Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Lu 326/25

Wyrok WSA w Lublinie z 9 października 2025 r., III SA/Lu 326/25 – zajęcie pasa drogowego

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia
9 października 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi S. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r. (nr SKO.41/4476/DR/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy") – po rozpatrzeniu odwołania skarżącego S. F., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. w W. – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. (dalej jako "organ I instancji") z dnia 6 listopada 2024 r. (nr GKiOŚ.7230.4.12.2024.M) w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Decyzją organu I instancji z dnia 26 stycznia 2024 r. inwestor – M. sp. z o.o. uzyskał zezwolenie na lokalizację przyłącza elektroenergetycznego średniego napięcia w pasie drogowym drogi gminnej nr [...], zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...] do działek o nr ewid. [...] i [...] w miejscowości Ł., gm. Ł.. W pkt 7 tej decyzji stwierdzono, że 30 dni przed planowanym zajęciem pasa drogowego należy wystąpić z wnioskiem do Burmistrza Ł. o zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi. Kolejną decyzją organu I instancji z dnia 6 marca 2024 r. inwestor uzyskał zezwolenie na lokalizację trzech fragmentów sieci elektroenergetycznych w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] zlokalizowanych na dz. nr ew. [...] do działek o nr ewid. [...] i [...] w m. Ł., gm. Ł.. W dniu 5 lipca 2024 r. do Burmistrza Ł. wpłynął wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej nr [...], tj. przy ul. [...]. S. w Ł., w okresie od 4 czerwca 2024 r. do 9 lipca 2024 r. Decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. organ I instancji zezwolił skarżącemu na zajęcie wskazanego we wniosku pasa drogi gminnej o łącznej powierzchni 172 m2 na okres od 5 lipca 2024 r. do 9 lipca 2024 r. z opłatą w wysokości 1 720 zł, a w dniu 9 lipca 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zajęcia pasa drogowego drogi gminnej bez zezwolenia zarządcy drogi za okres od 4 czerwca 2024 r. do 4 lipca 2024 r., o czym zawiadomił stronę. Pismem z dnia 21 sierpnia 2024 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 2 września 2024 r. skarżący wyjaśnił, że w okresie od kwietnia do lipca 2024 r. wykonywał usługę budowy restauracji M. w Ł., w związku z czym były prowadzone prace instalacyjne i budowlane w pasie drogowym przy ul. [...] w Ł. przez jego podwykonawców oraz bezpośrednich wykonawców M. sp. z o.o. Wyjaśnił, że podwykonawca sieci instalacji wodno-kanalizacyjnej firma H. , jako pierwszy, miał rozpocząć prace w pasie drogowym i zgodnie z obowiązkiem dokonywał wszelkich zgłoszeń, tj. pismami z dnia 22 maja 2024 r. skierowanymi do Burmistrza Ł., Starostwa Powiatowego w Ł. i Komendy Powiatowej Policji w Ł.. Po wysłaniu wniosków pracownik firmy H. kontaktował się telefonicznie z Urzędem Miejskim w Ł. i otrzymał informację, że wszelkie formalności zostały spełnione, przez uznał, że mogą zaczynać roboty, zupełnie zapominając o wniosku o zajęcie pasa drogowego lub uznając, że zrobił to inwestor lub główny wykonawca. W dniu 4 lipca 2024 r. pracownicy Urzędu Miejskiego w Ł. poinformowali skarżącego, że nie otrzymali wniosku o zajęcie pasa drogowego, przy ul. [...]. S. w Ł., stąd w dniu 5 lipca 2024 r. skarżący osobiście udał się do Urzędu Miejskiego w Ł. i złożył wniosek o zajęcie pasa drogowego od dnia 4 czerwca 2024 r., zgodnie ze stanem faktycznym rozpoczęcia robót w pasie drogowym. Oświadczył, że opóźnienie złożenia wniosku w żadnym wypadku nie wynikało ze złej woli lub próby ominięcia formalnej ścieżki administracyjnej, lecz ze zwykłego niekorzystanego splotu wydarzeń, dlatego wniósł o ustalenie opłaty za zajęcie pasa drogowego zgodnie z prowadzonymi robotami i wnioskiem, bez naliczania grzywny. Przytoczył przy tym treść art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Decyzją z dnia 6 listopada 2024 r. Burmistrz Ł. naliczył skarżącemu karę pieniężną za zajęcie 172 m2 pasa drogowego drogi gminnej w okresie od dnia 4 czerwca 2024 r. do dnia 4 lipca 2024 r. (łącznie 31 dni) w wysokości 106 640 zł. Powyższa decyzja na skutek wniesionego odwołania został utrzymana w mocy zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż pas drogowy był zajęty bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi na jego zajęcie. Materiał dowodowy będący podstawą wydania zaskarżonej odwołaniem decyzji stanowiły m.in. zdjęcia z datownikami pasa drogowego z monitoringu miejskiego oraz oświadczenia strony. W ocenie organu zasadnie nałożono na skarżącego karę pieniężną, a w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189d i art. 189f k.p.a., ponieważ waga naruszenia prawa była znaczna, naruszenie to trwało 31 dni, dotyczyło znacznego obszaru (pow. 172 m2) i zostało popełnione przez podmiot wykonujący profesjonalną działalność gospodarczą. Odnosząc się do zarzutów odwołania strony organ odwoławczy stwierdził, że są one niezasadne i nie mogły zostać uwzględnione. Skarżący od ponad 24 lat prowadzi działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych (rozpoczęcie działalności zgodnie z CEIDG nastąpiło 5 marca 2000 r.). Zajęcie pasa drogowego drogi publicznej w celu prowadzenia robót bez stosowego zezwolenia stanowi dowód niedochowania należytej staranności w działaniu. Wysłanie do Burmistrza Ł. pisma z dnia 22 maja 2024 r. przez jednego z podwykonawców robót, tj. H. , zawiadamiającego, że w dniu 3 czerwca 2024 r. zostanie wprowadzony zatwierdzony projekt tymczasowej organizacji ruchu na drodze gminnej [...] na ul. [...]. S. w Ł., wykonany w związku z budową zjazdu zwykłego na działki o nr ewid. [...] i [...], nie zastępuje złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Skarżący mógł zwrócić się do inwestora i podwykonawców z zapytaniem czy posiadają stosowne zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Zabezpieczenie pasa drogowego, w tym stosowna organizacja ruchu na tym pasie, nie jest zezwoleniem na jego zajęcie. Podobnie uzyskanie przez M. N. informacji telefonicznej, że wykonawca może przystąpić do prac, nie zastępuje stosownej decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że niezasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz chybiony jest zarzut naruszenia art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy okres zajęcia wynikał z późnej interwencji pracowników organu, braku narażenia bezpieczeństwa osób poruszających się chodnikiem zlokalizowanym w pasie drogowym oraz brakiem narażenia bezpieczeństwa pojazdów, w związku z bliskością skrzyżowania z drogą krajową nr [...] o dużym natężeniu ruchu (obszar objęty pracami był zabezpieczony zgodnie z wytycznymi i materiałami uzyskanymi z Komendy Powiatowej Policji). Według organu, istniało niebezpieczeństwo dla osób poruszających się chodnikiem zlokalizowanym w pasie drogowym oraz niebezpieczeństwa dla pojazdów w postaci wykopów w chodniku i poboczu, co obrazują zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy. Ponadto teren prac sąsiaduje ze skrzyżowaniem z drogą krajową nr [...] (ul. C. jako drogą relacji L.-W.), o dużym natężeniu ruchu, co także miało wpływ na zagrożenie bezpieczeństwa zarówno dla dużego ruchu pieszych (istnieją w tym rejonie duże sklepy: S., N., P.), jak i lokalny, a także ponadlokalny duży ruch pojazdów. Podsumowując SKO uznało, że należało zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez organ I instancji, że argumenty podniesione w odwołaniu są bezzasadne. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący S. F. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, to jest: 1) art. 189d k.p.a. w zw. z art. 189f k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej zostały spełnione, aby nałożyć karę; 2) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przyjęcie w decyzji, że waga naruszenia nie jest znikoma oraz nałożenie kary po 30 dniach w sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę o zajęciu pasa drogowego i zareagował dopiero po 30 dniach naruszenia; 3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego (m.in. pominięcie w całości zeznań świadka M. N.), a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem, że naliczenie przez organ kary w wysokości 106 640,00 zł było właściwe; 4) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i pominięcie, że wniosek dotyczył de facto 127 m2 a nie 172 m2, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem, że naliczenie przez organ kary w wysokości 106 640,00 zł było właściwe; 5) art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak