III SA/Lu 585/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Ibrom, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Protokolant Referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję .

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r., znak [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako: "organ") rozłożył J. Z. (dalej jako: "skarżąca") spłatę należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników na 31 rat , z których 30 ustalono na kwotę [...]zł, a 31 ratę na kwotę [...]zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. – o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r., poz. 2336) dalej jako: "u.u.s.r". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uwzględnia ona okoliczności przedstawione we wniosku przez skarżącą, tj. sytuację finansową spowodowaną chorobą męża, wydatki związane z nauką dzieci i zakupem zboża i opału. Skarżąca złożyła na powyższą decyzję organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odrzucił jej wniosek o umorzenie należności, a decyzja o rozłożeniu zaległości na raty w określonej wysokości jest dla niej krzywdząca, z uwagi na trudną sytuację materialną oraz chorobę męża. Skarżąca podkreśliła, że regularnie opłacała składki, a zaległość powstała z winy pracownika organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącej rozwinął stawiane przez skarżącą zarzuty, wskazując naruszenie: - przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 41 ust. 1 pkt u.u.s.r. poprzez jego niezastosowanie w zakresie umorzenia w całości lub części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) dalej jako: "k.p.a." poprzez niepoinformowanie skarżącej o możliwości umorzenia zaległości; - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzyjęcie wniosku skarżącej o umorzenie zaległości; - art. 80 k.p.a. poprzez stwierdzenie przez organ, że skarżąca może spełniać przesłanki do rozłożenia zaległości na raty, natomiast nie spełnia przesłanki umorzenia zaległości w całości lub części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuję: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest dotknięta wadami skutkującymi koniecznością jej uchylenia. Wydanie takiego rozstrzygnięcia wynika z przyczyn innych, niż podniesione w skardze i piśmie pełnomocnika skarżącej, jednak jak wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Innymi słowy: sąd ma obowiązek dokonania kompleksowej oceny legalności zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę nie tylko zarzuty podniesione w skardze. Zarzuty pełnomocnika skarżącej są chybione. Ramy postępowania administracyjnego wyznacza treść wniosku (podania) skierowanego do określonego organu administracji publicznej, którym organ jest związany. W aktach sprawy znajduje się pismo o rozłożenie na raty zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Nie ma natomiast wniosku o umorzenie tej należności. Jeśli zgodnie z twierdzeniem skarżącej, urzędniczka nie chciała przyjąć pisma męża skarżącej o umorzenie zaległości, wówczas należało złożyć to pismo w placówce pocztowej. Przepisy u.u.s.r. nie przewidują obowiązku informowania z urzędu osób zainteresowanych o rodzajach wniosków, które można złożyć w przypadku istnienia zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z przywołanego przepisu wynika, że decyzje wydawane na jego podstawie muszą uwzględniać – z jednej strony ważny interes zainteresowanego i jego możliwości płatnicze, a z drugiej; powinny uwzględniać stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niewątpliwie decyzje te należą do kategorii decyzji uznaniowych, o czym świadczy zamieszczenie zwrotu, że organ "może" uwzględnić wniosek. Możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja może być dowolna. Każde rozstrzygnięcie, także w zakresie objętym uznaniowością powinno zostać należycie uzasadnione. Rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z prawidłowym zastosowaniem określonej normy materialnoprawnej, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia oraz oceny materiału dowodowego, w myśl reguł wskazanych w przepisach art. art. 7, 77§1 i 80 k.p.a.. Zmaterializowanie tych reguł powinno zawierać się w uzasadnieniu decyzji. Stosownie do art. 107§3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać "wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...)". Analiza zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wskazuje, że zapadła ona z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że decyzja uwzględnia okoliczności przedstawione we wniosku. Jednakże w aktach administracyjnych brak jest materiału dowodowego, w oparciu o który organ mógłby w sposób rzetelny ocenić możliwości płatnicze skarżącej, a przede wszystkim wyważyć wysokość rat. W aktach znajdują się odpisy aktów urodzenia dzieci skarżącej i dokumentacja medyczna jej męża. Jedynym dokumentem dotyczącym możliwości płatniczych skarżącej jest jej oświadczenie zawarte we wniosku o rozłożenie zaległości na raty o utrzymywaniu się z pracy w gospodarstwie rolnym. Z tych względów, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ dostosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu.