III SA/Po 115/18

Dnia 9 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych

Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...]r. w sprawie przyznania X płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok [...]. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że [...] wystąpiła o przyznanie powyższej płatności na [...] r. na realizację wariantu 1.1 rolnictwo zrównoważone na powierzchni [...] ha. W trakcie kontroli wniosku dostrzeżono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku a danymi z referencyjnej bazy systemu ZSZiK. Stwierdzono zgłoszenie we wniosku powierzchni mniejszej od powierzchni uprawnionej. Wynosi ona h[...]a. Różnica wynosiła [...]ha. Do tej powierzchni organ I instancji przyznał płatności. W odwołaniu strona wniosła o przeprowadzenie kontroli przedmiotowego gospodarstwa na miejscu w celu ustalenia powierzchni działek rzeczywiście użytkowanej rolniczo. Strona wniosła o przyznanie płatności w pełnej wysokości. Wskazała, że jako rolnik wywiązała się ze swojego obowiązku bowiem we wniosku o przedmiotową płatność zgłosiła działki użytkowane rolniczo. Organ II instancji uzupełnił materiał dowodowy o raport z czynności kontrolnych dokonanych w dniach [...]r. w przedmiotowym gospodarstwie wraz z dokumentacją fotograficzną oraz o raport z czynności kontrolnych dokonanych w dniach [...]r. w gospodarstwie [...] wraz z dokumentacją fotograficzną (postanowienie z dnia [...]r.). Powyższe dokumenty stanowiły podstawę do zmniejszenia wnioskowanych płatności. Zdaniem organu, strona nie przedłożyła dowodów dotyczących tego, że kwestionowana powierzchnia [...] ha była użytkowana rolniczo. Bezzasadny był też wniosek strony o dokonanie kontroli gospodarstwa na miejscu. W trakcie kontroli w [...] r. stwierdzono zajęcie części terenów przez drzewa, krzewy i chwasty, stwierdzono też miejscami grunty piaszczyste. Uchybienia te miały charakter trwały. W skardze do WSA w Poznaniu zarzucono naruszenie : - art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 poprzez nieprzyznanie rolnikowi płatności w pełnej wysokości - art. 27 ust. 1 pkt. 2 powyższej ustawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy - art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014 poprzez nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu. Strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy nie znajduje podstaw do zmiany swojego stanowiska i wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem należało uchylić decyzje organów obu instancji. Podstawą prawną określającą warunki oraz tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu działań rolno- środowiskowo- klimatycznych jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "działanie rolno- środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (Dz. U. 2015.415). Zgodnie z powołanym przez organ przepisem § 15 ust. 3 ww aktu prawnego ustalając wysokość przedmiotowej płatności uwzględnia się powierzchnię działek rolnych nie większą niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L z dnia 20 czerwca 2014r. ) . Wskazane akty prawne obligują państwa członkowskie do systematycznych kontroli administracyjnych wszystkich wniosków o płatność. Słusznie wskazał organ, że wszystkie wnioski składane przez beneficjentów poddaje się kontrolom administracyjnym, obejmującym wszystkie elementy , których kontrola za pomocą środków administracyjnych jest możliwa i stosowna. Kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe przeprowadzane w oparciu o dane zawarte w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli (ZSZiK) przewidzianego w rozdziale drugim Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1306/2013. Jednym z elementów ZSZiK jest system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych , w tym ortoobrazów. Niemniej cały ten system jest uzupełniany o tzw kontrole na miejscu. Z tych czynności sporządza się raport uzupełniany zdjęciami działek obrazującymi ich stan użytkowania. W omawianej sprawie organ dokonując oceny stanu użytkowania rolniczego zgłoszonych do płatności działek uczynił to na podstawie raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach [...]r. Z dokumentacji tej jak i z dołączonych zdjęć wynikało, że zadeklarowana we wniosku z [...]r powierzchnia nie była powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo. Strona