III SA/Łd 88/21

Dnia 11 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Asesor WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.T. na czynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. w przedmiocie przeprowadzenia kolokwium oraz kolokwium poprawkowego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. e.o.

K.T. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na czynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. polegającą na przeprowadzeniu kolokwium oraz kolokwium poprawkowego z przedmiotów prawo administracyjne, postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne, prawo finansowe i podatkowe w ramach aplikacji radcowskiej. Zaskarżonej czynności skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 35 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 75 ze zm.) w zw. z § 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 oraz § 30 ust. 5 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej w zw. z częścią II Programu aplikacji "Programy szkoleniowe" - programem III roku aplikacji stanowiących załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 października 2009 r. Nr 90/VII/2009; 2. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 35 pkt 1 i 3 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 1b ust. 1 w zw. z § 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 października 2009 r. Nr 90/VII/2009 oraz w zw. z załącznikiem do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z 28 listopada 2019 r. Nr 638/X/2019 w sprawie ogłoszenia wykazu aktów prawnych, których znajomość jest wymagana od aplikanta na zajęciach z poszczególnych przedmiotów i stanowi o zakresie obowiązującym na kolokwiach w roku szkoleniowym 2020; 3. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 35 pkt 1 i 3 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 32a ust. 2 i 4 w zw. z § 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 października 2009 r. Nr 90/VII/2009. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o uznanie uprawnienia do powtórzenia zaliczenia kolokwium z przedmiotów prawo administracyjne, postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne, prawo finansowe i podatkowe w roku szkoleniowym 2020 aplikacji radcowskiej prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Ł.. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł.wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazała, że przeprowadzenie kolokwium w ramach aplikacji radcowskiej nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Badając kwestię dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie wyjaśnić należy, że w świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak powszechnie przyjmuje się w piśmiennictwie oraz orzecznictwie zalicza się do nich akty, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.), podejmowane są w sprawach indywidualnych (akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.), mają charakter publicznoprawny (podejmowane są w sprawach z zakresu administracji publicznej) i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II GSK 1437/19, z 28 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 1756/06; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, komentarz do art. 3 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 6. wydanie, Warszawa 2019, s. 72). W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że zaskarżona czynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. polegająca na przeprowadzeniu kolokwium oraz kolokwium poprawkowego nie podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Po pierwsze czynność ta jest aktem o charakterze wewnętrznym, podjętym w ramach stosunku łączącego aplikanta radcowskiego z samorządem radcowskim. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 75) aplikant radcowski, którym jest skarżący, jest członkiem okręgowej izby radców prawnych. Po drugie, zaskarżona czynność musi odnosić się do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Podstawą prawną podjęcia kwestionowanej w niniejszej sprawie czynności były przepisy § 29 - 32a Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z 15 stycznia 2020 r. Nr 717/X/2020. Wskazany regulamin nie należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego wymienionych w 87 Konstytucji RP. Wobec tego nie można uznać, że zaskarżona czynność dotyczy uprawnień lub obowiązków, które wynikają wprost z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto zaskarżona czynność nie została również objęta kontrolą sądowoadministracyjną na podstawie ustaw szczególnych. Ustawa o radcach prawnych, która określa zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych przewiduje zamknięty katalog rozstrzygnięć organów samorządu radcowskiego w sprawach aplikantów radcowskich, podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Do rozstrzygnięć tych zalicza się m.in. odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich (art. 33 ust. 8 ustawy), ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego (art. 368 ust. 11 ustawy), skreślenie aplikanta radcowskiego z listy aplikantów (art. 37 ust. 4 pkt 4 ustawy). Z powyższego należy wyprowadzić wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają tylko akty zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków aplikanta, przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku łączącego aplikanta radcowskiego z samorządem radcowskim. Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów samorządu znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie odbywania aplikacji radcowskiej. Rozstrzygnięcia te związane są z tokiem aplikacji indywidualnie określonego aplikanta, jednakże nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego). Jak przyjmuje się w orzecznictwie niezdanie przez aplikanta kolokwium nie może być jedyną przesłanką skreślenia go z listy aplikantów. Nie jest ono o bowiem równoznaczne z nieprzydatnością do wykonywania zawodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2011 r. sygn. akt II GSK 938/10; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 7 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1572/12 oraz z 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2112/11, dostępne w CBOSA). Dopiero zatem skreślenie skarżącego z listy aplikantów jako akt o charakterze zewnętrznym będzie podlegało kognicji sądu administracyjnego. Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona czynność nie należy do kategorii spraw poddanych kontroli sądowoadministracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną. e.o.