III SA/Po 120/22

Dnia 8 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2022 roku sprawy ze skargi R.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] stycznia 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. decyzją z [...] STYCZNIA 2021 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a i art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2020 r. o odmowie przyznania R.C. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał , że wniosek skarżącego rozpatrzono 20 czerwca 2020 r., a kwota zwolnienia została ustalona na podstawie zaewidencjonowanych dokumentów rozliczeniowych i stanu konta na 19 czerwca 2020 r. Po rozpatrzeniu wniosku, 23 czerwca 2020 r. skarżący złożył deklarację rozliczeniową za maj 2020 r Jak wyjaśnił organ, kwota zwolnienia ustalana jest jednorazowo i nie jest korygowana po wpływie deklaracji rozliczeniowych po dniu rozpatrzenia wniosku. R.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił, że termin na składanie deklaracji rozliczeniowych mijał 30 czerwca 2020 r. i w tym terminie złożył deklarację z 23 czerwca 2020 r., stąd organ powinien był ją uwzględnić i orzec o przyznaniu mu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. w wysokości w niej wykazanej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., dalej jako ustawa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Z kolei przepis art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy stanowi, że za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zatem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, co wynika z art. 31zq ust. 3 ustawy. Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, wnioskiem z 7 kwietnia 2020 r. (data nadania) skarżący wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. W deklaracji rozliczeniowej z 3 czerwca 2020 r. ZUS DRA za maj 2020 r. zadeklarował składki w wysokości [...] zł (k. 31v akt adm.). W złożonej 23 czerwca 2020 r., a więc w terminie do 30 czerwca 2020 r., o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy, korekcie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za maj 2020 r. skarżący zadeklarował składki w wysokości [...] zł (k. 32v akt adm.); Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie ma podstaw do zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należności składkowych za maj 2020 r. w wartościach wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc, gdyż korekta deklaracji za ten okres rozliczeniowy złożona została po rozpatrzeniu już wniosku o zwolnienie według pierwotnej deklaracji, według stanu na dzień 20 czerwca 2020 r. W świetle przedstawionych wyżej przepisów, w ocenie Sądu, stanowisko organu nie jest prawidłowe. Nadto, co należy podkreślić, organ w żadnej z wydanych decyzji nie wskazał w sposób jednoznaczny normy prawa materialnego stojącej u podstaw podjętego orzeczenia w sprawie Należy bowiem zauważyć, że w żadnym z przepisów ww. ustawy nie wyłączono możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczono terminu złożenia korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie do 30 czerwca 2020 r. Zdaniem Sądu, nie sprzeciwia się temu treść art. 31zq ust. 4 ww. ustawy, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego złożonych do 30 czerwca 2020r. Ponadto, co wynika z akt kontrolowanej sprawie i z uzasadnienia decyzji, organ był w posiadaniu skorygowanej deklaracji z dnia 23 czerwca 2020 r., a zatem rozpatrując w dniu 24 czerwca 2020 r. wniosek skarżącego z dnia 7 kwietnia 2020 r., organ znał kwotę składek do zwolnienia za maj w skorygowanej przez skarżącego wysokości. Nie może zatem budzić wątpliwości, że jeżeli kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji niepodważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Wobec powyższego, organy miały więc obowiązek uwzględnienia nie tylko tego, że skarżący przesłał korektę deklaracji w terminie do 30 czerwca 2020 r., ale i uwzględnienia wykazanej w korekcie deklaracji wysokości składek, tj. [...] zł. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów ustawy, jak również przepisów art. 6, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.