III SA/Lu 167/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący pismem z dnia 6 maja 2018 r. zwrócił się o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący nadesłał wypełniony formularz "PPF", w którym zakreślił, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił brakiem środków finansowych oraz podniósł, że nałożenie na niego kary było niezasadne. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i teściową, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha, z czego na gruntach o pow. [...] ha uprawiana jest aronia, a grunty o pow. [...] ha to las. Oświadczył również, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Wykazał, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie składa się osiągany przez skarżącego dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł, wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł oraz emerytura teściowej w wysokości [...] zł. Skarżący podał, że posiada zadłużenie w ZUS, które spłaca w układzie ratalnym po [...] zł. Ponadto na jego miesięczne zobowiązania finansowe składa się rata kredytu [...] zł i rata leasingowa za samochód osobowy [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających majątku). Jednocześnie podnieść należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowanie "wykaże" oznacza, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o udzielenie tego prawa. Przedstawiona przez skarżącego w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy jego sytuacja materialna uprawnia do stwierdzenia, że nie wykazał on przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi stały dochód, ponadto skarżący uzyskuje dochód z nieruchomości rolnej. Również członkowie rodziny skarżącego uzyskują stałe dochody – małżonka pobiera wynagrodzenie, a teściowa emeryturę. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu. Skarżący posiada nieruchomość rolną i leśną oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Kwota wymienionych środków finansowych wielokrotnie przekracza koszty sądowe w niniejszej sprawie. Na obecnym etapie sprawy do kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi, który stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi [...] zł. Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi, czyli [...] zł), nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192). W ocenie referendarza, przy osiąganych dochodach rodziny w wysokości [...] zł netto i oszczędnościach w kwocie [...] zł, skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy nie przemawia fakt, że jest on obciążony spłatą zadłużenia w ZUS, spłatą kredytu i rat leasingowych. Zdaniem referendarza, kosztów tych nie można zaliczyć do niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym skarżącego i jego rodziny, gdyż są to koszty generowane przez prowadzoną przez niego firmę. Zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.