III SA/Lu 158/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. I. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: I. Przyznać A. I. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Jednocześnie ze skargą skarżący złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku zaznaczył, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego J. A.. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest młodym rolnikiem, który w [...] r. rozpoczął pracę na wydzierżawionych gruntach. W dalszej części wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, dwiema siostrami i babcią. Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi udział w [...] części [...] o pow. [...] m2 oraz prawo dzierżawy gruntów rolnych. Rodzina skarżącego posiada dom o pow. [...] m2 i grunty rolne o pow. [...] ha. Skarżący podał, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie składa się dochód z dzierżawionych przez niego gruntów rolnych ([...] zł), dochód rodziców z gospodarstwa rolnego ([...] zł) i emerytura babci ([...] zł). Siostry nie osiągają żadnych dochodów - jedna jest studentką, a druga pozostaje osobą bezrobotną. Skarżący podniósł, że matka, babcia i jedna z sióstr są osobami schorowanymi i ponoszą znaczne wydatki na leczenie. Referendarz sądowy stwierdził co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Koszty sądowe w sprawie niniejszej (wpis sądowy od wniesionej skargi, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata sądowa od ewentualnego zażalenia, czy opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem) nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 7 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Natomiast stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego z wyboru w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 480 zł netto - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną i rodzinną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z akt sprawy, z drugiej zaś strony wysokość kosztów postępowania stwierdzić należy, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Skarżący jest młodym rolnikiem, który rozpoczął samodzielne prowadzenie działalności rolniczej w związku z wydzierżawieniem w dniu [...] r. gruntów o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel. (umowa dzierżawy z dnia [...] r., k.20-21 akt adm.), nie posiadającym żadnych zasobów finansowych. W przedstawionej sytuacji opłacenie kosztów wynagrodzenia należnego radcy prawnemu z wyboru, spowodowałoby w ocenie referendarza uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Poniesienie bowiem tych kosztów jednorazowo, w kwocie co najmniej równej wysokości stawki minimalnej, pozbawiłoby skarżącego prawie połowy jego miesięcznych dochodów. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie wskazanego imiennie radcy prawnego należy wyjaśnić, że taka kompetencja nie należy do sądu (referendarza sądowego). W stosunku do strony, której przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, działanie sądu sprowadza się do wystąpienia do organu właściwej korporacji prawniczej o wyznaczenie dla strony pełnomocnika z urzędu. Sąd (referendarz sądowy) nie ustanawia dla strony pełnomocnika z urzędu imiennie, bowiem stosownie do art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku wskazała radcę prawnego [...], właściwa rada okręgowej izby radców prawnych [...] w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radcą prawnym [...] wyznaczy radcę prawnego [...] wskazanego przez stronę. Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I postanowienia. W ocenie referendarza brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, strona bowiem nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających żadnego majątku). Przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna i rodzinna uprawnia do stwierdzenia, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada udziały w [...], osiąga dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł netto miesięcznie, nie ma nikogo na utrzymaniu. Porównując wielkość dochodów skarżącego do kosztów sądowych, które każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł i są rozłożone w czasie, stwierdzić należy, że ich opłacenie leży w granicach realnych możliwości finansowych strony uzyskującej stały dochód z tytułu prowadzenia działalności rolniczej, mogącej czerpać pożytki z gospodarstwa rolnego. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie II postanowienia.