właściwego oznaczenia w decyzji administracyjnej organu – wskazania nieczytelnej pieczątki bez adresu organu; II. przepisów prawa materialnego, to jest art. 40 ustawy prawo o drogach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy okres zajęcia wynikał z późnej interwencji pracowników organu, braku narażenia bezpieczeństwa osób poruszających się chodnikiem zlokalizowanym w pasie drogowym oraz brakiem narażenia bezpieczeństwa pojazdów w związku z bliskością skrzyżowania z drogą krajową nr [...] o dużym natężeniu ruchu (obszar objęty pracami był zabezpieczony zgodnie z wytycznymi i materiałami uzyskanymi z Komendy Powiatowej Policji). W świetle tak postawionych zarzutów, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bo utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ł. obarczoną wadą nieważności – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. – ewentualnie z ostrożności procesowej – na wypadek nieuznania przez Sąd, że powyższe naruszenie prawa miało charakter rażący – o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do oceny, czy ze względu na okoliczności sprawy, skarżący ponosi czy też nie ponosi odpowiedzialności za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej nr [...] przy ul. [...]. S. Ł., bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi w okresie od dnia 4 czerwca 2024 r. do dnia 4 lipca 2024 r., kiedy bezspornie w tym okresie zezwolenia takiego nie posiadał. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 889 – dalej jako: "u.d.p."), w brzmieniu obowiązującym w dniach stwierdzonego zajęcia pasa drogowego, pas drogowy stanowi wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga. Do zarządcy drogi należy m.in. wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieranie opłat i kar pieniężnych (art. 20 pkt 8 u.d.p.). Stosownie do art. 39 ust. 1 u.d.p., zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się: 1) lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego; 2) włóczenia po drogach oraz porzucania na nich przedmiotów lub używania pojazdów niszczących nawierzchnię drogi; 3) poruszania się po drogach pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia lub w sposób niezgodny z przepisami ruchu drogowego; 4) samowolnego ustawiania, zmieniania i uszkadzania znaków drogowych i urządzeń ostrzegawczo-zabezpieczających; 5) umieszczania reklam: a) imitujących znaki i sygnały drogowe oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, b) poza obszarem zabudowanym, z wyłączeniem parkingów i miejsc obsługi podróżnych; 6) umieszczania urządzeń zastępujących obowiązujące znaki drogowe; 7) niszczenia rowów, skarp, nasypów i wykopów oraz samowolnego rozkopywania drogi; 8) zaorywania lub zwężania w inny sposób pasa drogowego; 9) odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi; 10) wypasania zwierząt gospodarskich; 11) rozniecania ognisk w pobliżu drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych oraz przejeżdżania przez nie z otwartym ogniem; 12) usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych. Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do umieszczania, konserwacji, przebudowy i naprawy infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne oraz urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej, w tym punktów ładowania stanowiących część infrastruktury ładowania drogowego transportu publicznego, oraz urządzeń związanych z ich eksploatacją, a także do innych czynności związanych z eksploatacją tej infrastruktury i tych urządzeń, jeżeli warunki techniczne i wymogi bezpieczeństwa na to pozwalają (art. 39 ust. 1a u.d.p.). Według art. 39 ust. 3 zd. 1 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w okresie zajęcia przez stronę pasa drogowego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w ust. 7 lub w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Z art. 40 ust. 2 u.d.p. wynika, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych; 3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (art. 40 ust. 3 u.d.p.). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień (art. 40 ust. 4 u.d.p.). Stosownie zaś do art. 40 ust. 11 u.d.p., opłatę, o której mowa w ust. 3, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. W sytuacji, o której mowa w ust. 2a, opłatę, o której mowa w ust. 3, ustala się proporcjonalnie do planowanego okresu zajęcia pasa drogowego przez każdego z zajmujących pas drogowy, wskazanego przez nich we wspólnym wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Ustalając opłatę, właściwy zarządca drogi uwzględnia także ustalenia umowy, o której mowa w art. 50a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, 572, 1463 i 1688), art. 50a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107) i art. 59a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2094 oraz z 2023 r. poz. 572 i 1688). Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6 (art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p.). W przypadku nieterminowego uiszczenia opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 uiszczanych w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40a ust. 5, opłat, o których mowa w art. 39 ust. 7ab pkt 5 i art. 40 ust. 3, opłat wynikających z umów zawieranych zgodnie z art. 22 ust. 2 oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, art. 29a ust. 1 i 2 i art. 40 ust. 12, pobiera się odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 40d ust. 1 u.d.p.). Opłaty, o których mowa w art. 39 ust. 7ab pkt 5 i art. 40 ust. 3, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1, oraz kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, art. 29a ust. 1 i 2 i art. 40 ust. 12, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 40d ust. 2 u.d.p.). Wreszcie uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie określenia wysokości stawek za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych, ustalono wysokość stawek tych opłat. Wysokość stawki za każdy dzień zajęcia wynosiła 2,00 zł za każdy dzień zajęcia 1 m2 powierzchni pasa drogowego, przy zajęciu jezdni do 20% jej szerokości oraz za zajęcie pozostałych elementów pasa drogowego, w tym chodników, ciągów pieszych, ścieżek rowerowych, trawników, placów, zatok postojowych i autobusowych (§ 1 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 wskazanej uchwały). Wedle przywołanych wcześnie zasad wynikających z art. 40 ust. 4 u.d.p. i wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego wynikających z uchwały, przy ustalonej w postępowaniu powierzchni zajęcia i uwzględnieniu dziesięciokrotności opłaty za zajęcie przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, dzienna wysokość tak ustalonej kary wyniosła 3 440 zł (2,00 zł x 172 m2 x 10). Dlatego organ I instancji decyzją z dnia 6 listopada 2024 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 106 640,00 zł za zajęcie bez zezwolenia 172 m2 pasa drogowego drogi gminnej nr [...], przy ul. [...]. S. w Ł., w okresie od dnia 4 czerwca 2024 r. do dnia 4 lipca 2024r, tj. przez okres 31 dni (3 440 zł x 31 dni). Fakty były w tym zakresie bezsporne. Przypomnieć wypada, że decyzją Burmistrza Ł. z dnia 26 stycznia 2024 r. inwestor (M. sp. z o.o.) uzyskał zezwolenie na lokalizację przyłącza elektroenergetycznego średniego napięcia (15 kV) w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...] do działek o nr ewid. [...] i [...] w Ł.. W pkt 7 tej decyzji wskazano, że "30 dni przed planowanym zajęciem pasa drogowego ("pas drogowy wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga" - art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), należy wystąpić z wnioskiem do tego organu o zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi". Ponadto w uzasadnieniu tej decyzji doprecyzowano, że wyrażenie zgody nie jest równoznaczne z zezwoleniem na prowadzeni robót w pasie drogowym w trybie i warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1264). Kolejną decyzją z dnia 6 marca 2024 r. inwestor uzyskał zezwolenie na lokalizację trzech fragmentów sieci elektroenergetycznych w pasie drogowym wskazanej wyżej drogi gminnej. Tymczasem dopiero we wniosku z dnia 5 lipca 2024 r. skarżący wystąpił do Burmistrza Ł. o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi. Jako drogę w pkt 1 wniosku oznaczył ul. [...] w Ł.. W pkt 2 wniosku jako rodzaje planowanych robót podał: a) przyłącze energetyczne, b) wodociąg, c) zjazd. W pkt 3 wniosku lit. a) jako zajęte elementy pasa drogowego określił: chodnik, pobocze, trawnik o powierzchni 172 m2, co we wniosku skreślono i nadpisano "127", parafując skreślenie, a w pkt 3 lit. b) wpisano powierzchnię 45 m2. W pkt 4 wniosku określono natomiast okres zajęcia pasa drogowego, tj. od dnia 4 czerwca 2024 r. do dnia 9 lipca 2024 r. – łącznie 35 dni. W pkt 7 wniosku jako Inwestora wpisano zaś M. sp. z o.o. W konsekwencji decyzją organu I instancji z dnia 8 lipca 2024 r. zezwolono skarżącemu na zajęcie powierzchni 172 m2 pasa drogowego drogi gminnej nr [...] dz. nr ew. [...] w Ł., przy ul. [...]