III SA/Lu 133/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 grudnia 2025 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako "organ odwoławczy", "organ II instancji"), w wyniku rozpatrzenia zażalenia G. C., utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu Lubelskim (dalej także jako "organ I instancji) z dnia 27 października 2025 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy: W dniu 15 października 2024 r. D. C. złożyła do organu I instancji wniosek o nadzwyczajne wsparcie finansowe w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi wraz z załącznikami. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu Lubelskim decyzją z dnia 18 listopada 2024 r. orzekł o przyznaniu D. C. nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi w wysokości 26 528,30 zł, wynikającej z pomniejszenia wsparcia o kwotę w wysokości 16 121,70 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. W dniu 18 grudnia 2024 r. G. C. (dalej jako "skarżący") złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, w trybie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej jako "k.p.a."), w sprawie z wniosku D. C. (małżonki skarżącego) o przyznanie nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi, zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu Lubelskim z dnia 18 listopada 2024 r. Skarżący dołączył załączniki: kopię odpisu skróconego aktu zgonu D. C. z dnia 5 listopada 2024 r., wskazującą datę zgonu 5 listopada 2024 r., Akt Poświadczenia Dziedziczenia Repertorium A nr [...] z dnia 20 listopada 2024 r., oświadczenie Ł. C. z dnia 16 grudnia 2024 r., oświadczenie S. C. z dnia 16 grudnia 2024 r., Akt Notarialny Umowy Sprzedaży Repertorium A Nr [...] z dnia 1 czerwca 2006 r., decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 28 listopada 2024 r. o podleganiu ubezpieczenia społecznego rolników, decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 19 listopada 2024 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu Lubelski z dnia 3 grudnia 2024 r. dotyczącą wpisania do ewidencji producentów i nadania G. C. numeru identyfikacyjnego. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu Lubelskim odmówił skarżącemu wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że materialnoprawne przesłanki przyznania pomocy zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 września 2024 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzieleniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorowi owoców i warzyw oraz sektorowi wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi (Dz. U. z 2024 r. poz.1331) i rozporządzenie to nie reguluje kwestii wstąpienia spadkobierców w miejsce zmarłego rolnika. G. C. wniósł zażalenia na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2025 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że organ I instancji w żaden sposób nie przeanalizował przesłanek wznowienia postępowania, wynikających z art. 148 k.p.a. Stwierdził również, że nieuprawnione było również powołanie się na fakt, że rozporządzenia z dnia 3 września 2024 r. nie reguluje kwestii wstąpienia spadkobierców w miejsce zmarłego rolnika. Postanowieniem z dnia 27 października 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu Lubelskim organ odmówił skarżącemu wznowienia postępowania. Organ I instancji podkreślił, że jedną z formalnych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego jest ostateczność decyzji, której dotyczy wniosek. Dopiero doręczenie decyzji powoduje jej wejście do obrotu prawnego jako decyzji ostatecznej z dniem jej wydania. Jedynie decyzja doręczona wywołuje skutki i jest wiążąca. Odnosząc się do sprawy organ stwierdził, że decyzja z dnia 18 listopada 2024 r. nie została doręczona D. C. przed jej śmiercią 5 listopada 2024 r., a więc nie wystąpiły skutki prawne doręczenia. Decyzja organu nie weszła zatem do obrotu prawnego. W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego, Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy postanowienie z dnia 27 października 2025 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wznowienie postępowania jest szczególnym i nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Wznowienie postępowania należy zatem ocenić jako wyjątek od zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w wypadkach i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W procedurze wznowienia postępowania są dwa etapy. Pierwszy z nich ma charakter jedynie formalny a jego przedmiotem jest wyłącznie stwierdzenie określonych przepisami przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej, tj. dopuszczalności wniosku o wznowienie, a także zbadanie możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy. Dopiero po pozytywnym zweryfikowaniu istnienia przesłanek do wznowienia postępowania można przejść do