjaśnił w toku postępowania administracyjnego, czy wolą skarżącego było złożenie wniosku jako osoba fizyczna czy też jako wspólnik powyżej wskazanej spółki. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ albowiem każdej z tych dwóch form prawnych prowadzonej działalności gospodarczej był przypisany inny kod PKD. Organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tej kwestii, jak również nie zawarł w uzasadnieniach decyzji administracyjnych jakichkolwiek analizy stanu faktycznego i stanu prawnego. W związku z powyższym zaniechaniem WSA stwierdza, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto decyzje wydane w sprawie nie spełniają wymogów normatywnych z art. 107 k.p.a. (w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.). Okoliczności powyższe uniemożliwiają przeprowadzenie skutecznej sądowej kontroli ich legalności. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wyjaśni te kwestie w sposób jednoznaczny i kategoryczny. Należy w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie dotyczącej tożsamej problematyki, (w zakresie prawa do zwolnienia z obowiązku uiszczenia należności z tytuły składek) stwierdził, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 76 § 3 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego, w celu ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia przesłanek, w szczególności czy działalność prowadzona przez skarżącego jest objęta kodem PKD uprawniającym do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia w dacie wskazanej przez ustawodawcę. Takie pominięcie wyżej wskazanych przepisów w postępowaniu administracyjnym mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1157/21, aprobujący stanowisko WSA w Gorzowie Wlkp. Z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 447/21). Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.