. S. (inne elementy), celem prowadzenia prac związanych z budową przyłącza elektroenergetycznego, przyłącza wodociągowego i zjazdu – w okresie od 5 lipca 2024 r. do 9 lipca 2024 r., tj. na okres 5 dni oraz nałożono opłatę za to zajęcie. Natomiast zawiadomieniem z dnia 9 lipca 2024 r. organ wszczął postępowanie w sprawie wydania decyzji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w okresie wcześniejszego jego zajęcia. Dopiero w piśmie z dnia 2 września 2024 r. skarżący poinformował organ, że w okresie kwiecień-lipiec 2024 r. rzeczywiście wykonywał usługę budowy restauracji M. w Ł. i w związku z tym były prowadzone prace instalacyjne i budowlane w pasie drogowym przy ul. [...] w Ł. przez jego podwykonawców oraz bezpośrednich wykonawców M. sp. z o.o. Podwykonawca sieci instalacji wodno-kanalizacyjnej jako pierwszy miał rozpocząć prace w pasie drogowym i zgodnie z obowiązkiem dokonywał wszelkich zgłoszeń, tj. pismami z dnia 22 maja 2024 r. do Burmistrza Ł., Starostwa Powiatowego w Ł. i Komendy Powiatowej Policji w Ł.. Po wysłaniu wniosków pracownik firmy H. kontaktował się telefonicznie z Urzędem Miejskim w Ł. i otrzymał informację, że wszelkie formalności zostały spełnione, przez co uznał, że mogą zaczynać roboty zupełnie zapominając o konieczności złożenia wniosku o zajęcie pasa drogowego uznając, że zrobił to inwestor lub główny wykonawca. Otóż, we wskazanych okolicznościach faktycznych sprawy, które były bezsporne, nie budzi wątpliwości, że organ w przeprowadzonym postepowaniu wyjaśniającym realizując podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasadę prawdy obiektywnej, oficjalności i swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) jasno wykazał, że pas drogowy rzeczywiście był zajęty przez skarżącego bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi na jego zajęcie. W ocenie Sądu materiał dowodowy, na którym oparto decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, w postaci zdjęć pasa drogowego z monitoringu miejskiego z oznaczeniem daty ich wykonania (załączniki nr 1-5 do akt administracyjnych) oraz oświadczenia skarżącego zawarte w jego piśmie z dnia 2 września 2024 r. (k. 85 akt administracyjnych) był wystarczający do niewadliwego ustalenia, że doszło w niniejszej sprawie do zajęcia pasa drogowego. Okoliczność ta nie była zresztą przez skarżącego kwestionowana. Przy tego rodzaju ustaleniach nie było żadnej podstawy do tego, aby organ mógł odstąpić od nałożenia na stronę kary. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że niezasadne były zarzuty naruszenia przez organy przepisów art. 189d k.p.a. w zw. z art. 189f k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej zostały spełnione, aby została ona nałożona. Otóż, w tej kwestii sytuacja sprowadza się wystąpienia tego rodzaju okoliczności, które w ustawie uznane zostały za mające wpływ na możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Stosownie do art. 189d k.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Według zaś art. 189f § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (art. 189f § 3 k.p.a.). Wymaga zwrócenia uwagi, że w okolicznościach tej sprawy strona warunków do odstąpienia od nałożenia kary nie spełniła z przyczyn, które organy należycie i rzeczowo uzasadniły, odwołując się przede wszystkim do wagi i okoliczności w jakich do naruszenia prawa doszło. Mając to na uwadze, w ocenie Sądu uznać należało, że organy zasadnie wymierzyły stronie administracyjną karę pieniężną, w prawidłowo ustalonej wysokości. Waga naruszenia prawa była istotna i znaczna, bowiem zajęto stosunkowo duży obszar pasa drogowego (172 m2), a okres zajęcia (31 dni) był uciążliwy, a przez to nie był obojętny ze względu na dobra prawem chronione. W czasie tym zajęcie pasa drogowego powodowało istotne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w szczególności bezpieczeństwa ruchu pieszych i pojazdów. Zajęty pas drogowy sąsiaduje bowiem ze skrzyżowaniem z drogą krajową nr [...] (ul. C., relacji L. -[...]) o dużym natężeniu ruchu z uwagi na pobliską infrastrukturę handlową (sklepy: S., N., P.). Jeżeli uwzględnić, że skarżący od ponad 24 lat prowadzi działalność gospodarczą z zakresu robót budowlanych, a zatem jest profesjonalistą, który zaniechał znanego mu obowiązku o dużej wadze, to za wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej przemawiała ochrona ważnego interesu publicznego, jakim jest ochrona przejezdności dróg publicznych oraz ustanowiony w interesie publicznym zakaz zajmowania pasa drogowego dróg publicznych bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi w celu prowadzenia robót budowlanych objętych wynikającymi z ustawy ograniczeniami. Wbrew zarzutom skargi, organy wywiązały się z obowiązku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Poczynione ustalenia faktyczne dotyczące powierzchni i okresu zajęcia pasa drogowego bez stosownego zezwolenia nie zostały skutecznie przez skarżącego podważone. Strona zarzucając organom administracji naruszenia natury formalnej w zakresie postępowania dowodowego, nie przedstawiła żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość wyniku dokonanych przez te organy ustaleń oraz wadliwość wyciągniętych na ich podstawie wniosków, które naruszałyby prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu zwrócić trzeba też uwagę, iż podniesiony w skardze zarzut odnoszący się do zakresu (powierzchni) zajętego pasa drogowego bez zezwolenia, który wprost miał wpływ na wysokość nałożonej na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej, jest chybiony. Zdaniem strony organy pominęły to, że spóźniony wniosek o zajęcie dotyczył w rzeczywistości pasa drogowego o powierzchni 127 m2, nie zaś 172 m2, co skutkowało wadliwym naliczeniem wysokości kary pieniężnej. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Kwestia ta nie uszła uwadze organu odwoławczego, który szczegółowo opisał wniosek strony z dnia 5 lipca 2024 r. o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, który skutkował wydaniem w tym zakresie pozytywnej dla strony decyzji. Organ wyjaśnił, że już z treści tego wniosku, choć przez stronę korygowanego skreśleniem i poprawionym wpisem, jasno wynikało, że chodziło w jej o część pasa drogowego o powierzchni właśnie 172 m2 (127 m2 + 45 m2), nie zaś mniejszej o powierzchni 127 m2. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że decyzja o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej w przedmiocie samowolnego zajęcia pasa drogowego nie ma charakteru uznaniowego, lecz stanowi wykonanie bezwzględnej dyspozycji wskazanej w ustawie, przy zaistnieniu określonych w niej okoliczności, które miały miejsce i zostały prawidłowo ustalone. Odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od stopnia winy osoby czy podmiotu dokonującego takiego zajęcia. Dla nałożenia kary pieniężnej nie ma żadnego znaczenia wina strony ani usprawiedliwienie jej działania koniecznością zapewnienia ciągłości prac budowlanych albo uzyskania informacji od innych podmiotów, że formalne kwestie związane z prawem prowadzenia prac budowlanych w pasie drogowym zostały już załatwione. W konsekwencji, stwierdzenie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi zobowiązuje organ administracji publicznej do naliczenia, według zasad określonych w u.d.p., kary nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia takiej sytuacji organ nie może badać przyczyn zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, oceniać stopnia winy strony przy takim zajęciu, czy też miarkować wysokości wymierzanej kary. Organ może jedynie, po stwierdzeniu faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia wydać decyzję administracyjną wymierzającą karę w wysokości przewidzianej w ustawie. Według tych zasad organy zachowały się w niniejszej sprawie. Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić, o czym orzekł w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1935, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez organ, a skarżący nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 czerwca 2025
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Anna Strzelec Jerzy Marcinowski /przewodniczący/ Robert Hałabis /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny