III SA/Lu 844/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Ewa Kowalczyk,, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 września 2016 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznać adwokatowi J. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł , w tym [...] zł podatku VAT.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2014 r. (nr [...]), którą wymeldowano R. M. z pobytu stałego w lokalu, przy ul. [...] w L.. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że podstawą powyższego rozstrzygnięcia było spełnienie warunków określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Bezsporną kwestią w tej sprawie pozostaje fakt, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt I C [...], R. M. został zobowiązany do opuszczenia lokalu przy ul. [...] w L. i wydania go wierzycielowi, czyli wnioskodawcy wymeldowania – P. L.. Na mocy powołanego wyroku strona pozbawiona została prawa do przebywania i korzystania z tego lokalu. Wprawdzie sąd przyznał odwołującemu się uprawnienie do lokalu socjalnego i wstrzymał wykonanie orzeczonego nakazu opróżnienia dotychczas zajmowanego lokalu do czasu wskazania przez Gminę L. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, jednakże odwołujący się odmówił przyjęcia lokalu socjalnego wskazanego przez Gminę L.. W tej sytuacji w dniu 18 września 2014 r. wyrok został wykonany przez komornika sądowego (protokół z wykonania czynności komornika w sprawie sygn. akt WR KM [...]). W opisanej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że w świetle utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, wykonanie orzeczonego przez sąd nakazu opuszczenia lokalu jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. np. wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05). Z tych też względów brak było podstaw do uchylenia, bądź zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący R. M. podniósł szereg zarzutów wobec czynności komornika sądowego związanych z jego eksmisją z lokalu. Podkreślił przede wszystkim to, że zajmowanego mieszkania nie opuścił dobrowolnie. W zaproponowanym lokalu socjalnym nie zamieszkał zaś z uwagi na jego stan techniczny, który uniemożliwiał mu – w jego ocenie, jako inwalidzie z orzeczonym stopniem niepełnosprawności – odpowiednie z niego korzystanie. W odpowiedzi na skargę Prezydenta Miasta L. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wymaga stwierdzenia to, że skarga jest w sposób oczywisty bezzasadna, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 722, dalej jako "ustawa o ewidencji ludności" lub "ustawa"). Przepis art. 35 tej ustawy stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Za "miejsce stałego pobytu" uznaje się miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych, itp. Legalność decyzji o wymeldowaniu wydanej w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności zależy niewątpliwie od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania". Dlatego organ administracji przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać, czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi bowiem jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż w aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą jedynie odzwierciedlaniu stanu faktycznego i ma na celu dostarczenie organom administracji wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Dlatego też opuszczenie miejsca stałego pobytu pociąga za sobą obowiązek dokonania czynności wymeldowania się z pobytu stałego przez osobę, która dokonuje takiej zmiany stanu faktycznego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jakkolwiek stanowisko to zostało ukształtowane na tle brzmienia poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), to zachowuje ono nadal w pełni swoją aktualność, gdyż w tym zakresie istota obowiązku meldunkowego nie uległa zmianie. W niniejszej sprawie nie budzi żadnej wątpliwości to, że skarżący R. M. faktycznie nie mieszka już w lokalu nr [...], przy ul. [...] w L., od czasu wykonania eksmisji przez komornika sądowego w postępowaniu egzekucyjnym, to jest od dnia 18 września 2014 r. Otóż, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt I C [...], skarżący został zobowiązany do opróżnienia przedmiotowego lokalu oraz do wydania go P. L. (k. 12 akt adm. organu I instancji). Wyrok został opatrzony klauzulą wykonalności w dniu 25 lipca 2012 r. Wykonanie tego wyroku eksmisyjnego potwierdza zaś protokół sporządzony w miejscu dokonania czynności w sprawie egzekucyjnej sygn. akt WR KM [...] komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym L.