III SA/Po 1160/13

Dnia 3 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi X. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Y. z dnia ... czerwca 2013 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów z akt dotyczących podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia 15 kwietnia 2013r. nr ..., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. na rzecz skarżącej kwotę ... tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonana.

Prezydent Miasta X. postanowieniem z dnia ... kwietnia 2013 r., nr ..., na podstawie art. 298 w zw. z art. 178, art. 293, art. 216 § 2, art. 217 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa), odmówił X. udostępnienia uwierzytelnionych kopii dokumentów akt podatkowych dotyczących nieruchomości położonej w Z. przy ul. W., określonych w treści tego postanowienia. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że w dniu ... lutego 2013 r. do organu wpłynęło pismo X. o wydanie kopii dokumentów podatkowych dotyczących wspomnianej nieruchomości. Zakres żądanych dokumentów obejmuje m.in. akta postępowania podatkowego za lata 2010 - 2012. W toku czynności wyjaśniających ustalono, że wnioskodawczyni nie była stroną w postępowaniu podatkowym za wspomniany okres, a dokumenty te nie były również dowodami w jakiejkolwiek sprawie podatkowej dotyczącej podatniczki. Decyzje w sprawie wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości za lata 2010 - 2012 nie były wydawane na wnioskodawczynię. Organ podkreślił, że o wnioskowane dane mogą zwracać się jedynie osoby wymienione w art. 178 i art. 298 Ordynacji podatkowej i jedynie w przypadkach tam określonych. W związku z tym organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie jest osobą uprawnioną do uzyskania informacji we wspomnianej sprawie. Organ podatkowy pouczył stronę w treści powyższego postanowienia, że w stosunku do tego aktu przysługuje jej zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta Z. w terminie siedmiu dni od daty doręczenia aktu. Pismem z dnia ... kwietnia 2013 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Piły z dnia ... kwietnia 2013 r., podnosząc w nim, że ze względu na nabycie w drodze dziedziczenia wskazanej nieruchomości, strona ma prawo otrzymać kopie wymienionych w piśmie z dnia ... lutego 2013 r. dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. postanowieniem z dnia ... czerwca 2013 r., nr ..., na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 239 i art. 178, 179 i 133 § 1 Ordynacji podatkowej, uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i odmówiło wydania stronie kopii określonych w tym akcie dokumentów akt podatkowych dotyczących nieruchomości położonej w Z. przy ul. W. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wyjaśnił, że zażalenie strony nie zasługiwało na uwzględnienie, jednak sentencja zaskarżonego aktu nie była prawidłowa. W piśmie z dnia ... lutego 2013 r. strona nie wskazała, że domaga się sporządzenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów, a jedynie zwróciła się o wydanie ich kopii, natomiast są to dwa różne zakresowo pojęcia. Przedmiotem wniosku strony było bowiem "wydanie kopii dokumentów", a nie "udostępnienie uwierzytelnionych kopii dokumentów" – jak przyjął organ pierwszej instancji w sentencji wydanego postanowienia. Organ odwoławczy zaznaczył, że zobowiązany był do rozpoznania sprawy na nowo, co też uczynił, uchylając zaskarżone postanowienie i orzekając merytorycznie w sprawie. Organ drugiej instancji podzielił pogląd organu pierwszej instancji co do istoty sprawy, stwierdzając, że X. nie była uprawniona do żądania wydania kopii dokumentów. Po pierwsze bowiem zainteresowana nie była legitymowana do skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 178 i 179 Ordynacji podatkowej, gdyż nie przysługiwał jej status strony w postępowaniach podatkowych, po drugie zaś wskazane przepisy nie przyznają stronie uprawnienia do żądania wydania kopii dokumentów z akt sprawy. W skardze na powyższą decyzję X. wskazała, że w zaskarżonym akcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. nie ustosunkowało się do przyczyn wydania decyzji w sprawie podatku za lata 2010, 2011 i 2012 na nazwisko U. W ocenie strony decyzje te nie mają podstaw prawnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że skarżąca nie przedstawiła żadnych merytorycznych argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z przyczyn odmiennych, aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził, że organy podatkowe obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem strony z dnia ... lutego 2013 r. o wydanie określonych kopii dokumentów podatkowych dotyczących nieruchomości położonej w X. przy ul. W. Organy podatkowe obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach art. 178 i 179 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 178 § 1 Ordynacji, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl art. 178 § 3 Ordynacji, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z takimi dokumentami, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 179 Ordynacji podatkowej). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że bez wątpienia przepisy Ordynacji podatkowej zawierają w treści art. 178 gwarancje dotyczące zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym – poprzez wgląd do akt sprawy, poprzez możliwość sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów a także poprzez żądanie wydania z akt uwierzytelnionych odpisów a także poprzez uwierzytelnienie posiadanych przez stronę odpisów lub kopii akt sprawy. Wskazany przepis nie zawiera jednak norm przewidujących wniesienie zażalenia na odmowę spełnienia żądań, o których mowa powyżej. Instytucję zażalenia ustawa przewiduje jedynie w przypadku dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także dokumentów wyłączonych z akt przez organ podatkowy ze względu na interes publiczny. Dowodzi tego wprost treść art. 179 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W razie odmowy zapoznania się z takimi dokumentami, a także w razie odmowy sporządzenia z tych dokumentów notatek, kopii, odpisów, uwierzytelnienia odpisów i kopii, wydania uwierzytelnionych odpisów, stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. W niniejszym stanie faktycznym nie chodziło o dokumenty objęte tajemnicą państwową, lub dokumenty wyłączone z akt ze względu na interes publiczny. W konkluzji należy przyjąć, że na postanowienie wydane na podstawie art.178 §1 tej ustawy nie przysługuje zażalenie. Taki kierunek wykładni znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 21 lipca 2007 r., sygn..akt I FSK 1070/05 oraz z 6 grudnia 2012 r., II FSK 898/11; postanowienie NSA z 7 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 754/09 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W powyższej perspektywie należy stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było uprawnione do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania aktu administracyjnego na podstawie art. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej. W przeciwieństwie do analogicznego przepisu art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), przepisy art. 178 - 179 nie przewidują dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Stąd właściwą formą rozstrzygnięcia niniejszego przypadku przez organ odwoławczy było, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia ... kwietnia 2013r. Niezależnie od powyższego, w rozpoznawanym przypadku nie mogło pozostać w obrocie prawnym także postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia ... kwietnia 2013r. Przedmiotem podania strony złożonego w dniu ... lutego 2013 r. było: "wydanie kopii dokumentów", nie zaś: "udostępnienie uwierzytelnionych kopii dokumentów" – jak przyjął organ pierwszej instancji w sentencji wspomnianego aktu. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ podatkowy powinien w sposób prawidłowy odczytać żądanie strony zawarte we wskazanym wniosku i na podstawie art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej wydać właściwe rozstrzygnięcie. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko Prezydenta Miasta Z., który stwierdził nieistnienie uprawnienia skarżącej do skorzystania z uprawnienia z art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy zauważyć, że stronie przysługuje co najwyżej prawo do wniesienia podania o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego opodatkowania wskazanej nieruchomości, w celu umożliwienia jej udziału w tym postępowaniu w charakterze strony. W toku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta Z. powinien mieć na uwadze, że bez względu na brak materialnego umocowania skarżącej do skorzystania ze wspomnianego uprawnienia, wskazany przepis umożliwia stronie samodzielne sporządzenie kopii akt postępowania, natomiast nie stwarza podstawy do sporządzenia takich kopii na rzecz strony przez organ podatkowy (art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), jak w punkcie I sentencji wyroku. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd postanowił w punkcie III sentencji zgodnie z art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis stały od skargi w kwocie ... zł.