III SA/Lu 390/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych - w zakresie wniosku P. K. z dnia 18 października 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: odmówić P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

W złożonej skardze skarżący zwrócił się m.in. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adw. J. F., która prowadziła jego sprawę w sądzie pracy. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 2 października 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla strony adw. J. F. Skarżący pismem sporządzonym dnia 18 października 2018 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się ustanowienia innego pełnomocnika do niniejszej sprawy w osobie adw. A. T., prowadzącego kancelarię adwokacką w [...]. Wniosek uzasadnił tym, że wymieniony adwokat prowadzi wszystkie jego sprawy i jest zaznajomiony z tą problematyką. Wskazał również, że o możliwości zmiany pełnomocnika został pouczony przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. Rozpoznając kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stwierdzić należy, że żądanie ustanowienia adwokata było już przedmiotem merytorycznego rozpoznania, bowiem postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2018 r. zostało skarżącemu przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący nie wniósł sprzeciwu, w związku z czym uzyskało ono skutki prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 § 3 p.p.s.a.). Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie może zatem zostać uwzględniony, ponieważ jego uprawnienie w tym zakresie zostało już zrealizowane. Podkreślić należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisu, który uprawniałby sąd (referendarza sądowego) do ustanowienia dla strony kolejnego adwokata, w sytuacji, gdy strona wolałaby innego pełnomocnika, bądź wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań. Sąd nie ma wpływu na decyzję w zakresie wyznaczenia konkretnego pełnomocnika, a jego działanie w tym zakresie, zgodnie z art. 253 § 1 p.p.s.a., sprowadza się do wystąpienia do organu właściwej korporacji prawniczej o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu dla strony, której przyznano prawo pomocy w tym zakresie. Takie też czynności zostały w niniejszej sprawie podjęte. Skarżący wniósł w skardze o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adw. J. F. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W piśmie skierowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 20 września 2018 r. poinformowano, że skarżący wnosi o wyznaczenie adwokata J. F. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] przychylając się do wniosku skarżącego wyznaczyła dla niego wymienionego adwokata. W tej sytuacji, sąd (referendarz sądowy) nie może wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika, bowiem wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą stanowi o zrealizowaniu przez stronę prawa pomocy przyznanego wcześniejszym postanowieniem (por. postanowienie NSA z 13 marca 2012 r., II FZ 29/12 Lex nr 1121119; postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., II FZ 303/13 Lex nr 1318936). Sąd (referendarz sądowy) ustanawia pełnomocnika w ramach prawa pomocy tylko raz. Dlatego adresatem wniosków co do sposobu reprezentowania strony przez wyznaczonego pełnomocnika, nie może być sąd, tylko właściwy organ samorządu zawodowego (por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2008 r., I OZ 289/08 Lex nr 479124). Należy również podkreślić, że wyznaczenie pełnomocnika z urzędu z innej miejscowości może mieć tylko miejsce w sytuacji określonej art. 253 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli adwokat ustanowiony w sposób określony w przepisach art. 253 § 1-2 p.p.s.a. ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości. Zatem gdyby zachodziła taka sytuacja, to wyznaczenie pełnomocnika z innej miejscowości również należy do właściwego organu samorządu zawodowego. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 powołanej ustawy, orzeczono jak na wstępie.