III SA/Lu 141/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 21 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. B. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. z dnia 20 listopada 2019 r. (nr [...]) o wymeldowaniu skarżącego I. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Ś.. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy: W dniu [...] czerwca 2019 r. na wniosek I. B. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania jej męża I. B. z miejsca zameldowania na pobyt stały w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w Ś.. W uzasadnieniu tego żądania wnioskodawczyni wymeldowania wyjaśniła, że I. B. nie przebywa w miejscu zameldowania od 1 marca 2019 r., w mieszkaniu nie pozostawił żadnych swoich rzeczy osobistych i innych przedmiotów. Aktualnie przebywa pod adresem: [...] [...]. W wyniku wszczętego i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta Ś. orzekł o wymeldowaniu skarżącego I. B. z pobytu stałego we wskazanym we wniosku lokalu. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania od dnia [...] kwietnia 2019 r. Mieszka u rodziców w miejscowości P., gdzie koncentruje się jego życie osobiste. Powyższą okoliczność potwierdzili skarżący i wnioskodawczyni wymeldowania swoimi zgodnymi wyjaśnieniami z dnia [...] lipca 2019 r. Odnosząc się do charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego, który podnosił, że nie było ono dobrowolne, organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego nie wynika, aby fakt zmuszenia skarżącego do opuszczenia lokalu na skutek bezprawnego działania wnioskodawczyni wymeldowania został stwierdzony w postępowaniu karnym, które w tym zakresie się toczyło. Zwrócił uwagę, że to w stosunku do skarżącego toczy się postępowanie karne w kierunku czynu z art. 207 § 1 k.k. w Sądzie Okręgowym w L. XI Wydział Karny-Odwoławczy. Twierdzeniom skarżącego zaprzeczają również zeznania jego córki, która stwierdziła, że była świadkiem wyprowadzania się ojca, a nawet pomagała mu się pakować i wynosić rzeczy do samochodu. Wyjaśniła, że w przedmiotowym lokalu nie ma żadnych rzeczy i sprzętów należących do jej ojca. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny, wynikający z jego woli. Zabranie wszystkich rzeczy osobistych i narzędzi niezbędnych do wykonywania pracy zawodowej świadczy o trwałym opuszczeniu miejsca zameldowania i braku zamiaru zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Okoliczność, że skarżący pod adresem stałego zameldowania nie zamieszkuje wynika także z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w L. XI Wydział Karno-Odwoławczy z dnia [...] sierpnia 2019 r. (sygn. akt [...]), dotyczącego zastosowanych wobec skarżącego środków zapobiegawczych w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem dotyczącym nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji tego, że skarżący do opuszczenia lokalu został zmuszony wykonaniem orzeczonego przez sąd powszechny środka zapobiegawczego w postaci zakazu zbliżania się do wnioskodawczyni wymeldowania. Wyjaśnił, że wykonanie nałożonego przez prokuraturę lub sąd środka zapobiegawczego, w tym przypadku zakazu zbliżania się, jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności Za bezzasadny organ odwoławczy uznał również zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji wniesionego przez skarżącego pozwu o przywrócenie posiadania i zaniechania naruszeń. Zwrócił uwagę, że pozew o przywrócenie posiadania wniesiony został już po zakończeniu postępowania dowodowego (dnia [...] października 2019 r.), podczas gdy postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte w dniu [...] czerwca 2019 r. Uznał, że pozew został wniesiony na potrzeby toczącego się postępowania o wymeldowanie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję organu odwoławczego, skarżący I. B. zaskarżył ją w całości i zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: . art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 80 k.p.a., poprzez niezbyt dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez niezwrócenie się do Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z/s w Ś. o nadesłanie akt sprawy o sygn. akt [...], dotyczącej przywrócenia skarżącemu posiadania lokalu mieszkalnego oraz niewyjaśnienie czy rzeczywiście podnoszony przez niego brak woli i dobrowolności w opuszczeniu lokalu skutkował ubieganiem się o przywrócenie posiadania lokalu mieszkalnego oraz czy względem skarżącego nadal jest stosowany środek zapobiegawczy w postaci zakazu zbliżania się do I. B. na odległość mniejszą niż 50 m.; . art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności; . art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta Ś., gdy stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazane było uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż zaskarżona decyzja Burmistrza Miasta Ś. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 35 w zw. z art. 25 ustawy o ewidencji ludności, polegające na przyjęciu, że na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się przymusowe opuszczenie lokalu, następujące na skutek wykonywania środka zapobiegawczego w postaci zakazu zbliżania się do jednego z domowników, co skutkowało błędnym przyjęciem, że nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie wymienionego na wstępie lokalu mieszkalnego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesiona przez skarżącego skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami prawnymi, które uzasadniałyby ich uchylenie, bądź też stwierdzenie ich nieważności. Skarga w tej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) oraz w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 grudnia 2020 r. (k. 77 akt sądowych). Nie zmienia to jednak tego, że tryb rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie miał żadnego wpływu na zasadę, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, z późn. zm. – dalej jako "ustawa o ewidencji ludności" lub "ustawa"). Zgodnie z art. 35 powołanej ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Natomiast według art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. O ocenie charakteru pobytu lub opuszczenia lokalu nie decyduje treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Powinien być on oceniany na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić. Jak już wyżej wskazano, nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę. Należy zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, skoncentrowanie swojego ośrodka interesów osobistych i majątkowych (tzw. centrum życiowego) poza miejscem pobytu stałego, czy wreszcie istnieje obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2106/16). W uproszczeniu zaś stwierdzić można, że za miejsce stałego pobytu należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych, itp. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że – co do zasady – wymeldowanie uzasadnione jest opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. W orzecznictwie podkreśla się, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu są traktowane wszystkie przypadki, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1410/11). W konsekwencji legalność decyzji administracyjnej o wymeldowaniu w trybie przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności uzależniona jest od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania". Dlatego organ administracji przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien przede wszystkim zbadać, czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa (zamieszkuje). Fakt opuszczenia lokalu stanowi bowiem jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż w aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą jedynie odzwierciedleniu stanu faktycznego, bowiem dostarcza organom tylko wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Rzeczywiste opuszczenie miejsca stałego pobytu pociąga za sobą obowiązek dokonania czynności wymeldowania się z takiego pobytu przez osobę, która dokonuje tego rodzaju zmiany stanu faktycznego. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły, że zaszły przewidziane prawem przesłanki wymeldowania skarżącego I. B. z lokalu przy ul. [...] w Ś.. Z administracyjnych akt sprawy wynika, że skarżący od dnia [...] kwietnia 2019 r. bezspornie nie przebywa już w przedmiotowym lokalu. Wyprowadził się z niego dobrowolnie, zabierając ze sobą odzież, pościel, elektronarzędzia i telewizor, jako rzeczy własne. Powyższe wynika jednoznacznie z protokołu przesłuchania skarżącego (k. 22 akt adm.). Okoliczności oraz datę opuszczenia przez skarżącego wyżej wymienionego lokalu potwierdzili także w swoich zeznaniach świadkowie: córka skarżącego I. B. oraz jego żona I. B.. I. B. oświadczyła, że w mieszkaniu nie ma rzeczy skarżącego, który zabrał wszystkie swoje ubrania, sprzęty i telewizor, a osobiście pomagała mu je pakować i wynosić do samochodu (k. 32 akt adm.). Również z zeznań I. B. wynika, że skarżący wyprowadził się w kwietniu 2019 roku, zabierając ze sobą swoje rzeczy osobiste, ubrania, pościel i telewizor (k. 21 akt adm.). O trwałym zaś wyprowadzeniu się przez skarżącego z przedmiotowego lokalu zeznali także świadkowie: B. R. – siostra I. B. (k. 18 akt adm.), E. G.