III SA/Lu 797/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu - na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 września 2014 r. postanawia: przyznać M. W. prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie.

Pismem z dnia 21 lipca 2014 r. M. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określając zakres wniosku zaznaczyła opcję: "zwolnienie od kosztów sądowych". Postanowieniem z dnia 1 września 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał w uzasadnieniu, że skarżąca ograniczyła swoje żądanie do zwolnienia od kosztów. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w terminie ustawowym sprzeciw. W sprzeciwie zarzuciła, że nie przyznano jej radcy prawnego z urzędu i zażądała przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Powołała się na liczne schorzenia, które utrudniają jej prowadzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. W pierwszej kolejności należy ustalić, jaki zakres obejmuje wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W tym zakresie zaistniały rozbieżności pomiędzy oświadczeniami strony składanymi w różnych pismach. W skardze z 21 lipca 2014 r. wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła tylko opcję "zwolnienie od kosztów sądowych", z kolei w sprzeciwie ponownie zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym również ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W ocenie sądu, z całokształtu oświadczeń skarżącej wynika, że jej wolą było uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie radcy prawnego z urzędu. Zaznaczenie węższej opcji w urzędowym formularzu należy traktować w kategorii pomyłki, tym bardziej że skarżąca jest osobą nie mającą profesjonalnej wiedzy prawnej. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie NSA z 15 stycznia 2014 r. II FZ 1526/13 LEX nr 1417309). W badanej sprawie w aktualnym jej stanie na koszty sądowe będzie składał się wpis od skargi w kwocie 323 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). W razie niepomyślnego dla skarżącego wyniku sprawy przed sądem pierwszej instancji i woli zaskarżenia orzeczenia może pojawić się konieczność uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku sądu z uzasadnieniem (100 zł) oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, wynoszącego połowę kwoty wpisu (160 zł - § 3 ww. rozporządzenia). Koszty związane z wynagrodzeniem profesjonalnego pełnomocnika nie dają się określić w sposób precyzyjny, bowiem zależą od indywidualnych ustaleń mocodawcy i pełnomocnika. W tym zakresie można opierać się tylko na szacunkach, posiłkując się wysokością stawek minimalnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Stawka minimalna przy tej wartości przedmiotu sporu wynosiłaby 1.200 zł (§ 6 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia). Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej, wynikająca z jej oświadczeń złożonych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy przedstawia się następująco: skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowe z synem, z którym zajmuje mieszkanie o pow. 32 m2. Na dochód rodziny w wysokości 1.700 zł brutto składa się renta skarżącej w kwocie 1.100 zł oraz renta socjalna syna w wysokości 600 zł. Skarżąca wykazała, że poza mieszkaniem oraz nieruchomością o pow. 95 arów (nieużytki rolne), nie posiada innego majątku nieruchomego jak również żadnych zasobów finansowych. Uzyskiwany dochód rodzina w całości przeznacza na utrzymanie konieczne (opłatę czynszu, bieżące potrzeby, leki). W ocenie sądu w takiej sytuacji rodzinnej i majątkowej, w jakiej znajduje się skarżąca niemożliwym jest wygospodarowanie dodatkowych środków na pokrycie opłat sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego. Skarżąca nie jest zatem w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów utrzymania. W związku z tym zasadne jest uwzględnienie wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i przyznane radcy prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a.