Sygnatura
III SA/Łd 980/25
Wyrok WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 980/25
Wynik
Stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Data orzeczenia
- 22 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 22 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na zarządzenie Wójta Gminy Masłowice z dnia 3 października 2025 roku Nr 104/2025 w sprawie przeprowadzenia lokalnych konsultacji społecznych dla mieszkańców wsi Kawęczyn i Łączkowice w sprawie "wyodrębnienia i przebiegu granic wsi Wierzbowiec" 1) stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; 2) zasądza od Wójta Gminy Masłowice na rzecz strony skarżącej - Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
26 listopada 2025 r. Wojewoda Łódzki złożył na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2025 r.poz.1153) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na zarządzenie Wójta Gminy Masłowice z 3 października 2025 r. nr 104/2025 w sprawie przeprowadzenia lokalnych konsultacji społecznych dla mieszkańców wsi Kawęczyn i Łączkowice w sprawie "wyodrębnienia i przebiegu granic wsi Wierzbowiec". Zaskarżone zarządzenie wydane zostało na podstawie art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153), § 2 ust. 1 pkt. 1 i § 3 i § 4 uchwały Nr V/28/2019 Rady Gminy Masłowice z dnia 28 stycznia 2019 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Masłowice (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z dnia 18 lutego 2019 r., poz. 897). W zarządzeniu postanowiono przeprowadzić lokalne konsultacje społeczne dla mieszkańców wsi Kawęczyn i Łączkowice w zakresie wyodrębnienia i przebiegu granic wsi Wierzbowiec i wskazano, że celem konsultacji jest zebranie uwag, opinii i propozycji mieszkańców obu wsi, a także wybór optymalnego rozwiązania uwzględniającego postulaty uczestników konsultacji. Projekt konsultowanych granic wsi Wierzbowiec i ankieta konsultacji stanowiły załącznik nr 1 i 2 do zarządzenia ( § 1pkt 1 i 2 i 3). Termin rozpoczęcia konsultacji ustalono na dzień 15 października 2025 r., a zakończenia na dzień 13 listopada 2025 r. Wypełnione ankiety konsultacji miały być przyjmowane drogą pocztową na adres Urzędu Gminy, w sekretariacie Urzędu Gminy lub drogą elektroniczną. Ankieta lokalnych konsultacji społecznych stanowiąca załącznik Nr 2 do zarządzenia wymagała w pkt 1 podania następujących informacji o zgłaszającym: nazwy instytucji, imienia i nazwiska, adresu siedziby/zamieszkania, telefonu, adresu e-mail. W klauzuli informacyjnej RODO w pkt 8 wskazano, że podanie w ankiecie danych osobowych jest wymogiem ustawowym. "Niepodanie danych osobowych uniemożliwia wszczęcie i prowadzenie sprawy z Pani/Pana wniosku lub będzie skutkowało wezwaniem do ich uzupełnienia , a w przypadku nieuzupełnienia pozostawieniem wniosku bez rozpoznania." Zarządzenie zostało przesłane do organu nadzoru 24 października 2025r. Wojewoda Łódzki (zwany dalej "organem nadzoru" lub "skarżącym") zawiadomieniem z 30 października 2025 r. poinformował Wójta Gminy Masłowice o wszczęciu z urzędu postępowania nadzorczego. W uzasadnieniu pisma powiadomił, że zastrzeżenia organu nadzoru budzi załącznik nr 2 do powyższego zarządzenia tj. "Ankieta Lokalnych Konsultacji Społecznych projektu wyodrębnienia i przebiegu granic wsi Wierzbowiec" w zakresie danych osobowych jakie uczestnik musi podać, aby wziąć udział w ankiecie i wyrazić swoje stanowisko co do wyodrębnienia wsi Wierzbowiec z terenu obecnych wsi Kawęczyn i Łączkowice i przebiegu jej granic (odpowiedź na pytanie nr 2 poprzez zakreślenie kratki "tak" lub "nie"). Fakt, że władze Gminy mają de facto dostęp do poglądów konkretnych mieszkańców w tej sprawie, może bezpośrednio wpływać na wynik tej ankiety, gdyż może doprowadzić do skrępowania w podejmowaniu swobodnego wyboru przez uczestników ankiety. Ponadto organ nadzoru