III SA/Lu 248/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w związku z wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2018 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Wojewódzki Inspektor Sanitarny skarżący D. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że od dnia 21 lutego 2018 r. przebywa w areszcie śledczym, a przed osadzeniem utrzymywał się z prac dorywczych. W areszcie nie otrzymał żadnej propozycji odpłatnej pracy. Skarżący wskazał, że w skład jego majątku wchodzi dom o powierzchni [...] m2 i wartości około [...] zł. Poza tym skarżący nie posiada innego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W zakresie stałych zobowiązań i wydatków skarżący podał alimenty w wysokości [...] zł oraz opłaty za media związane z domem w kwocie [...]zł. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu było niewystarczające do oceny możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a jednocześnie wskazał, że opłaca alimenty i wydatki związane z utrzymaniem domu. Należało zatem wyjaśnić, z jakich środków finansowych pokrywa wymienione zobowiązania finansowe. Ponadto wobec faktu reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym konieczne było ustalenie czy skarżący dokonywał zapłaty wynagrodzenia za świadczone przez niego usługi prawne, jeśli tak, to jakie były to kwoty i z jakich źródeł finansowych pochodziły. Jednakże skarżący nie wykonał wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, co spowodowało, że skarżący nie ujawnił w pełni swej sytuacji materialnej. Natomiast niewywiązanie się przez stronę z obowiązku złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. D. W. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2018 r., domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, że ujawnił w pełni swoją sytuację materialną, która kwalifikuje go do uzyskania prawa pomocy oraz złożył żądane oświadczenie, które zostało dołączone do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 22 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Wniosek skarżącego w niniejszej sprawie dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego wynika, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzenie niezłożenia przez skarżącego dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Rację ma jednak skarżący, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu, odpowiedział on na wezwanie z dnia 11 maja 2018 r. Mianowicie w odpowiedzi na powyższe wezwanie, doręczone w dniu 17 maja 2018 r., pełnomocnik skarżącego w dniu 22 maja 2018 r. złożył pismo procesowe, do którego było dołączone oświadczenie skarżącego D. W.. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego ani konta bankowego, a alimenty w wysokości [...] zł oraz opłaty za dom są obecnie opłacane przez matkę skarżącego E. W., która uzyskuje minimalne wynagrodzenie w kwocie około [...] zł. Przed osadzeniem skarżący pokrywał te zobowiązania z dochodu z prac dorywczych w wysokości [...] zł. Skarżący podkreślił, że w areszcie śledczym jest zatrudniony bez wynagrodzenia, a areszt tymczasowy został przedłużony do dnia 20 sierpnia 2018 r. Skarżący wyjaśnił, że na początku 2018 r. zapłacił pełnomocnikowi kwotę [...]zł tytułem wynagrodzenia, a zgodnie z umową zawartą z pełnomocnikiem reszta wynagrodzenia ma być zapłacona po zakończeniu sprawy, w zależności od wyniku postępowania. Zasadność zarzutu skarżącego co do udzielenia odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 maja 2018 r. pozostaje jednak bez wpływu na trafność zaskarżonego orzeczenia, gdyż okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w uzupełniającym wniosek oświadczeniu nie uzasadniają przyznania prawa pomocy przez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Wprawdzie skarżący, który od dnia 21 lutego 2018 r. przebywa w areszcie śledczym, nie uzyskuje obecnie dochodu z tytułu pracy zarobkowej, jednakże w zakresie regulowania bieżących zobowiązań korzysta z pomocy finansowej swojej rodziny, a mianowicie matki E. W.. Jednocześnie skarżący posiada majątek nieruchomy. Mianowicie, jak wynika także z akt administracyjnych, skarżący jest właścicielem zakupionej w 2016 r. nieruchomości zabudowanej domem o powierzchni [...] m2, o wartości około [...] zł, który to majątek potencjalnie może przynosić dochód np. z tytułu czynszu najmu, jak również może stanowić podstawę zabezpieczenia pożyczki. Jak podkreśla się w orzecznictwie, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Także sytuacja, gdy strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, jeśli właścicielowi brakuje środków na pokrycie kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia18 lutego 2010 r., I OZ 110/10). Wymaga przy tym podkreślenia, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., I FZ 160/08, LEX nr 479093). Z przyczyn wskazanych wyżej brak podstaw do uznania, iż tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.