-F. – siostra cioteczna I. B. (k. 20 akt adm.) oraz D. M. – sąsiadka lokalu (k. 19 akt adm.). Wymaga także zwrócenia uwagi, że o trwałym opuszczeniu przez skarżącego miejsca stałego zameldowania, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, świadczy również okoliczność zastosowanych wobec niego środków zapobiegawczych w postępowaniu karnym toczącym się przed sądem powszechnym. Z postanowienia Sądu Okręgowego w L. XI Wydział Karno-Odwoławczy z dnia [...] sierpnia 2019 r. (sygn. akt [...]) wynika bowiem, że wobec skarżącego orzeczono środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji połączony z zakazem zbliżania się do wnioskodawczyni wymeldowania I. B. na odległość mniejszą niż 50 metrów. W świetle powyższego stwierdzić należało, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący rzeczywiście trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, co oznaczało spełnienie przewidzianych prawem przesłanek do wydania decyzji o jego wymeldowaniu – na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów dotyczących pobytu danej osoby pod określonym adresem. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną, potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem. Całkowicie bezzasadny był zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przez organ odwoławczy okoliczności, że w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Ś. zawisła sprawa (sygn. akt [...] z powództwa skarżącego o przywrócenia mu posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Co do zasady, wytoczenie powództwa posesoryjnego w pewnych sytuacjach może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie. Wytoczenie takiego powództwa może bowiem wskazywać na fakt, że dana osoba korzystając z tego środka prawnego stara się istotnie powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Ustalenie jednak charakteru i przyczyn opuszczenia spornego lokalu należy do kluczowych okoliczności faktycznych w sprawie o wymeldowanie, do których wyjaśnienia zobligowany jest samodzielnie organ prowadzący to postępowanie. Inne postępowania, które mogą prowadzić do czynienia ustaleń w tej samej kwestii nie pozbawiają organu administracyjnego tej kompetencji (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1701/99, LEX nr 79244). Ewentualne wywiedzenie środka prawnego zmierzającego do przywrócenia posiadania lokalu, z którego dana osoba wyprowadziła się, nie stanowi zdarzenia przewidzianego wprost w przepisach prawa, z którym regulacje prawne wiążą określony skutek, a jest jedynie jedną z okoliczności przydatnych dla ustalenia, czy opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i dobrowolny i co za tym idzie uzasadniający orzeczenie o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3464/18). Inaczej mówiąc, sam fakt wystąpienia z żądaniem udzielenia ochrony posesoryjnej w postępowaniu cywilnym może, ale nie musi mieć wpływu na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki "dobrowolności" opuszczenia lokalu przez osobę żądającą takiej ochrony. W świetle zaś powyższych uwag i bezspornych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że wniesiony przez skarżącego pozew o przywrócenie posiadania nie stanowił w omawianym przypadku przesłanki uzasadniającej odmowę jego wymeldowania z pobytu stałego. Zgodzić się także należy z argumentacją organu, że wystąpienie przez skarżącego do sądu powszechnego z roszczeniem o przywrócenie posiadania już po wszczęciu postępowania administracyjnego o wymeldowanie (skarżący opuścił wskazany na wstępie lokal w dniu [...] kwietnia 2019 r., a postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania wszczęto w dniu [...] czerwca 2019 r., zaś pozew został złożony w dniu [...] października 2019 r.) miało na celu nie tyle przywrócenie stanu zgodnego z prawem, ale wywarcie wpływu na ocenę przez organ odwoławczy materiału dowodowego sprawy. Podkreślić należy, że meldunek nawet na pobyt stały pod określonym adresem, nie rodzi żadnych praw skutecznych na gruncie prawa cywilnego względem nieruchomości lub lokalu. Wymeldowanie nie oznacza również utraty uprawnień do lokalu, jeżeli takowe określonej osobie przysługiwały. Wymeldowanie poświadcza jedynie fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego i niezamieszkiwania danej osoby pod określonym adresem. W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, co oznaczało spełnienie przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów administracyjnych naruszenia ani przepisów postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego. Wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy w sprawie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a jego ocena była zgodna z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, a przepisy materialnoprawne zastosowano prawidłowo. Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznając skargę za całkowicie bezzasadną, zobowiązany był ją oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. – o czym orzekł w sentencji wyroku.