zaś konsekwentnie twierdziła, że jej obowiązkiem jako rolnika było podanie we wniosku o płatności powierzchni użytkowanej rolniczo, czyli takiej, na której dokonywane są odpowiednie zabiegi agrotechniczne. Z kolei obowiązkiem organu weryfikującego wniosek strony było ustalenie, czy powierzchnia zgłoszona we wniosku jest powierzchnią kwalifikującą się do płatności, czyli powierzchnią rzeczywiście użytkowaną rolniczo w okresie [...] roku. Organ korzysta w procesie weryfikowana wniosku z szeregu dokumentów i innych dowodów, przy czym niewątpliwie najszerszym i najważniejszym dowodem jest kontrola danego gospodarstwa przeprowadzana na miejscu wraz z odpowiednią dokumentacją fotograficzną. Kontrola winna dotyczyć roku, za który strona dochodzi odpowiednich płatności. Nie można zatem podawać za główny i praktycznie jedyny dowód raportu pokontrolnego z [...] r., gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy płatności za rok następny –[...] . Tym bardziej w sytuacji, gdy strona kwestionowała wyniki raportu z [...]roku. W ocenie Sądu oparcie się przez organy obu instancji jedynie na danych z raportu z [...] r., bez dokonania odrębnej kontroli gospodarstwa w [...] r., oznaczało wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Strona podnosiła w toku prowadzonego postępowania konieczność dokonania odrębnej kontroli na miejscu za [...]rok. Z tego powodu w ocenie Sądu należało uchylić decyzje organów obu instancji. Sąd dopatrzył się ponadto innych uchybień procesowych skutkujących koniecznością uchylenia tych decyzji. Wskazać należy, że w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji organ podał, iż w ramach wariantu 1.1 pomniejszona została początkowa kwota ze względu na zgłoszenie zmiany do wniosku po terminie. Organ odwoławczy nie odniósł się jednak w ogóle do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji mimo tego, że w odwołaniu kwestionowano dokonanie pomniejszenia płatności i wnioskowano o przyznanie jej w pełnej wysokości. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano wyraźnie ( str. [...] ), że w przypadku stwierdzenia nieścisłości w zdeklarowanej powierzchni rolnik jest wzywany do złożenia odpowiednich wyjaśnień w tym zakresie. W omawianej sprawie w toku prowadzonego postępowania organy nie dokonywały takiego wezwania rolnika praktycznie ani razu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na etapie postępowania I instancyjnego praktycznie nie czyniono żadnych ustaleń. Na etapie postępowania odwoławczego – mimo zgłoszonego w odwołaniu wniosku o dokonanie kontroli gospodarstwa na miejscu – włączono jedynie do akt sprawy dokumenty dotyczące kontroli gospodarstwa za [...] rok. Sąd nie wie wobec tego, na jakiej postawie orzekał organ w I instancji, jak i nie wie na jakiej podstawie organ II instancji podtrzymał wyniki kontroli dokonywanej w [...] r. Organ stwierdził, że ze zdjęć z [...] r. wynika zajęcie terenu przez drzewa, chwasty itd. W jego ocenie okoliczności te mają charakter trwały i nie mogły zostać skutecznie wyeliminowane przez stronę skarżąca w [...] r. Tego rodzaju twierdzenia nie mogą być jednak w ocenie Sądu wystarczającą podstawą do utrzymania wyników kontroli z[...] r. w odniesieniu do analizowanego okresu [...]roku. Obowiązkiem rolnika jest zgłoszenie do organu powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo za dany rok oraz informowanie organu o wszystkich zmianach w tym zakresie. Obowiązek ten nie dotyczy natomiast kwestii informowania organu o pracach dokonywanych w zakresie rolniczego wykorzystania gruntu ( jak w przedmiotowej sprawie – na przełomie [...] roku ). Zdaniem Sądu wadliwie prowadzone postępowanie oznacza konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny dokonać uzupełniającego postępowania dowodowego celem dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią rzeczywiście kwalifikującą się do otrzymania płatności za [...] r. O ile kontrola na miejscu nie będzie mogła ustalić stanu spornego gospodarstwa w [...] r. to organy winny przeprowadzić odpowiednie postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie czy, kiedy i jakie prace skarżąca strona zleciła celem przywrócenia możliwości prowadzenia upraw rolniczych na całym obszarze zgłoszonym we wniosku o płatności za [...] rok. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 powyższej ustawy.