III SA/Łd 834/22

Dnia 17 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. na decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia 30 września 2022 roku nr RS.074.3.2022 w przedmiocie odmowy wznowienia studiów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prodziekana ds. Studenckich Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Politechniki Łódzkiej z dnia 5 września 2022 roku (bez numeru); 2. zasądza od Rektora Politechniki Łódzkiej na rzecz M. W. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.l.

Decyzją z 30 września 2022 r. nr RS.074.3.2022 Rektor Politechniki Łódzkiej po rozpoznaniu wniosku M.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Politechniki Łódzkiej z 5 września 2022 r. w przedmiocie wznowienia studiów, poinformował o braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z 1 września 2022 r. skarżący zwrócił o przyjęcie na studia niestacjonarne zaoczne na kierunku [...] na Wydziale WEEiA. Skarżący wskazał, że chciałby dokończyć proces dyplomowania i uzyskać tytuł inżyniera. Decyzją z 5 września 2022 r. Prodziekan ds. Studenckich Wydziału [...] Politechniki Łódzkiej nie wyraził zgody na wznowienie studiów. Organ wskazał, że skreślenie nastąpiło z kierunku [...] i przywrócenie może nastąpić na ten sam kierunek (§ 29 ust. 4 pkt 4 Regulaminu). Kierunek nie jest obecnie prowadzony. Organ zasugerował rekrutację na [...] i wystąpienie o przeniesienie na wyższy semestr studiów. Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że chciałby jak najszybciej zakończyć proces dyplomowania i uzyskać tytuł inżyniera. Podniósł że kierunek [...] jest bezpośrednią kontynuacją kierunku [...] przy porównaniu programów studiów i siatki godzin obu kierunków. Skarżący podkreślił, że ma zaliczone wszystkie przedmioty przypisane kierunkowi [...], co umożliwi szybkie zakończenie studiów, nawet jeśli zaszłaby konieczność uzupełnienia różnic programowych. Zaskarżoną decyzją Rektor Politechniki Łódzkiej utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor Politechniki Łódzkiej wskazał, że zgodnie z § 29 Regulaminu studiów w Politechnice Łódzkiej osoba, która została skreślona z listy studentów na drugim roku lub wyższych latach studiów może za zgodą Prodziekana zostać ponownie wpisana na listę studentów i przywrócona w prawach studenta. Osoba ubiegająca się o ponowny wpis na listę studentów i przywrócenie w prawach studenta składa pisemny wniosek do Prodziekana najpóźniej na 21 dni przed rozpoczęciem roku akademickiego, od którego zamierza wznowić studia. Ponowny wpis na listę studentów i przywrócenie w prawach studenta możliwe jest pod następującymi warunkami, które muszą być spełnione łącznie: 1. od daty uprawomocnienia decyzji o skreśleniu nie upłynęło więcej niż 5 lat; 2. osoba wnioskująca o przywrócenie nie była wcześniej przywracana w prawach studenta na tym samym poziomie studiów; 3. skreślenie z listy studentów nie nastąpiło w konsekwencji ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni; 4. kierunek studiów, o przywrócenie na który osoba wnioskuje, jest nadal prowadzony. Prodziekan może odmówić ponownego wpisu na listę studentów i przywrócenia w prawach studenta jeżeli poprzedni przebieg studiów nie gwarantuje ich ukończenia w terminie wynikającym z planu studiów lub, gdy nastąpiła zmiana programu studiów uniemożliwiająca kontynuację studiów na tym samym kierunku. Rektor wyjaśnił, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy ustalono, że skarżący nie spełnia ostatniego warunku: przed skreśleniem z listy studentów realizował studia na kierunku [...]. Kierunek ten nie jest już realizowany. W skardze M.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w całości decyzji ją poprzedzającej oraz wpisanie na listę studentów i przywrócenie w prawach studenta na kierunku [...] na Wydziale [...] Politechniki Łódzkiej w semestrze VIII letnim studiów niestacjonarnych zaocznych roku akademickiego 2022/23 lub – jeśli różnice programowe tego będą wymagały - w semestrze VII zimowym studiów niestacjonarnych zaocznych roku akademickiego 2023/24. Skarżący wniósł także o wyznaczenie różnic programowych do wyrównania między wygasłym w ubiegłym semestrze kierunkiem [...] i obecnie prowadzonym kierunkiem [...] oraz zasądzenie od organu pośredniczącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki Łódzkiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje naruszają bowiem przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Pośrednią materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), dalej p.s.w.n. Powyższa ustawa nie reguluje bowiem kwestii wznowienia studiów. Zgodnie natomiast z art. 69 ust. 1 p.s.w.n., przyjęcie na studia następuje przez: 1) rekrutację; 2) potwierdzenie efektów uczenia się; 3) przeniesienie z innej uczelni lub uczelni zagranicznej. Tym niemniej na podstawie art. 75 ust. 1 p.s.w.n., został wprowadzony uchwałą Senatu Politechniki Łódzkiej z 24 kwietnia 2019 r. nr 6/2019 Regulamin Studiów w Politechnice Łódzkiej. Przepis art. 75 p.s.w.n. przewiduje bowiem, że organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Zatem bezpośrednia podstawa prawna umożliwiająca skarżącemu wznowienie studiów, wynika w niniejszej sprawie wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni, tj. Regulaminu Studiów. W doktrynie podnosi się, że "w związku z określonymi w ust. 1 (art. 69 p.s.w.n.) dopuszczalnymi formami przyjęć na studia pewne wątpliwości interpretacyjne budzi kwestia możliwości wznawiania studiów. W dotychczasowym stanie prawnym funkcjonowała taka możliwość - ustawa nakazywała określenie w regulaminie studiów warunków wznawiania studiów. Obecnie ustawa nie reguluje tej kwestii, co – jak się wydaje – nie przesądza, że wznawianie studiów nie jest w ogóle możliwe. Zgodnie z informacją w sprawie wznawiania studiów opublikowaną 6 grudnia 2018 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, intencją ustawodawcy było pozostawienie możliwości wznawiania studiów w uzasadnionych przypadkach, o ile regulamin studiów określi warunki tego wznowienia. Wznowienia studiów nie należy zatem utożsamiać z ponownym przyjęciem na studia. Jest natomiast tożsame z przewróceniem w prawach studenta. Tym samym może dotyczyć ono jedynie osób, które wcześniej studiowały na tych samych studiach, których dotyczy wznowienie. W przypadku gdy uczelnia zaprzestała prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu, wznowienie studiów nie będzie możliwe. Nie jest możliwe również wznowienie studiów w innej uczelni niż ta, w której wcześniej zostały one rozpoczęte i przerwane."(M. Dokowicz [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 69, pkt 4.). Rozdział 7 Regulaminu dotyczy wznawiania studiów i zmiany kierunków studiów. Stosownie do treści § 29 ust. 1 Regulaminu ponowne przyjęcie na studia osoby, która została skreślona z listy studentów pierwszego roku, odbywa się w trybie rekrutacji. Osoba, która została skreślona z listy studentów na drugim roku lub wyższych latach studiów może za zgodą Prodziekana zostać ponownie wpisana na listę studentów i przywrócona w prawach studenta (ust. 2). 3. Osoba ubiegająca się o ponowny wpis na listę studentów i przywrócenie w prawach studenta składa pisemny wniosek do Prodziekana najpóźniej na 21 dni przed rozpoczęciem roku akademickiego, od którego zamierza wznowić studia. Z treści § 29 ust. 4 Regulaminu wynika, że ponowny wpis na listę studentów i przywrócenie w prawach studenta możliwe jest pod następującymi warunkami, które muszą być spełnione łącznie: 1) od daty uprawomocnienia decyzji o skreśleniu nie upłynęło więcej niż 5 lat; 2) osoba wnioskująca o przywrócenie nie była wcześniej przywracana w prawach studenta na tym samym poziomie studiów; 3) skreślenie z listy studentów nie nastąpiło w konsekwencji ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni; 4) kierunek studiów, o przywrócenie na który osoba wnioskuje, jest nadal prowadzony. Z kolei z ust. 5 wynika, że Prodziekan może odmówić ponownego wpisu na listę studentów i przywrócenia w prawach studenta jeżeli poprzedni przebieg studiów nie gwarantuje ich ukończenia w terminie wynikającym z planu studiów lub, gdy nastąpiła zmiana programu studiów uniemożliwiająca kontynuację studiów na tym samym kierunku. Przywrócenie odbywa się na kierunek studiów realizowany przed skreśleniem, na program studiów obowiązujący w chwili przywrócenia (ust. 7). Prodziekan w decyzji o przywróceniu określa: 1) rok studiów, na który przywrócony student zostaje zarejestrowany oraz status rejestracji; 2) szczegółowe warunki realizacji wznowionych studiów, w tym różnice programowe do obowiązkowego uzupełnienia przez studenta wraz z terminami uzupełnienia tych różnic. Uzupełnienie różnic programowych ma na celu zrealizowanie przez studenta wszystkich efektów uczenia się wynikających z aktualnego programu studiów (ust. 8). Z ust. 9 § 29 Regulaminu wynika, że odmowę w sprawie ponownego wpisu na listę studentów i przywrócenia w prawach studenta wydaje się w drodze decyzji administracyjnej. Z cytowanych wyżej zapisów Regulaminu Studiów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wznowienia studiów ma charakter fakultatywny i podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, a sądowa kontrola takich aktów jest ograniczona. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając akt o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2000 r. sygn. I SA 945/00, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie akt uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2010 r. sygn. I OSK 130/10 i z 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK1981/14, publ. jak wyżej). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważa, że stan faktyczny sprawy jest niesporny. Studenta skreślono bowiem decyzją z 23 listopada 2020 r. z listy studentów Wydziału [...] z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma zakres wniosku skarżącego z 1 września 2022 r. o wznowienie studiów. Z treści wniosku wprost wynika, że skarżący wnosi o przyjęcie go na studia niestacjonarne zaoczne na kierunku [...] na Wydziale [...]. Skarżący podniósł, że ma zaliczone wszystkie egzaminy i chce uzyskać tytuł inżyniera. Rozpoznając wniosek o wznowienie studiów, zarówno w decyzji Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Politechniki Łódzkiej z 5 września 2022 r., jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Rektora Politechniki Łódzkiej z 30 września 2022 r. odmówiono skarżącemu wznowienia studiów na kierunku [...], ponieważ kierunek ten nie jest już prowadzony. Zdaniem Sądu ocena wniosku skarżącego o wznowienie studiów nie jest prawidłowa, bowiem skarżący wnosił o wznowienie studiów na kierunku, który jest prowadzony, czyli [...], co jasno wynika z jego treści. Tymczasem organy rozpoznały wniosek o wznowienie studiów na nieistniejący już kierunek [...]. W treści decyzji z 5 września 2022 r. (stanowiącej odręczną notatkę Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Politechniki Łódzkiej) wskazano, że "sugeruję rekrutację na [...] i wystąpienie o przeniesienie na wyższy semestr". W zaistniałym stanie faktycznym stwierdzenie to ma dowolny charakter, skoro skarżący domagał się wznowienia na kierunku [...]. Sąd w składzie orzekającym podziela tezę z motywów wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2021 r. o sygnaturze III OSK 4807/21, że w sytuacji, w której prawodawca na poziomie regulacji ustawowej nie uregulował kwestii wznawiania studiów pozostawiając unormowania w tym zakresie organom uczelni w ramach przysługującej im autonomii, należy przyjąć, że ocena charakteru tego rodzaju spraw powinna być dokonywana w oparciu o analizowane kompleksowo unormowania wewnętrzne uczelni, w tym również w zakresie przewidzianych form działania. Należy jednak mieć na względzie, że § 29 ust. 9 Regulaminu wynika, że odmowę w sprawie ponownego wpisu na listę studentów i przywrócenia w prawach studenta wydaje się w drodze decyzji administracyjnej. Skoro tak, to zdaniem Sądu, przy wydawaniu decyzji należy przestrzegać ogólnych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Dziekan czy rektor uczelni podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie niewyrażenia zgody na wznowienie studiów, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem rozpoznały wniosek skarżącego niezgodnie z jego żądaniem. Należy również zauważyć, że stosownie do ust. 5 § 29 Regulaminu Prodziekan może odmówić ponownego wpisu na listę studentów i przywrócenia w prawach studenta jeżeli poprzedni przebieg studiów nie gwarantuje ich ukończenia w terminie wynikającym z planu studiów lub, gdy nastąpiła zmiana programu studiów uniemożliwiająca kontynuację studiów na tym samym kierunku. Jeśli, w sytuacji skarżącego, nie było możliwe wznowienie na kierunku studiów, na którym skarżący rozpoczął naukę z uwagi na jego likwidację, organ powinien wziąć pod uwagę, że skarżącemu pozostała jedynie do obrony praca dyplomowa. Organ powinien poddać analizie siatkę godzin i przedmiotów z kierunku [...] z obecnie obowiązującymi na kierunku [...]. Rektor powinien również uwzględnić, że skarżący uzyskał zaliczenia ze wszystkich przedmiotów (k. 6-10 karta przebiegu studiów). Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić powyższe rozważania i rozpoznać wniosek skarżącego z 1 września 2022 r. zgodnie z jego zakresem. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji I i II instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). d.cz.