wskazał, że "Klauzula informacyjna RODO" dołączona do załącznika nr 2 wprowadza w błąd uczestników ankiety i tym samym narusza przepis art. 13 ust. 2 lit e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/79 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ( Dz. Urz. UE z 2016 r. L 119, str. 1-88) – dalej RODO. W pkt 8 stwierdza się, że podanie danych osobowych jest wymogiem ustawowym, tymczasem nie ma żadnych przepisów rangi ustawowej, które nakładałyby na uczestników ankiety wymóg podania ww. danych osobowych, a zatem tym bardziej brak ich podania nie może uniemożliwiać zaliczenia ich głosu z tej ankiety. Ponadto wprowadza w błąd także użycie przez Wójta Gminy Masłowice w Klauzuli informacyjnej RODO określenia "wniosek" zamiast "ankieta". W odpowiedzi na zawiadomienie, Wójt Gminy Masłowice pismem z 4 listopada 2025 r. udzielił wyjaśnień, nie zgadzając się z przedstawionym stanowiskiem Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego. Jednocześnie przyznając zasadność uwagi w zakresie sformułowania pkt 8 klauzuli informacyjnej RODO, przedłożył w załączeniu sprostowanie ww. klauzuli datowane na 4 listopada 2025 r., w którym punkt 8 klauzuli informacyjnej RODO dołączonej do ankiety otrzymał brzmienie: "Podanie danych osobowych w postaci imienia , nazwiska oraz adresu zamieszkania, instytucji oraz siedziby jeżeli dotyczy, jest niezbędne dla zapewnienia rzetelności, przejrzystości oraz wiarygodności wyników konsultacji. Głównym uzasadnieniem zastosowania ankiety imiennej jest konieczność zapewnienia, że w konsultacjach udział biorą wyłącznie osoby uprawnione /.../. Podanie powyższych danych osobowych stanowi wymóg zapewnienia zgodności funkcjonowania organu publicznego ( niepodanie ww. danych uniemożliwia realizację zadań organu publicznego). Dane osobowe w postaci numerów telefonów oraz adresów e-mail podawane są przez Państwa dobrowolnie – niepodanie tych danych nie spowoduje, że ankieta nie będzie rozpatrywana./.../" 26 listopada 2025 r. Wojewoda Łódzki wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe zarządzenie Wójta Gminy Masłowice z 3 października 2025 r. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił istotne naruszenie prawa, tj.: 1) art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. w zw. z § 1 i § 3 ust. 1 uchwały nr V/28/2019 Rady Gminy Masłowice z dnia 28 stycznia 2019 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Masłowice (Dz. Urz. Woj. Łódź, z 2019 r. poz. 897) przez przeprowadzenie konsultacji społecznych z mieszkańcami wsi Kawęczyn i Łączkowice w sposób sprzeczny z ideą konsultacji społecznych, tj. w warunkach uniemożliwiających zebranie opinii i uwag całej społeczności lokalnej w sprawie ważnej dla gminy w sytuacji, w której podanie danych osobowych w postaci imienia i nazwiska, adresu zamieszkania, telefonu oraz adresu e-mail określono jako wymóg ustawowy, podczas gdy podania ww. danych osobowych nie wymaga ani ustawa o samorządzie gminnym ani też uchwała Rady Gminy Masłowice będąca aktem prawa miejscowego; 2) art. 5 ust. 1 lit. a-c i art. 13 ust. 2 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/79 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE z 2016 r., L 119, str. 1-88), zwane dalej "RODO", przez wprowadzenie w błąd uczestników ankiety konsultacyjnej co do tego, że podanie danych osobowych jest "wymogiem ustawowym", zaś ich niepodanie będzie skutkowało "pozostawieniem wniosku bez rozpoznania", podczas gdy nie ma żadnych przepisów rangi ustawowej, które nakładałyby na uczestników ankiety wymóg podania ww. danych osobowych, a zatem zbieranie i przetwarzanie tych danych osobowych nie jest zgodne z prawem ani z zasadą minimalizacji danych, a przy tym brak prawnie uzasadnionego celu w ich zbieraniu i przetwarzaniu. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia oraz zarządzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi organ nadzoru podtrzymał swoje stanowisko, że podania wskazanych w ankiecie danych osobowych nie wymaga ani ustawa o samorządzie gminnym ani też żaden inny przepis rangi ustawowej ani regulacje zawarte w uchwale Nr V/28/2019 Rady Gminy Masłowice w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Masłowice. W ocenie organu nadzoru, poprzez swoje działanie, Wójt Gminy de facto zaprzecza idei konsultacji społecznych, które stosownie do przepisów ustawy o samorządzie gminnym mogą się odbywać w sprawach ważnych dla gminy. Uzależnianie uczestnictwa w ankiecie konsultacyjnej od wymogu podania ww. danych osobowych i to z zastrzeżeniem, że jest to wymóg ustawowy, które nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa, stanowi niczym nieuzasadnioną barierę dla społeczności lokalnej chcącej uczestniczyć w konsultacjach. Organ podkreślił, że takie działania władz lokalnych jak zmiana granic wsi wchodzącej w skład danej gminy mają m.in. wymiar polityczny. Wymóg podania danych osobowych osób biorących udział w ankiecie i możliwość ich przetwarzania przez władze Gminy może wpływać na wynik ankiety, gdyż może to doprowadzić do skrępowania w podejmowaniu swobodnego wyboru przez uczestników tej ankiety. Organ powołał się także na art.5 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego oraz wyrok TK z 26 lutego 2003 r. K 30/02, gdzie Trybunał podkreślił, że konsultacja z zainteresowaną społecznością ma być reprezentatywna w odniesieniu do kręgu zainteresowanych i w tym zakresie możliwie najbliższa referendum opiniodawczemu. Każdy mieszkaniec gminy powinien mieć zagwarantowane, że będzie podejmował decyzję w takich warunkach technicznych i politycznych, które umożliwią mu nieskrępowane prawo do jej podjęcia, i że jego decyzja nie będzie ustalona i ujawniona. Gdy chodzi o wprowadzanie uczestników biorących udział w ankiecie w błąd co do obowiązku podawania danych osobowych i zakresu tych danych, organ wskazał, że jeżeli obowiązek podania danych wynika z przepisu prawa, to należy wskazać ten przepis. Podawanie informacji o obowiązku lub dobrowolności ujawnienia danych ma pozwolić na zapobieganie wymuszaniu ujawniania danych, w sytuacji, gdy podmiot ma w tym zakresie swobodę, jednak błędnie sądzi, że ma obowiązek podania danych. W ocenie organu nadzoru, sprostowanie klauzuli informacyjnej 4 listopada 2025 r. nie konwaliduje uchybienia skarżącego, bo konsultacje trwały już od 15 października 2025r. i mogło w nich wziąć udział wiele osób. Nie ma też żadnego potwierdzenia, aby sprostowanie zostało doręczone któremukolwiek z uczestników ankiety w trakcie trwania konsultacji ( trwały do 13 listopada 2025 r. ) i ewentualnej informacji, czy w związku z tym faktem uczestnik zdecydował się wycofać swoje dane osobowe lub nawet udział w ankiecie. Zdaniem Wojewody Łódzkiego powyższe sprostowanie potwierdza jedynie fakt dostrzeżenia przez Wójta Gminy tego, o czym jest mowa w skardze, że podania ww. danych osobowych nie wymaga żaden przepis prawa. Ponadto przedmiotowe zarządzenie narusza istotnie art. 5 ust. 1 lit a-c RODO przez brak prawnie uzasadnionego celu w zbieraniu i przetwarzaniu wymienionych w ankiecie danych i brak niezbędności przetwarzania tych danych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Masłowice wniósł o jej oddalenie, zarządzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: a) wydruku ze strony Biuletynu Informacji Publicznej Gminy Masłowice (zakładka konsultacje społeczne), potwierdzającego publikację 7 listopada 2025 r. "Sprostowania do klauzuli informacyjnej RODO" na okoliczność sanowania ewentualnych uchybień w zakresie obowiązku informacyjnego przed zakończeniem konsultacji; b) wydruku ogłoszenia o lokalnych konsultacjach społecznych z 3 października 2025 r. na okoliczność dobrowolnego