III SA/Lu 24/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na rozkaz personalny L. Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 24/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. B. na rozkaz personalny organu wskazany w rubrum niniejszego orzeczenia. Następnie skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i wystąpił o ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym zawartego we wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwiema córkami (13 i 16 lat). Źródłem dochodu rodziny jest emerytura skarżącego w wysokości [...].984,50 zł netto (wysokość świadczenia za kwiecień 2014 r.) oraz wynagrodzenie z tytułu umowa o pracę jego małżonki w kwocie [...].507,77 zł netto (uposażenie za kwiecień 2014 r.). Skarżący prezentując swoją sytuację materialną wskazała, iż ponosi wysokie koszty bieżącego utrzymania (opłata za media, opał, koszty edukacji oraz dojazdów do pracy i szkoły oraz koszty spłaty kredytu hipotecznego) łącznie ok. 2.300 zł miesięcznie. Majątek skarżącego stanowi dom o pow. 180 m2. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym, a takim jest m.in. ustanowienie adwokata z urzędu. W pierwszej kolejności należy jednak odnotować, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsza sprawa dotyczy zwolnienia ze służby w Policji, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżący zwolniony jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Tym samym jedyne obciążenie finansowe na jakie narażony jest skarżący w związku z postępowaniem sądowym może wynikać z konieczności ustanowienia pełnomocnika procesowego. Odnosząc się natomiast do tego żądania należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 mogącym obejmować ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanym przypadku w ocenie referendarza sądowego nie zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy wskazana w przywołanym przepisie. Referendarz sądowy oceniając status majątkowy i możliwości zarobkowania uznał, że wnioskodawca nie jest w takiej sytuacji materialnej by konieczne było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności wysokość uzyskiwanych dochodów przez skarżącego i jego rodzinę oraz stan posiadanego majątku powoduje, iż nie można zaliczyć go do osób ubogich, a jedynie dla takich przewidziana została instytucja prawa pomocy. Natomiast osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, mająca zapewnione dobre warunki mieszkaniowe i na bieżąco regulująca wszystkie swoje zobowiązania nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana. W sprawie bezspornym jest, że wysokość miesięcznego dochodu czteroosobowej rodziny skarżącego to - jak wskazał - ok. [....].700 zł (emerytura skarżącego i pensja jego małżonki). Nie jest to zatem kwota niska. Co więcej analiza dokumentów dołączonych do wniosku wskazuje, że skarżący uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu pracy świadczonej na rzecz G. Sp. z o.o. W miesiącu marcu 2014 r. osiągnął z tego tytułu dochód w kwocie [...].656,23 zł netto. Na posiadanie środków pieniężnych pozwalających na poniesienie kosztów ustanowienie pełnomocnika z wyboru skazuje również jednoznacznie wyciąg z rachunku bankowego skarżącego. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 13 maja 2014 r., tj. 7 dni przed wydaniem wyroku i 16 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, suma środków na rachunku bankowym skarżącego wynosiła [...].940,52 zł. Bez znaczenia przy tym jest, że kwota ta następnego dnia (w znacznej części) została rozdysponowana (przelew na innych rachunek skarżącego). Skarżący już na etapie wniesienia skargi (a nawet wcześniej) winien uwzględnić potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa przyznania prawa pomocy jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia wnioskodawcy o braku środków finansowych na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. Konkludując poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań skarżącego zmierzających do przeniesienia ciężaru ustanowienia pełnomocnika procesowego na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy posiadane przez niego środki są w stanie zabezpieczyć rzeczone wydatki. Przeznaczenie ich w niewielkiej części na koszty postępowania sądowego nie spowoduje przy tym jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.