III SA/Po 11/20

Dnia 23 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w P. Z. P. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2019 roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. oddala skargę

UZASADNIENIE. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na [...] automatach poza kasynem gry. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] września 2015 r. w toku wykonywanych czynności funkcjonariusze ustalili, że w kontrolowanym lokalu znajdują się przedmiotowe automaty. Na automatach przeprowadzono eksperyment procesowy, który wykazał, że gra na tych automatach ma charakter losowy. Za urządzającego gry uznano stronę skarżącą bowiem z treści umowy dzierżawy części lokalu, w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą wynikały dla skarżącego obowiązki przekraczające zakres obowiązków typowych dla tego rodzaju umów. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji uznał za organem i instancji, że automaty są urządzeniami podlegającym ustawie o grach hazardowych i wskazał, że z zawartej umowy wynikało, iż strona winna powiadamiać posiadacza automatów o ich uszkodzeniach. Tym samym organ uznał, że wypełnione zostały przesłanki do nałożenia na stronę kary pieniężnej. W skardze strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Kwestionowanej decyzji strona – reprezentowana przez pełnomocnika - zarzuciła : - rażące naruszenie art. 120 O.p. w zw. z art. 89 u.g.h. w zw. z art. 7 Konstytucji RP - błąd polegający na niezasadnym uznaniu strony skarżącej za podmiot urządzający gry na automatach - rażące naruszenie art. 8 w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 pkt 2 Dyrektywy 98/34/WE - rażące naruszenie art. 120 O.p. Strona wniosła o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym ustalenia technicznego charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem należało uznać skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w prawidłowy sposób, nie naruszając przepisów prawa, w tym m. in. art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej. Na podstawie postępowania dowodowego organy dokonały w ocenie Sądu wyczerpujących ustaleń faktycznych. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego wydania zaskarżonego aktu w stosunku do strony jako podmiotu nie urządzającego gier na automatach Sąd stwierdził, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od [...] lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach można mówić w przypadku strony skarżącej. Organ II instancji wskazał, iż z zawartej umowy wynikało, że strona winna powiadamiać posiadacza automatów o ich uszkodzeniach. Zdaniem Sądu zasadnie organy obu instancji przyjęły, że strona skarżąca była podmiotem współpracującym, co najmniej współorganizującym gry, podejmując czynności i przyjmując obowiązki pozostające w związku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Sąd uznał wobec tego, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec strony skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W sprawie niniejszej nie było sporne, że strona skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzeń grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu nowej ustawy o grach hazardowych. Niezasadny był ponadto zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów wspólnotowych. Wskazać należy bowiem na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 ( orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Jak uznał NSA, przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Cytowana uchwała ma charakter wiążący. Sąd nie miał wobec tego podstaw do wystąpienia z wnioskowanym w skardze pytaniem do TS UE. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325), orzekł jak w sentencji.