III SA/Łd 878/16

Dnia 25 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 roku sprawy ze skargi syndyka masy upadłości M.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek postanawia: 1) umorzyć postępowanie; 2) przyznać i nakazać wypłacenie z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W.G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Z. przy [...] kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

III SA/Łd 878/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny sprawy: Wnioskiem z dnia 30 maja 2016 r. M. P. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek. W toku rozpatrywania wniosku organ stwierdził, że na koncie strony figurują między innymi należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników, które to należności stosownie do treści art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 963) – dalej: u.s.u.s., nie podlegają umorzeniu. Mając powyższe na uwadze Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 61a ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej: k.p.a. oraz art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 963) – dalej: u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Kwestionując poprawność wydanego rozstrzygnięcia skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Uzasadniając organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże w myśl art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Powyższe oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie podlegają umorzeniu. Dalej organ wskazał, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że w okresie objętym wnioskiem skarżącego zatrudniał on pracowników, którzy finansowali w części wymagane prawem składki. Należności te nie zostały przez skarżącego odprowadzone. Tym samym stosownie do treści art. 61a k.p.a., rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w powyżej wskazanym zakresie uznać należy za prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie zadłużenia w całości oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r., III SA/Łd 878/16 referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowy poprzez ustanowienie adwokata. W dniu 3 stycznia 2017 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym informuje, że Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, postanowieniem z dnia 28 października 2016 r., [...] ogłosił upadłość M. P. jako osoby fizycznej. W związku z powyższym wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego i rozważenie zasądzenia na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r., III SA/Łd 878/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, które to postępowanie podjął następnie postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r., III SA/Łd 878/16. W dniu 11 maja 2017 r. obecny na rozprawie wyznaczony syndyk masy upadłości – M. S. oświadczyła, że nie popiera skargi, a swoje stanowisko co do wstąpienia do postępowania za skarżącego przedstawi w odrębnym piśmie procesowym, w terminie 7 dni, co wynika z wydanego na rozprawie postanowienia Sądu. Obecny na rozprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik M. P. oświadczył, że wątpliwe jest, aby po wyznaczeniu przez sąd upadłościowy syndyka mógł nadal reprezentować skarżącego. Oświadczył, że zgodnie z wydanym na rozprawie postanowieniem Sądu stanowisko w tym zakresie przedstawi w terminie 7 dni. Wniósł nadto o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części. Natomiast obecny na rozprawie pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi. Pismem procesowym z dnia 17 maja 2017 r. syndyk masy upadłości M. S. wskazała, iż przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne nie dotyczy żadnego z przypadków określonych w 144 i art. 145 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze, regulujących kwestie wpływu ogłoszenia upadłości na inne postępowania sądowe i administracyjne, gdyż przepisy te dotyczą postępowań wszczętych przed datą ogłoszenia upadłości. Tym samym w ocenie syndyka brak jest podstaw prawnych do wstąpienia, w miejsce upadłego, do toczącego się w niniejszej sprawie postępowania sądowadministracyjnego. Postępowanie to zostało bowiem wszczęte przez skarżącego, przed datą ogłoszenia upadłości, co oznacza, że postępowanie to winno być kontynuowane z udziałem upadłego lub też zostać zawieszone do czasu uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, a następnie podjęte z udziałem powoda. Natomiast ustanowiony z urzędu pełnomocnik M. P. – adw. W. G., w piśmie procesowym dnia 17 maja 2017 r. oświadczył, iż skarżący nie jest już podmiotem uprawnionym do występowania w niniejszej sprawie, gdyż jako jedynym podmiotem mogącym zająć stanowisko w sprawie jest wyznaczony syndyk masy upadłości, co wynika z treści art. 144 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze. Tym samym, skoro upadły nie ma możliwości występowania w toczącym się przed tutejszym sądem postępowaniu, to tym samym nie może w nim występować wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik. Pomimo powyższego, z daleko posuniętej ostrożności procesowej pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skargę popiera. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sąd wydaje postanowieniu o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 2171) – dalej: p.u., po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowanie, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 p.u.). W orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie art. 144 p.u., wykształtowany został pogląd, zgodnie z którym z dniem ogłoszenie upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Wejście do sprawy syndyka masy upadłości w miejsce upadłego jest szczególnym, bezwzględnym podstawieniem procesowym, przy którym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2016 r., VIII SA/Wa 58/16; wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r., II GSK 1095/15 – www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, co istotne z treści art. 61 p.u. wynika, że z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67a. (art. 62 p.u.). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, w skład masy upadłości wchodzi także przysługujące skarżącemu roszczenie o umorzenie należności z tytułu zaległych składek. Tym samym, po ogłoszeniu upadłości M. P., we wszczętym przez niego postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako podmiot działający za upadłego wstąpiła z mocy prawa wyznaczony syndyk upadłości – M. S. W związku z powyższym z uwagi na złożone w dniu 11 maja 2017 r. , na rozprawie oświadczenie syndyka masy upadłości M. S. o nie popieraniu wniesionej przez M. P. skargi, niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku, tzn. po wniesieniu skargi do sądu, wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać wyroku rozstrzygającego sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją, gdy posiadający legitymacje procesową syndyk masy upadłości, który wstąpił w miejsce upadłego, który zainicjował przed ogłoszeniem jego upadłości postępowanie sądowoadministracyjne, oświadczy, że skargi nie popiera. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z §21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.,U. z 2015 r. poz. 1801 m.m.