III SA/Łd 993/25

Dnia 15 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 października 2025 roku nr 145/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.

Postanowieniem z 17 października 2025 r. nr 145/2025/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "ŁPWIS", "organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPIS", "organ I instancji") w Łasku z 17 lipca 2025 r. nr 1/2025 znak: EP.9022.53.2025.AR o oddaleniu zarzutów zobowiązanego S.W. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych dziecka E.W., wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z 28 marca 2025 r. nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. W związku z nieszczepieniem małoletniego E.W., ur. 17.02.2011 r. PPIS w Łasku upomnieniem znak: PPIS.EP.9022.85.2024.AR z 10 czerwca 2024 r. wezwał ojca dziecka S.W. (dalej również: "strona", "skarżący", "zobowiązany") do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka PPIS w Łasku 28 marca 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS, jako organu egzekucyjnego, wniosek z 28 marca 2025 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony. Na podstawie art. 119 § 1 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), ŁPWIS 22 maja 2025 r. wydał postanowienie nr 599/2025 o nałożeniu grzywny w wysokości 2100 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 28 marca 2025 r. Pismem z 30 maja 2025 r. zobowiązany wniósł do ŁPWIS zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc: 1. na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm., dalej: "u.z.z.ch.z.") przez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia oraz wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym; 2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. wygaśnięcie obowiązku w całości w związku z jego wykonaniem przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego; 3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak ustalenia indywidualnego schematu szczepień, brak wystawienia i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; 4. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. i w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu; 5. naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.: niewłaściwie została podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch.z., ograniczył się on bowiem do wskazania na art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z.; w tytule wykonawczym brak jest wskazania przez wierzyciela podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z 17 lipca 2025 r. 1/2025 znak: EP.9022.53.2025.AR PPIS w Łasku oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie, podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), przez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanego i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i wygaśnięcia obowiązku; 2. art. 77 § 1 k.p.a. przez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela, a obowiązek nie może być uznany za wymagalny; 3. art. 33 § 2 u.p.e.a. przez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretne działania ma podjąć zobowiązany, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązany nie miał żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinien ten obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku; 4. art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązanego dokumentów wynika wprost, że zobowiązany obowiązek wykonał jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wskazanym postanowieniem z 17 października 2025 r., ŁPWIS podzielając stanowisko wierzyciela, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. bowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne, w szczególności dotyczące podstawy prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz uwzględnionych okoliczności faktycznych. ŁPWIS wyjaśnił za organem I instancji, że podstawą prawną wymagalności obowiązku jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z., zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ww. ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. osoby wskazane na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 u.z.z.ch.z. są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 u.z.z.ch.z. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z.ch.z. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782), w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym, jeśli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Wbrew twierdzeniom strony z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. W § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Określony w Programie Szczepień Ochronnych wiek dzieci, w którym należy wykonać obowiązek danego szczepienia ochronnego wynika z okresu utrzymywania się odporności przekazywanej dzieciom przez matki, sytuacji epidemiologicznej danej choroby w Polsce, okresu utrzymywania się odporności po kolejnych dawkach szczepionek i wiedzy odnośnie wieku, w którym dzieci najczęściej zapadają na daną chorobę. Od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne podane w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych. Jakkolwiek ww. rozporządzenie wskazuje 19. rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym to nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Treść powyższych przepisów wskazuje, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawowych, przy czym wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Dokonanie kwalifikacji lekarskiej przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu jest możliwe tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z. w ciągu maksymalnie 24 godzin. Po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania w przypadku, gdy obowiązkowe szczepienie ochronne ma być wykonane w innym podmiocie leczniczym niż wykonane badanie kwalifikacyjne, lub wpisuje w kartę zdrowia dziecka, jeśli obowiązkowe szczepienie ochronne ma być wykonane w tym samym podmiocie leczniczym, w którym wykonano badanie kwalifikacyjne. Brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie stanowi przesłanki, od której zależy obowiązek poddania dziecka szczepieniu, a także nie jest podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z powyższym niezasadny jest zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Skoro rodzice z dzieckiem na szczepienie się nie stawili, nie była możliwa też kwalifikacja lekarska. W tym przypadku powoływanie się na niewykonalność szczepień jest nadużyciem prawa i nie korzysta z ochrony. ŁPWIS podkreślił, że zgodnie z kartą uodpornienia E.W. dziecko zostało zaszczepione pierwszymi dawkami szczepień, natomiast nie otrzymało pełnego cyklu szczepień, które jest wymagane do osiągnięcia pełnej odporności. Indywidualny kalendarz szczepień ustala się w przypadku długotrwałej choroby dziecka i stwierdzonych przeciwskazań medycznych do realizacji szczepień zgodnie z PSO. Kalendarz taki może ustalić lekarz w trakcie wizyt kwalifikacyjnych, jeżeli zachodzą do tego przesłanki medyczne. ŁPWIS zaznaczył, że wbrew treści zarzutu wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego przesłał do