kolejnego etapu postępowania i badana zasadności wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania podstaw do jego wznowienia oraz merytorycznego rozpoznania sprawy. Decyzja organu I instancji z dnia 18 listopada 2024 r. w sprawie przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi nie została doręczona D. C. przed jej śmiercią (co wynika z kopii odpis skróconego aktu zgonu D. C. z dnia 5 listopada 2024 r., wskazującego datę zgonu 5 listopada 2024 r.), a więc nie nastąpiły skutki prawne doręczenia decyzji. Decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. Organ II instancji wyjaśnił, że doręczenie decyzji powoduje jej wejście do obrotu prawnego, co z kolei warunkuje uzyskanie przez rozstrzygnięcie waloru ostateczności, a w konsekwencji dopiero pozwala na wszczęcie nadzwyczajnego trybu kontroli decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Skoro decyzja z dnia 18 listopada 2024 r. nie jest decyzją ostateczną, organ był zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ II instancji za chybiony uznał zarzut braku wezwania spadkobierców D. C. do udziału w postępowaniu. Organ wskazał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 września 2024 r. nie reguluje kwestii wstąpienia spadkobierców w miejsce zmarłego rolnika. Zwrócił również uwagę, że w myśl art. 922 § 2 k.c., nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawny, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa. Wypłata producentom rolnym w zakresie nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz w sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi stanowi pomoc krajową, tj. pomoc publicznoprawną. Organ nie miał zatem obowiązku prowadzenia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego. Za bezpodstawny organ II instancji uznał zarzut wskazania skarżącego jako strony postępowania w zawiadomieniach o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy. Skarżący jest stroną postępowania wszczętego wnioskiem złożonym do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu Lubelskim w dniu 18 grudnia 2024 r. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku D. C. o przyznanie nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi. G. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżył w całości postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału ARiMR z dnia 29 grudnia 2025 r. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a., poprzez odmówienie wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną z naruszeniem interesu strony, pomimo istnienia przesłanek, które obligowały Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wznowienia postępowania; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego, popełnienia szeregu błędów w zakresie ustaleń faktycznych; - art. 6, art. 10 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie postępowania branie czynnego udziału w postępowaniu z wniosku D. C. z dnia 15 października 2024 r. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji i uwzględnienie skarżącego jako strony postępowania w sprawie z wniosku D. C. z dnia 15 października 2024 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 18 listopada 2024 r. był skierowana do osoby nie będącej już stroną w sprawie. Wskazał, że w dniu 20 listopada 2024 r. po sporządzeniu protokołu dziedziczenia sporządzono i wydano Akt Poświadczenia Dziedziczenia po zmarłej D. C.. Po zmarłej D. C. dziedziczą G. C., S. C. i Ł. C., każdy po 1/3 części. S. C. i Ł. C. zrzekli się na rzecz skarżącego płatności bezpośrednich lub uzupełniającej płatności podstawowej lub płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi. Skarżący podnosił, że powyższe gospodarstwo wspólnie z żoną prowadził do jej śmierci, do dnia 5 listopada 2024 r., a od dnia 6 listopada 2024 r. prowadzi je samodzielnie. Skarżący podnosił, że rażącym naruszeniem prawa jest nałożenie decyzją administracyjną obowiązków lub przyznanie uprawnień osobie zmarłej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Przeprowadzając taką kontrolę stosownie z kolei do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w danej sprawie zastosowanie. Granice sprawy niniejszej wyznaczyło postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymujące w mocy postanowienie organ I instancji o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku D. C. w sprawie o nadzwyczajne wsparcie finansowe w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi. Nie ulega wątpliwości, że wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb umożliwiający uchylenie danej decyzji w przypadku, gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a., art. 145aa § 1 czy w art. 145b § 1 k.p.a. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy w procedurze wznowienia postępowania mamy do czynienia z dwoma etapami. Pierwszy z nich ma charakter jedynie formalny a jego przedmiotem jest wyłącznie stwierdzenie zaistnienia określonych przepisami przesłanek wznowienia postępowania. W drugim etapie organ przechodzi do badania przyczyn wznowienia oraz prowadzi postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. Skarżący wnosił o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jak zatem wynika wprost z powołanej regulacji wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w sprawie, w której wydana została decyzja ostateczna. Ostateczność decyzji to pierwsza i podstawowa przesłanka, która powinna podlegać badaniu przez organ przy złożeniu wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jak wynika z treści przepisu art. 16 § 1 k.p.a. chwila uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności nie zależy ani od woli organu, ani też nie ma charakteru uznaniowego. Decyzja wydana przez organ II instancji staje się ostateczna z chwilą jej wydania. Natomiast dniem uzyskania tego przymiotu przez decyzję organu I instancji jest upływ ostatniego dnia do wniesienia środka zaskarżenia (odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przysługującego od danej decyzji. Jest to więc okoliczność obiektywna, a przymiot ostateczności decyzji wynika z mocy prawa z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. Organ administracji publicznej co do zasady załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne. Jednak przepisy prawa nie wiążą skutków prawnych z dniem wydania decyzji, ale z dniem jej doręczenia stronie. Z tym momentem decyzja wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki w sferze zewnętrznej. Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ związany jest wydaną decyzją dopiero od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, a samo doręczenie decyzji stronie jest obowiązkiem organu (art. 109 § 1 k.p.a.). Termin na wniesienie odwołania (zażalenia), a więc zaskarżenia decyzji (postanowienia) biegnie od doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 1 k.p.a., art. 141 § 2 k.p.a.). Doręczenie decyzji ma przy tym wpływ na jej wykonalność - a co za tym idzie, na możliwość egzekwowania nałożonych nią obowiązków, czy przyznanych uprawnień (art. 130 § 1 k.p.a. a contrario). Zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym, że data uzyskania cechy ostateczności przez decyzję jest zależna od daty doręczenia decyzji stronie. W okolicznościach niniejszej sprawy bez wątpienia nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia 18 listopada 2024 r. stronie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oraz sektorze wina dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi - D. C., która zmarła w dniu 5 listopada 2024 r. Nie nastąpiły zatem skutki prawne doręczenia decyzji, gdyż nie weszła ona do obrotu prawnego. Przesłanka ostateczności decyzji, której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego nie została więc spełniona. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia z niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych, gdyż decyzja objęta wnioskiem nie weszła do obrotu prawnego. A zatem postępowania w trybie nadzwyczajnym nie można wszcząć, jeśli decyzja, pomimo że wydana, nie została doręczona lub ogłoszona stronie. Sąd nie podziela przy tym stanowiska organu odwoławczego, że jeśli decyzja nie została stronie doręczona, to de facto nie można mówić o wydaniu tej decyzji. Ocena ta nie wpływa jednak na prawidłowość podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W tej kwestii wyjaśnić należy, że moment skutecznego doręczenia decyzji jest chwilą, w której ta decyzja wchodzi w życie, czyli wywołuje określone skutki prawne. Jeżeli zatem decyzja nie została doręczona, to nie weszła do obrotu prawnego i nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w sprawie modyfikacji takiej decyzji przy wykorzystaniu zwykłych czy też nadzwyczajnych środków prawnych. W świetle art. 110 § 1 k.p.a. jak i innych regulacji kodeksowych brak jest jednak podstaw do pozbawienia faktu wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej znaczenia prawnego i utożsamiania daty wydania decyzji z datą jej doręczenia. Z brzmienia omawianego przepisu wynika, że wydana decyzja nie wywoła skutków, jeżeli nie zostanie wprowadzona do obrotu. Niewątpliwie charakter strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. W stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w konsekwencji wydać decyzji administracyjnej. Przy czym z nieistnieniem aktu (decyzji) będziemy mieli jedynie wówczas do czynienia, gdy zostanie on skierowany w stosunku do podmiotu, który nigdy nie był i nie mógł być stroną. W pozostałych przypadkach, gdy doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzja ta jest obarczona wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W takich przypadkach mamy więc do czynienia z decyzją nieważną, ale istniejącą, co wynika również z ogólnie przyjętego domniemania istnienia aktu prawnego oraz domniemania jego zgodności z prawem. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, jak wynika z akt, postępowanie zakończone decyzją z dnia 18 listopada 2024 r. zostało wszczęte na wniosek D. C. z dnia 15 października 2024 r., która zmarła w trakcie tego postępowania, w dniu 5 listopada 2024 r. Skierowanie decyzji do osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania czyni decyzję nieważną, wszczęcie natomiast postępowania wobec osoby nieżyjącej czyni to postępowanie nieistniejącym (czynność jest bezskuteczna), a wydaną w tym postępowaniu decyzję - aktem nieistniejącym – zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II OSK 350/20 oraz wyroki w sprawach sygn. akt II GSK 2417/23, II OSK 952/07, IV SA/Po 209/24, a także uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 6/13 - dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Również w skardze trafnie skarżący wywodzi, że w świetle utrwalonego orzecznictwa prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i skierowanie do takiej osoby decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem skargi, że skierowania decyzji do określonego podmiotu nie można utożsamiać z doręczeniem decyzji. Przepisy k.p.a. rozróżniają pojęcia "skierowanie decyzji" (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) od pojęcia doręczenia decyzji (art, 109 § 1 i § 2 k.p.a.), w tym pod względem znaczenia i skutków prawnych. Skarżący nie może jednak pomijać, o czym była mowa na początku, że kontroli sądu pod względem legalności zostało poddane postanowienie organu odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego, natomiast postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest odrębnym postępowaniem nadzwyczajnym. Jak wynika z regulacji art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Art. 156 § 1 k.p.a. stanowi z kolei, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zgodne z art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Co istotne, powołany przepis – w przeciwieństwie do art. 145 § 1 - nie ogranicza swojego zastosowania tylko do decyzji ostatecznych, toteż stwierdzeniu nieważności podlegają także decyzje nieostateczne (por. też Kiełkowski Tadeusz komentarz, do art. 156 [w:] Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023). Zatem, jak wynika z powyższego, w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., także właściwy organ ma możliwość zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności z urzędu. Podnoszona w skardze okoliczność rażącego naruszenia prawa przez organ nie może być zatem rozpatrywana w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego. Powołany zaś w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II OSK 2341/19 zapadł w zupełnie odmiennym stanie faktycznym, gdzie osoba zmarła nie była adresatem decyzji i nie może znaleźć odniesienia w sprawie niniejszej. Jeszcze raz przypomnieć należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a., art. 145aa § 1 czy w art. 145b § 1 k.p.a. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 145-152 k.p.a. ma charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki wznowienia postępowania podlegają wykładni ścisłej. Istotne jest również, że decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności i prawidłowości. Pewność obrotu wymaga, aby decyzje administracyjne były stabilne i aby można było je wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Podstawowym elementem odróżniającym postępowanie administracyjne trybu zwykłego od trybu nadzwyczajnego jest przedmiot postępowania. W trybie zwykłym postępowanie wszczyna się w celu rozpatrzenia interesów prawnych lub obowiązków stron zaś postępowanie w trybie nadzwyczajnym ma za przedmiot dalszy prawny byt samej decyzji, a więc nie dotyczy tych praw lub obowiązków stron, o których rozstrzygnięto w decyzji. Jest to więc przedmiot postępowania nowy w stosunku do tego, który rozpatrywano w trybie zwykłym wyrok (zob. wyrok NSA w sprawie sygn. akt I OSK 1176/05, CBOSA). Podsumowując, skoro przesłanka ostateczność decyzji, której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania nie została spełniona, to organ I instancji zobligowany był, działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówić postanowieniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia 18 listopada 2024 r. Organ odwoławczy prawidłowo z kolei działając, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy. Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego ani procesowego powołanych w skardze. W ocenie sądu organy działały na podstawie i w granicach prawa, podejmując wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.