III SA/Lu 168/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W złożonej skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zwrócił się m.in. z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do skargi załączony został urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF". W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł, że z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga niewielki dochód, który przeznacza na utrzymanie żony i trojga dzieci. W dalszej części urzędowego formularza skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności). Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi samochód osobowy o wartości [...] zł, a jego żona posiada udział we własności odziedziczony po ojcu (skarżący nie określił ani wielkości udziału, ani rodzaju i wielkości nabytej przez żonę własności). Skarżący oświadczył, że utrzymuje rodzinę z dochodu uzyskiwanego z tytułu pracy i prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Z unormowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny możliwości poniesienia przez niego w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje niewielki dochód. Wyjaśnienia wymagało zatem, jaka była kondycja prowadzonej przez skarżącego firmy w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy (majątek posiadany w związku z prowadzoną działalnością, stan salda i przepływ środków finansowych na rachunkach bankowych skarżącego, wielkość przychodów i kosztów w prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku). Wobec podania przez skarżącego informacji, że uzyskuje dochód z pracy, konieczne było również ustalenie średniego miesięcznego dochodu osiąganego z tego tytułu w ostatnim okresie. Należało również wyjaśnić do kogo należy nieruchomość wykazana w urzędowym formularzu jako miejsce zamieszkania skarżącego i jego rodziny, a także jaka jest wielkość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne. Ponadto wobec zawartego we wniosku ogólnikowego stwierdzenia odnoszącego się do majątku żony, należało ustalić dokładnie, jaki jest majątek żony i czy żona osiąga jakieś dochody. Ustalenie tych okoliczności miało bowiem bezpośredni wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a., 20 marca 2017 r. wezwano pełnomocnika strony do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, mających służyć pełnemu zobrazowaniu sytuacji materialnej skarżącego. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w sposób prawem przewidziany 31 marca 2017 r. i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z 24 kwietnia 2017 r.). W ocenie referendarza, niewykonanie wezwania z 20 marca 2017 r. w zakresie pełnego ujawnienia stanu majątkowego i dochodowego, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; postanowienie NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.