zobowiązanego zgodnie z art. 15 u.p.e.a. pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie spełniało wszystkie wymogi formalne zawarte w art. 15 u.p.e.a. oraz w § 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 2194). Wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy zgodny jest z obowiązującymi wzorami tytułów wykonawczych w egzekucji administracyjnej określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 431). Wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Wierzyciel wypełnił wszystkie niezbędne pola druku zgodnie z objaśnieniami dotyczącymi sporządzenia tytułu wykonawczego. Z widniejącego w tytule wykonawczym zapisu "Wykonanie obowiązku poddania małoletniego E.W. szczepieniom ochronnym .." wyraźnie wynika, że poddanie szczepieniom ochronnym jest jednoznaczne ze zgłoszeniem się z dzieckiem do podmiotu leczniczego i nie oznacza osobistego wykonania przez zobowiązanego szczepień u małoletniego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie organu II instancji S.W. podniósł zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: 1. art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. przez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ lI instancji do zarzutów skarżącego; 2. art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. przez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ww. ustawy; 3. art. 124 § 2 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku; 4. art. 15 k.p.a. przez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela; 5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może zostać uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak ustalenia indywidualnego schematu szczepień, brak wystawienia i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, ponadto brak jest oświadczenia skarżącego dotyczącego odmowy szczepień, a także z uwagi na odroczenie terminu wykonania obowiązku; 6. art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. przez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego; 7. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Oznacza to, że sądy administracyjne kontrolują zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami postępowania administracyjnego, a także kontrolują prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie jest postanowienie ŁPWIS z 17 października 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w Łasku z 17 lipca 2025 r. oddalające zarzuty S.W. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego syna E.W. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że 28 marca 2025 r. PPIS w Łasku wystawił tytuł wykonawczy nr [...], zobowiązując skarżącego do poddania jego dziecka E.W. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, dalej również: "rozporządzenie"). W oparciu o wskazany wyżej tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego zobowiązany zgłosił następujące zarzuty: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, brak doręczenia upomnienia, brak spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo stwierdziły niezasadność wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W pierwszej kolejności, odnosząc się do kwestii braku wymagalności obowiązku, wskazać należy, że – jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie – przedmiotowy obowiązek wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Realizację wskazanego wyżej obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z. ustawodawca zawarł upoważnienie do określenia przez ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki został określony w załączniku 1 do ww. rozporządzenia, stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o cyt. powyżej art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Z wymienionych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń (por. wyroki NSA: z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08 i z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie obowiązku, o którym mowa. W związku z powyższym obowiązek poddania syna skarżącego E.W. szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z przepisów ustawowych, uzupełnianych przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Jak wynika z akt sprawy syn skarżącego, będąc w piętnastym roku życia, nie został zaszczepiony przeciwko siedmiu chorobom zakaźnym, pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w wyżej wskazanych aktach prawnych. Wprawdzie, jak wskazuje karta uodpornienia dziecka, E.W. został zaszczepiony dawkami podstawowymi przeciwko chorobom zakaźnym wymienionym w tytule wykonawczym z 28 marca 2025 r. nr [...], niemiej jednak nie zostały wykonane u niego szczepienia przypominające wymagane do osiągnięcia pełnej odporności. Podkreślić należy, że wykonanie jednego ze szczepień realizowanego w schemacie wielodawkowym nie powoduje realizacji obowiązku szczepień ani w całości, ani w części. W związku z powyższym nieuzasadnione są zarzuty braku wymagalności i wygaśnięcia obowiązku, mając na względzie, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynikał z przepisów powszechnie obowiązującego prawa a żadne z obowiązkowych szczepień ochronnych wyszczególnionych w ww. tytule wykonawczym nie zostało w całości wykonane. Wyjaśnić również należy, że wyznaczony w § 3 ust. 1 rozporządzenia maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Określony w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. W sytuacji, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, a dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Niezasadny jest argument skarżącego, że obowiązek szczepień nie jest wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wystawienia i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym oraz odroczenie terminu wykonania obowiązku. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Jak wynika z treści § 11 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W tym trybie następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie (por. wyroki NSA: z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, dostępne w CBOSA). W ocenie Sądu treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, gdyż wymagalność egzekwowanego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa. Wobec powyższego dla stwierdzenia wymagalności wskazanego obowiązku nie ma znaczenia podnoszony przez stronę brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym oraz brak wykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych. Skoro skarżący nie stawiał się na badanie kwalifikacyjne w celu wykonania szczepień ochronnych u syna, nie mógł wiec uzyskać zaświadczenia o odbyciu tego badania i wykluczeniu przeciwskazań do wykonania szczepień. Podkreślenia również wymaga, że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne jest uprawniony jedynie do wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z.) lub do skierowania pacjenta na specjalistyczne badanie (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Lekarz ten nie posiada kompetencji do decydowania o długotrwałym odroczeniu terminu szczepienia, które mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów (dokumentów) wskazujących na faktyczne istnienie przeciwwskazań skutkujących koniecznością odroczenia szczepień syna ze względu na stan zdrowia, w szczególności zaświadczenia lekarskiego będącego wynikiem konsultacji specjalistycznej, o której mowa w art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z. Odnosząc się do kwestii braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak ustalenia Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla dziecka wyjaśnić należy, że Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych. Niezbędnym warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia dziecka jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. Skoro – jak wynika z akt sprawy – skarżący uchylał się od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla jego syna. Ustalenie dla dziecka skarżącego przedmiotowego kalendarza mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty (konsultacji) lekarskiej a z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w którymkolwiek momencie był zainteresowany ułożeniem indywidualnego programu szczepień dziecka pozwalającego na realizację obowiązku szczepień. W związku z powyższym brak podstaw do przyjęcia, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza Indywidulanego Kalendarza Szczepień. Na uwzględnienie nie zasługuje również argument skarżącego dotyczący braku złożenia przez niego oświadczenia o odmowie poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Rzeczywiście w aktach sprawy brak takiego oświadczenia, niemniej jednak sam brak oświadczenia zobowiązanego o tym, że nie odmawia wykonania szczepień nie oznacza, że się od tego obowiązku nie uchyla. W okolicznościach niniejszej sprawy uchylanie się (odmowa) przez skarżącego od obowiązku wykonania szczepień polegała nie na formułowaniu oświadczeń o braku zgody na poddanie małoletniego szczepieniom ochronnym, lecz na zachowaniach obejmujących niezgłaszanie się na badanie kwalifikacyjne, a następnie szczepienie. Podkreślić należy, że ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, w interesie ogółu, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (por. wyrok NSA z 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 840/24). W związku z powyższym określony w tytule wykonawczym obowiązek dotyczący obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce miał charakter wykonalny, skoro przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia poszczególnych dawek szczepionek przeciwko wymienionym w nim chorobom, a jednocześnie brak było podstaw do odstąpienia od obowiązku szczepień. Prawidłowo również organy administracji uznały za chybiony zarzut dotyczący przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Stosownie do art. art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie ŁPWIS przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że wystawiony 28 marca 2025 r. tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Wobec faktu, że niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., nie może być aktualnie podstawą prawną zarzutu, prawidłowo organ administracji zarzut ten oddalił. Dodatkowo zauważyć trzeba, że tytuł wykonawczy z 28 marca 2025 r. został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 431). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku, a mianowicie powołane wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 – § 3 rozporządzenia. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącego, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. zmierzające do zakwestionowania prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń faktycznych oraz oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie wymagalności obowiązku szczepień ochronnych z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwskazań do ich wykonania, brak ustalenia indywidualnego schematu szczepień, brak wystawienia i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak oświadczenia skarżącego dotyczącego odmowy szczepień, a także z uwagi na odroczenie terminu wykonania obowiązku. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7a k.p.a. wyjaśnić należy, że wskazany przepis dotyczy występujących w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej. Organ wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o wyżej wskazane regulacje prawne powszechnie obowiązujące, których rozumienie jest jasne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, co czyni zarzut naruszenia art. 81 a k.p.a. bezzasadnym. Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie, które prawidłowo wskazuje podstawę prawną jego wydania oraz podstawę prawną obowiązku wykonania szczepień ochronnych u dziecka. W tym zakresie organ słusznie powołał się na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego podstawy prawnej do nałożenia przedmiotowego obowiązku nie stanowi natomiast art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch.z. odnoszący się do konieczności przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań przed wykonaniem wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Przepisy te bowiem nie określają treści obowiązku, lecz odnoszą się do sposobu jego wykonania. Badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań nie są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Bezzasadny jest również zarzutu niedoręczenia skarżącemu upomnienia. Wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek doręczenia upomnienia został spełniony przez prawidłowe doręczenie zobowiązanemu upomnienia znak: PPIS.EP.9022.85.2024.AR z 10 czerwca 2024 r. Jednocześnie nie można zgodzić się z argumentem strony, że treść obowiązku wynikająca z wystawionego upomnienia jest inna niż treść obowiązku zawarta w tytule wykonawczym z 28 marca 2025 r., wobec czego doręczenia upomnienia nie nastąpiło. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie obowiązek wykonania szczepień ochronnych wymienionych w upomnieniu oraz w tytule wykonawczym jest tożsamy. Doręczone skarżącemu upomnienie zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194), w tym prawidłowe wskazanie podstawy prawnej obowiązku i zidentyfikowanie osoby zobowiązanej do jego wykonania. Okoliczność, że w upomnieniu obowiązek został określony w sposób ogólny nie stanowi nieprawidłowości skutkującej jego wadliwością bowiem mimo takiego sposobu sformułowania pozwala na jednoznaczne skonkretyzowanie wymaganej od strony powinności. W ocenie Sądu nie doszło też do zarzucanego w skardze naruszenia art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. W niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody. Wyniki ustaleń w powyższym zakresie zawarły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, odnosząc się przy tym szczegółowo do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe stanowi realizację wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi organ II instancji zrealizował dyspozycję art. 15 k.p.a., bowiem przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające i powtórnie rozważył wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. d.cz. ----------------------- 1 z 6 17.09.2025, 12:07