-Z. w L. z dnia 18 września 2014 r. (k. 7-8 akt administracyjnych). Powyższe okoliczności należy uznać zatem za bezsporne, a przy tym, nie były one kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Oznacza to, że skarżący od czasu wykonania wyroku eksmisyjnego w lokalu tym faktycznie już nie przebywa. Ponadto materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jasno wskazuje, że w dniu 29 czerwca 2012 r. Prezydent Miasta L. skierował skarżącego do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego na czas określony. Dotyczyło to lokalu socjalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w L. na okres 24 miesięcy, składającego się z 1 izby o powierzchni 17,15 m2, wyposażonego w instalację elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną, ogrzewanie piecowe i WC poza budynkiem. Anulowanie tego skierowania w dniu 3 sierpnia 2012 r. nastąpiło z uwagi na rezygnację skarżącego z oferty najmu lokalu socjalnego. Skarżący wyjaśniając powód tej rezygnacji z oferty wskazał w toku postępowania, na nieodpowiedni standard lokalu socjalnego, który został mu zaoferowany. W takich okolicznościach, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy w kwestii wymeldowania jest to, że skarżący w skardze podniósł, iż jego eksmisja z miejsca dotychczasowego zamieszkania nastąpiła w sposób przymusowy, bez jego zgody, a nadto w wyniku – w jego ocenie – fałszerstw i przedstawiania nieprawdziwych informacji przez Spółdzielnię Mieszkaniową oraz bezprawnego działania komornika sądowego. Trafnie natomiast organy administracji publicznej skonstatowały, że w rozważanym przypadku wymóg dobrowolności opuszczenia lokalu nie musiał zostać spełniony, gdyż zmiana miejsca stałego pobytu skarżącego związana była z wykonaniem prawomocnego wyroku sądu powszechnego, który potwierdzał jedynie utratę prawa skarżącego do korzystania z lokalu, która nastąpiła już wcześniej. Sąd zauważa jednocześnie, że dobrowolność opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego w zakresie kwestii wymeldowania, powinna być interpretowana jako zakaz doprowadzenia w sposób sprzeczny z prawem (nielegalny) do zmiany dotychczasowego miejsca pobytu osoby zameldowanej, a nie jako nakaz uzyskania za każdym razem jej zgody na tę zmianę. Ustawodawca przewiduje bowiem w określonych przypadkach, że zmiana miejsca pobytu danej osoby bez jej zgody lub nawet wbrew jej woli, będzie miała charakter legalny, a przez to zgodny z prawem. Taki przypadek dotyczy przede wszystkim przymusowego opuszczenia lokalu w wyniku wykonania wyroku sądu powszechnego w zakresie opróżnienia lokalu zajmowanego bez jakiejkolwiek podstawy prawnej (wyroku eksmisyjnego). Orzeczenie takie nakazuje bowiem opuszczenie i opróżnienie lokalu oraz wydanie go uprawnionemu podmiotowi, który do lokalu prawa posiada. Tym samym w toku postępowania o wymeldowanie nie bada się przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu, jeżeli zmiana ta stanowi konsekwencję wykonania wyroku orzekającego eksmisję. Powyższe stanowisko jest aprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2111/15 oraz wyrok NSA z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1421/14). W niniejszej sprawie bezpośrednią przyczyną zmiany miejsca pobytu przez skarżącego było wykonanie wyroku sądu powszechnego z dnia 28 czerwca 2005 r., nakazującego mu opróżnienie spornego lokalu oraz wydanie go właścicielowi (Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "K. " w L.). Dlatego zagadnienie dobrowolności opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w L. – nie podlegało badaniu w kontrolowanym postępowania administracyjnym o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego, a przymusowe opuszczenie przez niego tego mieszkania nie wyłączało możliwości wydania decyzji o wymeldowaniu. Jednocześnie zauważyć trzeba, że skutkiem wyroku nakazującego eksmisję jest uznanie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Celem bowiem orzeczenia o eksmisji jest doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała oznaczonego lokalu, stąd wyrok taki ma spowodować zmianę stałą, a nie tymczasową. Nakaz opuszczenia i opróżnienia lokalu oraz wydania go określonemu podmiotowi jest efektem ustania prawa do lokalu mieszkalnego dotychczas w tym lokalu zamieszkującego (skarżącemu), a wyrok eksmisyjny stanowi podstawę do przeprowadzenia legalnej (zgodnej z prawem) eksmisji. Nie mogło zatem w tej sprawie budzić wątpliwości to, że skarżący choć przymusowo, to trwale opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w L., co skutkowało koniecznością jego wymeldowania z pobytu stałego. Ponieważ ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, to materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku uzasadniają przepisy art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2012 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 461, z późn. zm.) oraz w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).