charakteru uczestnictwa mieszańców wsi Łączkowice i Kawęczyn w lokalnych konsultacjach społecznych, w tym wypełnieniu ankiety konsultacyjnej; c) wydruku postu z portalu społecznościowego Facebook - profil Urzędu Gminy Masłowice z 3 października 2025 r. na okoliczność dobrowolnego charakteru uczestnictwa mieszańców wsi Łączkowice i Kawęczyn w lokalnych konsultacjach społecznych, w tym wypełnieniu ankiety konsultacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5–6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Równocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do art. 91ust.1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.), dalej: u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W takim przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego ( art. 93 ust. 1 u.s.g.). W rozpatrywanej sprawie zarządzenie nr 104/2025 Wójta Gminy Masłowice wpłynęło do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi w dniu 24 października. W dniu 26 listopada 2025 r. Wojewoda Łódzki wniósł skargę na zarządzenie na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia, Sąd uznał, że skarga Wojewody Łódzkiego jest uzasadniona. Przedmiotowe zarządzenie dotyczy przeprowadzenia lokalnych konsultacji społecznych w sprawie wyodrębnienia i przebiegu granic wsi Wierzbowiec z terenu obecnych wsi Kawęczyn i Łączkowice. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 5a ust. 1 u.s.g. oraz stosowne zapisy uchwały Nr V/28/2019 Rady Gminy Masłowice z 28 stycznia 2019 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Masłowice ( dalej uchwała Rady Gminy Masłowice). Zgodnie z art. 5a ust. 1 u.s.g. w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy Przepisy u.s.g. nie przewidują wprost obowiązku przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy w przypadku zamiaru dokonania zmian w podziale terytorialnym. Obowiązek taki ustawa przewiduje w sprawach ustalenia i zmiany granic gmin ( art. 4a u.s.g.), a także w art. 5 ust. 1 i 2 u.s.g w przypadku zamiaru utworzenia przez gminę jednostek pomocniczych: sołectw, dzielnic, osiedli i innych. Jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto Zmiany w podziale terytorialnym, polegające, tak jak w niniejszej sprawie, na wyodrębnieniu nowej wsi z terenu dotychczasowych 2 innych wsi nie mieszczą się w dyspozycji art. 4a i art. 5 ust. 1 i 2 u.s.g., ale należą niewątpliwie do spraw ważnych dla gminy, o których mowa w art. 5a u.s.g., a zamiar ich wprowadzenia w pełni uzasadnia przeprowadzenie konsultacji z zainteresowanymi mieszkańcami. Ustawa w art. 5a ust. 1 przewiduje tylko możliwość przeprowadzenia konsultacji, jednakże nie narzuca ani formy, ani trybu ich przeprowadzenia, odsyłając w tym zakresie do uchwały rady gminy regulującej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy, w szczególności, co podnosi Wójt Gminy, nie wprowadza wprost wymogu tajności. Nie oznacza to jednak, że zapewnienie zainteresowanym mieszkańcom, chcącym wziąć udział w konsultacjach dotyczących zmiany granic ich wsi, anonimowości wypowiedzi, nie jest wymagane. Celem konsultacji, jak stanowi § 1 uchwały Nr V/28/2019 jest możliwie najpełniejsze informowanie społeczności o planowanym projekcie bądź inwestycji, zebranie jej opinii i uwag , a także wybór optymalnego rozwiązania uwzględniającego postulaty uczestników konsultacji. Zgodnie z § 3ust. 1 konsultacje mogą być przeprowadzone z wykorzystaniem wszelkich form dialogu społecznego, między innymi: w ramach otwartych spotkań z mieszkańcami, poprzez powołanie zespołów roboczych składających się z radnych, przedstawicieli mieszkańców i przedstawicieli Wójta Gminy Masłowice, poprzez badania ankietowe i inne formy uzasadnione potrzebami. Zrealizowanie celu konsultacji w możliwie jak najpełniejszym wymiarze, wymaga takiego ich zorganizowania, który zapewni swobodne i nieskrępowane zajęcie stanowiska przez mieszkańców w opiniowanej sprawie. W ocenie Sądu, organ nadzoru zasadnie uznał, że Wójt Gminy Masłowice wydając zaskarżone zarządzenie istotnie naruszył art. 5a ust. 1 u.s.g w zw. z § 1 i 3 ust. 1 uchwały Rady Gminy Masłowice poprzez wprowadzenie w "Ankiecie Lokalnych Konsultacji Społecznych" stanowiącej załącznik nr 2 do zarządzenia, wymogu podania danych osobowych w postaci imienia, nazwiska, adresu zamieszkania, nr telefonu i adresu e- mail jako warunku wzięcia udziału w konsultacjach w tej formie. Wyodrębnienie nowej wsi z terenu istniejących 2 wsi, a więc zmiana granic wsi wchodzących w skład gminy może budzić wśród mieszkańców tych jednostek wiele kontrowersji i obaw. Na pewno także różne osoby będą miały sprzeczne interesy w tym zakresie. Wymaganie w takiej sytuacji aby możliwość wzięcia udziału w konsultacjach wiązała się z podaniem w ankiecie danych osobowych, co oznacza pełną identyfikację osoby biorącej udział w konsultacjach i daje władzom Gminy możliwość pełnego przetwarzania tych informacji prowadzi niewątpliwie do skrępowania w podejmowaniu swobodnego wyboru przez uczestników ankiety. Może to spowodować, że część osób z tego powodu z udziału w konsultacjach zrezygnuje lub z powodu różnych obaw udzieli w ankiecie odpowiedzi niezgodnej ze swoim przekonaniem. Może to dotyczyć chociażby pracowników Urzędu Gminy, jak zauważył słusznie organ nadzoru. Europejska Karta Samorządu Lokalnego sporządzona w Strasburgu 15 października 1985 r., do której Rzeczypospolita Polska przystąpiła 26 kwietnia 1993r., która została przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona (Dz. U z 1994 Nr 124 poz. 607 ze zm.) w art. 5 stanowi, że każda zmiana granic społeczności lokalnej wymaga uprzedniego przeprowadzenia konsultacji z zainteresowaną społecznością, możliwie w drodze referendum, jeżeli ustawa na to zezwala. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2003 r. ( K 30/02) wskazał, że sprawy zmian granic nie stanowiące zarazem zasadniczych zmian podziału terytorialnego nie należą do spraw, w których muszą wypowiadać się bezwarunkowo, zawsze mieszkańcy danej wspólnoty w drodze referendum opiniodawczego, w rozumieniu art. 170 Konstytucji. Sprawy takie wymagają jednak zawsze kwalifikowanego rodzaju konsultacji, o których mowa w art. 5 Europejskiej Karta Samorządu Terytorialnego ( od 29 sierpnia 2006 r. tytuł zmieniony na Europejska Karta Samorządu Lokalnego ( dalej EKSL)). Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że konsultacja ta ma charakter obowiązkowy i dotyczy całej zainteresowanej społeczności. Stwierdził, że EKST nakłada obowiązek przeprowadzenia konsultacji w taki sposób, by możliwie najpełniej odzwierciedlone zostało stanowisko zainteresowanych społeczności. Chodzi o wymaganie reprezentatywności. EKST zaleca także kierunkowo by konsultacja ta była również faktem społecznym o możliwie największej doniosłości politycznej. Stąd też użyto zwrotu "możliwie w drodze referendum, jeżeli ustawa na to zezwala". Chodzi więc o konsultację możliwie najbardziej zbliżoną do referendum nie tylko ze względu na wymaganie reprezentatywności, lecz i także o rangę i doniosłość polityczną wypowiedzi osób konsultowanych. Konsultacja z zainteresowaną społecznością ma być reprezentatywna w odniesieniu do kręgu zainteresowanych i w tym zakresie możliwie najbliższa referendum opiniodawczemu. Trybunał podkreślił także znaczenie konsultacji w urzeczywistnianiu idei państwa demokratycznego wskazując, że służą one upodmiotowieniu obywateli w sferze, w jakiej demokracja pośrednia w skali ogólnokrajowej wyłącza z natury rzeczy głos obywateli reprezentujących interesy lokalne. W ocenie Sądu, wskazany w zaskarżonym zarządzeniu sposób przeprowadzenia konsultacji przewidujący wypełnienie imiennych ankiet przez mieszkańców, nie spełnia wymagań określonych w art. 5 EKSL. I nie gwarantuje reprezentatywności wyników konsultacji. Wymóg przeprowadzenia konsultacji najbardziej zbliżonych do referendum, oznacza, że wypowiedzi zainteresowanych mieszkańców, co do wyodrębnienia nowej wsi i jej granic, powinny być anonimowe. Podnoszony przez Wójta Gminy argument o konieczności weryfikacji osób biorących udział w konsultacjach, tak aby wzięły w nich udział osoby uprawnione nie jest przekonujący. Weryfikacja danych osobowych w celu potwierdzenia, że osoba zgłaszająca akces do konsultacji posiada status mieszkańca wsi i jest uprawniona do wzięcia w nich udziału może być przeprowadzana w inny sposób np. przy wydawaniu druku ankiety. Tylko zapewnienie anonimowości przy wypełnianiu ankiet stanowi gwarancję, że wyniki ankiety będą odzwierciedlać rzeczywiste stanowisko zainteresowanej społeczności w tak istotnej dla tej społeczności kwestii jak wydzielenie nowej wsi z obszaru dotychczasowych dwóch wsi. Z powyższych względów Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że przyjęta przez Wójta Gminy wykładnia art. 5a ust. 1 u.s.g. w zw. z § 1 i 3 ust. 1 uchwały Rady Gminy Masłowice Nr V/28/2019 i wprowadzenie wymogu podania w ankiecie wyżej wymienionych danych osobowych jest sprzeczna z ideą konsultacji społecznych i art. 5 EKSL, gdyż nie gwarantuje swobodnego wypowiedzenia się przez zainteresowanych mieszkańców co do planowanych zmian granic wsi. Po drugie, wskazać należy, że zakres danych wymaganych do podania jest bardzo szeroki i nie jest w żadnym stopniu uzasadniony potrzebami konsultacji, gdyż do zweryfikowania, czy osoba jest uprawniona do wzięcia udziału w konsultacjach wystarczające są imię, nazwisko i adres. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE( ogólne rozporządzenie o ochronie danych ) dalej RODO ( Dz.U. UE.L 2016.119.1 z 4 .05. 2016) w art. 5 ust. 1 określającym zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych stanowi, że dane osobowe muszą być; a) przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą; b) zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami;(...); c) adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane. Zaskarżone zarządzenie narusza powyższe zasady. Zasada minimalizacji danych zawarta w art. 5 ust 1 lit c RODO została w zaskarżonym zarządzeniu naruszona bowiem zakres danych wymaganych do podania w ankiecie był nieadekwatny do celu jakiemu wg organu miał służyć. Ani nr telefonu, ani adres e-mail nie były bowiem potrzebne do ustalenia, czy podmiot biorący udział w konsultacjach był do tego uprawniony. Brak także prawnie uzasadnionego celu do zbierania tych danych, gdyż tak jak wskazał organ nadzoru, nie ma żadnej podstawy prawnej do wprowadzenia w ankiecie wymogu podania danych osobowych osób, które chcą wziąć w niej udział, nawet jeżeli udział w ankiecie jest dobrowolny. Uzależnienie możliwości udziału w konsultacjach od podania przez osoby uprawnione wszystkich wyżej wymienionych danych, nie wynika bowiem ani z ustawy o samorządzie gminnym, ani z uchwały Rady Gminy Masłowice ani z żadnych innych ustaw. Przeciwnie, potrzeba przeprowadzenia takich konsultacji w sposób jak najbardziej zbliżony do referendum przemawiała za zbieraniem ankiet anonimowych. W tym miejscu przypomnieć należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. II OSK 518/14. NSA stwierdził, że w procedurze konsultacji ustawodawca wprawdzie nie nakazuje wprost zachowania wymogu tajności, niemniej jednak każdy mieszkaniec gminy powinien mieć zagwarantowane, że będzie podejmował decyzję w takich warunkach technicznych i politycznych, które umożliwią mu nieskrępowane prawo do jej podjęcia i że jego decyzja nie będzie ustalona i ujawniona. ( dostępne www.nsa.gov.pl) Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie takie warunki nie zostały mieszkańcom wsi Kawęczyn i Łączkowice zapewnione. W dalszej kolejności należy zgodzić się z zarzutem wadliwego pouczenia zawartego w ankiecie, które wprowadzało w błąd uczestników biorących udział w konsultacjach. Choć wymóg podania danych osobowych nie wynikał obowiązujących przepisów, Wójt Gminy z naruszeniem art. 13 ust. 2 lit e RODO w "Klauzuli Informacyjnej RODO" w pkt 8 wskazał, że podanie danych osobowych jest wymogiem ustawowym, a niepodanie danych osobowych w przypadku ich nieuzupełnienia będzie skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Pomijając wynikające z niestaranności nazwanie ankiety wnioskiem, podkreślić należy, że sprostowanie do klauzuli informacyjnej RODO stwierdzające, że podanie danych osobowych w postaci imienia nazwiska i adresu jest niezbędne dla zapewnienia rzetelności, przejrzystości oraz wiarygodności wyników konsultacji /.../ , podanie nr telefonów i adresów e-mail jest dobrowolne, a ich brak nie spowoduje, że ankieta nie będzie rozpatrywana, opublikowane zostało w dniu 7 listopada 2025 r., na 6 dni przed zakończeniem konsultacji, w BIP Gminy. Ponieważ konsultacje trwały już od 15 października 2025r. nie można w żaden sposób uznać, że z informacją tą zapoznali się wszyscy zainteresowani i że wpłynęła ona na ich decyzję o wypełnieniu ankiety. Nie nastąpiło więc konwalidowanie tego uchybienia skarżącego, które biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, także mogło wpłynąć na wyniki konsultacji, czyniąc je niereprezentatywnymi. W ocenie Sądu, każde z wyżej wymienionych naruszeń mogło doprowadzić do rezygnacji przez niektórych mieszkańców z udziału w konsultacjach, albo wpłynąć na treść ich wypowiedzi, a tym samym prowadzić do wypaczenia wyniku przeprowadzanych konsultacji. Z powyższych względów, Sąd podzielając zarzuty zawarte w skardze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości . Sąd nie podzielił stanowiska Wójta Gminy, że żądanie stwierdzenia nieważności całości zrządzenia jest nieproporcjonalne do uchybień, które odnoszą się tylko do załącznika. Treść załącznika nr 2 w postaci "Ankiety Lokalnych Konsultacji Społecznych" stanowi najistotniejszy element zaskarżonego zarządzenia konkretyzujący sposób przeprowadzenia konsultacji, który jak wykazano powyżej narusza przepisy prawa. Dlatego w ocenie Sądu, stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia Wójta Gminy Masłowice nie stanowi naruszenia art. 8 EKSL. Kontrola zgodności z prawem aktu Wójta Gminy Masłowice znajduje pełne oparcie w art. 93 ust. 1 u.s.g. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. ec
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 grudnia 2025
- Hasła tematyczne
- Samorząd terytorialny
- Skarżony organ
- Wójt Gminy
- Sędziowie
- Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/ Ewa Alberciak Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
art. 4a, art. 5a ust. 1, art. 91ust. 1, art. 93 ust. 1 · Dz.U. 2025 poz. 1153
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 147 § 1, art. 200 · Dz.U. 2026 poz. 143
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
art. 13 ust. 2 lit e · Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz. 1
- Europejska Karta Samorządu Terytorialnego, sporządzona w Strasburgu dnia 15 października 1985 r.
art. 5, art. 8 · Dz.U. 1994 nr 124 poz. 607
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Łd 149/26 · 21 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 21 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 149/26
Sygnatura: III SA/Łd 60/26 · 2 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 2 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 60/26
Sygnatura: III SA/Po 174/26 · 26 marca 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 26 marca 2026 r., III SA/Po 174/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny