Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Łd 81/26

Wyrok WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 81/26 – ewidencja gruntów i budynków

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 22 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 20 listopada 2025 roku nr GIK-II.7221.78.2025.IM w przedmiocie odmowy wydania wypisu z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 20 listopada 2025 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 października 2025 r. o odmowie wydania Z. L. (zwana dalej stroną, skarżącą lub wnioskodawczynią) wypisu z ewidencji gruntów i budynków, zawierającego dane podmiotowe, dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...], ul. [...], gmina Ł., powiat Ł.. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Z. L., właścicielka nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...]Nr [...], w dniu 5 sierpnia 2025 r.(data wpływu do Łódzkiego Ośrodka Geodezji 7.08.2025 r.), skierowała do Prezydenta Miasta Łodzi wniosek o wydanie wypisów z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...], ul. [...], gmina Ł., powiat Ł., wskazując, że jej interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem wynika z art. 150 oraz 144 ustawy Kodeks cywilny, w związku z koniecznością wezwania właścicieli nieruchomości do usunięcia gałęzi zawieszających się na teren jej działki oraz immisje. W 13 punkcie formularza, pt. "Dodatkowe wyjaśnienia i uwagi wnioskodawcy" strona podała, że gałęzie z drzewa znajdującego się na działce przy [...] przechodzą nad teren jej działki powodując zacienienie oraz zbliżają się do granicy dachu. Nie posiada informacji na temat właściciela działki, do którego chciałaby wystosować wezwanie do usunięcia gałęzi przed ich samodzielnym obcięciem. Do wniosku zostały załączone wydruki ze strony internetowej elektronicznych ksiąg wieczystych oraz zdjęcia, na których widać ogrodzenie oraz zadrzewienie. Prezydent Miasta Łodzi pismem z 18 sierpnia 2025 r. wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braków wniosku przez wykazanie interesu prawnego w uzyskaniu wypisów z operatu ewidencyjnego zawierające dane podmiotów. Ponadto udzielił informacji, że czynności związane z usuwaniem drzew, krzewów oraz prace w obrębie korony drzew regulowane są ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wskazując jednocześnie odpowiedni lokalnie organ ochrony środowiska dla terenów położonych w mieście Ł.. W odpowiedzi na wezwanie strona w piśmie z 1 września 2025 r. (wpływ do Prezydenta Miasta Łodzi 8 września 2025 r.) ponownie powołała się na art. 150 ustawy Kodeks cywilny, załączając jednocześnie kopię pisma Zarządu Zieleni Miejskiej w Łodzi z 30 stycznia 2025 r., wskazującą, że przedmiotowe działki pozostają we własności prywatnej i pielęgnacja pozostającego tam drzewostanu nie podlega ich kompetencji. Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 1 października 2025 r. na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm. ) orzekł o odmowie wydania wypisu z ewidencji gruntów i budynków, zawierającego dane podmiotowe, dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie [...]. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi strona wniosła o zmianę decyzji i pozytywne rozpatrzenie wniosku, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i art. 144 i 150 k.c. Podkreślała, że brak znajomości danych osobowych właścicieli sąsiedniej nieruchomości uniemożliwia jej wezwanie właściciela do usunięcia gałęzi i wytoczenia jakiegokolwiek powództwa. W jej ocenie absurdalnym jest uzależnianie interesu prawnego od wszczęcia postępowania przed sądem, albowiem podstawę do uzyskania dokumentu z tego powodu stanowi art. 25 ust. 5 pkt 2 b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Decyzją z 20 listopada 2025 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 października 2025 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. art. 2 pkt 8, art. 7d, art. 20 ust. 1 i 2 , art. 24 ust. 2,3,4,5. Podkreślił, że informacje zwarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter przedmiotowy i podmiotowy. W art. 24 ust. 2 ust wy ustawodawca wskazał, że informacje zawarte w operacie ewidencyjny są jawne, przy czym stosownie do art.24 ust. 4 ustawy, co do zasady każdy może żądać udostępnienia tych informacji, z zastrzeżeniem przewidzianym w art. 24 ust. 5. W tym stanie prawnym powszechnie dostępne są, bez konieczności uzasadniania tego dostępu, jedynie informacje o gruntach, budynkach, lokalach, czyli dane przedmiotowe. Natomiast stosownie do art. 24 ust.5 ustawy, dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów wydawane są jedynie na żądanie: właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduję się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; podmiotów publicznych lub podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; innych podmiotów niż wymienione w pkt. 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Organ podkreślił, że charakter informacji ma istotne znaczenie w świetle określonych w art. 24 ust. 3,4 i 5 zasad dotyczących udostępniania informacji przez starostów. Organ odwoławczy zauważył, iż bezsporne jest, że strona nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków, jako właściciel lub inna osoba, w której władaniu znajdują się nieruchomości wskazane we wniosku, tj. działki ewidencyjne nr [...] i [...] położone w obrębie [...] miasta Ł.. Właścicielami przedmiotowych działek są osoby trzecie. Wnioskodawczyni wnosi o udzielenie informacji z operatu ewidencji gruntów i budynków dotyczących właścicieli ww. działek, tj. żąda danych o charakterze przedmiotowo-podmiotowym i w konsekwencji dane te mogły być udostępnione w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.), zwana dalej p.g.i.k. W ramach wskazanej procedury, z uwagi na ochronę danych podmiotów, o jakich mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k., wniosek może być załatwiony pozytywnie tylko z uwzględnieniem wszystkich ograniczeń zawartych w tym przepisie, w tym dotyczących wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego. Podkreślenia wymaga, że interes prawny, o jakim mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k., to nie jakikolwiek interes prawny, ale wyłącznie interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem żądanego wypisu. Przesądza o tym użycie przez ustawodawcę słów o posiadaniu przez inny podmiot interesu prawnego w tym zakresie. Z treści art. 24 ust. 5 pkt. 1 i 2 p.g.i.k. wynika, iż właściciele lub osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale mogą żądać wypisu z ewidencji zawierającego dane, o których mowa w art. 24 ust. 5 p.g.i.k. jedynie w odniesieniu do gruntów budynków i lokali, których są właścicielami lub którymi władają. Podobnie podmioty publiczne lub podmioty niebędące podmiotami publicznymi, realizujące zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, mogą żądać wypisów z takimi danymi w stosunku do gruntów, budynków lub lokali w odniesieniu, do których realizują wskazane działania. Ten zakres, odnosi się też do podmiotów, o jakich mowa w pkt 3 z tym, że nie jest warunkowany prawem własności, władaniem czy realizacją zadania publicznego, ale interesem prawnym w uzyskaniu danych podmiotów w stosunku do gruntu, budynku czy lokalu będącego przedmiotem wypisu. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w tym zakresie" odczytywać należy w odniesieniu do regulacji art. 24 ust. 5 pkt 1 i 2 p.g.i.k. Oznacza więc ono, że podmiot inny niż wskazany w pkt 1 i 2 może uzyskać informacje, do których dostęp jest ograniczony, jeżeli posiada interes prawny w zakresie związanym z tymi gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis. Rzeczą wnioskodawcy jest udowodnić, że posiada on interes prawny w uzyskaniu danych z ewidencji gruntów i budynków. Organ zauważył, że w uzupełnieniu braków formalnych w piśmie z 1 września 2025 r. strona ponownie powołała się na art. 150 ustawy Kodeks cywilny, załączając jednocześnie kopię pisma Zarządu Zieleni Miejskiej w Łodzi z 30 stycznia 2025 r., wskazującą, że przedmiotowe działki pozostają we własności prywatnej i pielęgnacja pozostającego tam drzewostanu nie podlega ich kompetencji. W odwołaniu strona wskazała, że chciałaby, zgodnie z art. 150 ustawy Kodeks cywilny, wezwać sąsiadów i wyznaczyć im termin na usunięcie przeszkadzających gałęzi. Dopiero w sytuacji, gdy sąsiedzi nie zareagują i wyznaczony przez nią termin upłynie, będzie mogła samodzielnie przystąpić do cięcia gałęzi, tylko tych, które znajdują się na terenie działki będącej własnością skarżącej. Powstanie wspomnianych immisji (zakłóceń) w korzystaniu z działki nr [...] pozwala skarżącej na podjęcie kroków prawnych na podstawie prawa cywilnego zgodnie z art. 144 ustawy Kodeks cywilny. Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 1, art. 144 i art. 150 ustawy Kodeks cywilny, stwierdził, że wola podjęcia stosownych kroków prawnych, tj. wezwania przez skarżącą właścicieli działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w obrębie [...] miasta Ł., wyznaczenia im terminu na usunięcie przeszkadzających gałęzi, stosownie do art. 150 ustawy Kodeks cywilny nie przesądza automatycznie o posiadaniu przez dany podmiot interesu prawnego. W tej sytuacji może być mowa jedynie o posiadaniu interesu faktycznego. Sama wola wezwania przez skarżącą właścicieli działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w obrębie [...] miasta Ł., oparta na art. 150 ustawy Kodeks cywilny lub wola wystąpienia z powództwem opartym na art. 144 ustawy Kodeks cywilny, nie stanowi interesu prawnego, o którym mowa w art. 25 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. Skargę do sądu administracyjnego wniosła strona, zaskarżając decyzję organu odwoławczego w całości i zarzucając jej naruszenie: 1) norm prawa procesowego, tj.: a) art. 7 k.p.a., 7a § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez niestanie na straży praworządności i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozstrzygnięcie wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony, wydanie decyzji na podstawie niewyczerpującego materiału dowodowego oraz nierozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, iż strona nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu dokumentu, gdy tymczasem brak jest legalnej definicji interesu prawnego, co sprawia, iż w niniejszej kwestii istnieją wątpliwości, które powinny być rozstrzygane na korzyść strony; 2) norm prawa materialnego, tj.: a) art. 24 ust. 5 p.g.i.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie wnioskująca nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu żądanych informacji, gdy tymczasem, wnioskująca wskazała normę prawną, w oparciu o którą wykazała konieczność uzyskania informacji dotyczących danych osobowych właścicieli nieruchomości sąsiednich; b) art. 144 oraz art. 150 ustawy Kodeks cywilny poprzez ich niewłaściwą wykładnię i uznanie, iż właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie, którego może dochodzić przed sądem powszechnym, zaś sam przepis nie tworzy interesu prawnego, gdy tymczasem prawidłowa wykładania art. 150 ustawy Kodeks cywilny stanowi, iż roszczenie właściciela do usunięcia gałęzi zwisających z nieruchomości sąsiedniej aktualizuje się dopiero po nieskutecznym wezwaniu właściciela nieruchomości sąsiedniej do ich usunięcia, do czego niezbędne jest uzyskanie informacji dotyczących danych osobowych tegoż właściciela nieruchomości sąsiedniej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z 20 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 października 2025 r. w przedmiocie odmowy wydania skarżącej wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Ustalony przez organ stan faktyczny sprawy, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości i nie jest sporny między stronami. Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy wskazane przez stronę okoliczności i dokumenty były wystarczające do uznania, że posiada ona interes prawny, o jakim mowa w art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jednolity Dz. U. z 2024r. poz. 1151 ze zm.; dalej p.g.i.k.), w uzyskaniu informacji o właścicielach działki graniczącej z działką będącą własnością strony. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowi art. 20 ust. 1 i 2 i art. 24 ust. 3, 4, 5 p.g.i.k. Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.i.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Stosownie do treści art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 p.g.i.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1. Przepis art. 24 ust. 2 p.g.i.k. stanowi, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Jawność ewidencji gruntów i budynków oznacza, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji niejawnych w rozumieniu prawa. Nie oznacza to jednak powszechnego dostępu do nich. Ochroną objęto jednak dane osobowe podmiotów będących właścicielami lub innych osób posiadających prawa do tych nieruchomości. Następstwem przyjęcia zasady formalnej jawności operatu ewidencyjnego jest jego funkcja informacyjna. Funkcja informacyjna, zwana również ujawniającą, oparta jest na zasadzie formalnej jawności rejestru i oznacza udostępnianie danych rejestrowych wszystkim lub tylko określonym podmiotom. Funkcja informacyjna zależy od zakresu podlegających ujawnieniu danych, kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji, łatwości dostępu do danych rejestrowych, a także kosztów odpisów i zaświadczeń z rejestru. Analizując funkcje różnych rejestrów publicznych należy zauważyć, że funkcja informacyjna przejawia się odmiennie w przypadku rejestrów sądowych (formalna i materialna jawność ksiąg wieczystych) oraz rejestrów administracyjnych, do których dostęp często podlega reglamentacji (por. A. Gryszczyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Lex/el, uwagi do art. 24 p.g.i.k.). Zasady dostępu do informacji zawartych w ewidencji gruntów zostały uregulowane w art. 24 ust. 4 i 5 p.g.i.k. Zgodnie z art. 24 ust. 4 p.g.i.k., każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Oznacza to, tak jak wyjaśnił organ, że na żądanie wszystkich zainteresowanych informacjami o gruntach, budynkach i lokalach mogą być udzielane tylko informacje o charakterze przedmiotowym, a więc niezawierające danych osobowych podmiotów, o których mowa m.in. w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. W myśl art. 24 ust. 5 p.g.i.k., starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2a) operatorów: a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 604 i 834), b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859); 2b) sądów na potrzeby prowadzonych postępowań; 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2b, które mają interes prawny w tym zakresie. Wśród podmiotów uprawnionych do żądania udostępnienia danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właścicieli nieruchomości oraz wypisów z operatu ewidencyjnego zawierających takie dane art. 24 ust. 5 p.g.i.k. wskazuje m.in.: właścicieli oraz osoby i jednostki organizacyjne władające gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis (pkt 1), sądy na potrzeby prowadzonych postępowań (pkt 2b), a także inne podmioty niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie (pkt 3). Powodem wprowadzonego w art. 24 ust. 5 p.g.i.k. ograniczenia w dostępie do danych podmiotowych jest ochrona podmiotów, których te dane dotyczą. Jak już wyżej wskazano w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. udostępnia się dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k., podmiotowi który ma interes prawny w tym zakresie. Skarżąca wskazywała, że ma interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem, wynikający z art. 144 oraz art. 150 ustawy Kodeks cywilny, w związku z naruszeniem przez właścicieli działek o nr [...] i [...] granicy działki o nr [...], stanowiącej własność strony. Zdaniem skarżącej wykazała ona, że doszło do naruszenia jej prawa własności, wobec powyższego zamierza wystąpić z roszczeniem o usunięcie gałęzi zwieszających się z sąsiedniej nieruchomości, w oparciu o art. 150 ustawy Kodeks cywilny, oraz z roszczeniem o immisje, w oparciu o art. 144 ustawy Kodeks cywilny. W ocenie skarżącej z przedłożonych dowodów jednoznacznie wynika, że naruszenie posiadania ma charakter rzeczywisty, a przepisy Kodeksu postępowania cywilnego wymagają oznaczenia pozwanego, tj. strony, przeciwko której kierowane jest roszczenie. W sytuacji, w której strona nie posiada wiedzy, kto jest właścicielem nieruchomości, która narusza jego posiadanie, nie może dochodzić swoich praw oraz realizować obowiązków wynikających z art. 144 oraz art. 150 ustawy Kodeks cywilny. W tym miejscu należy wskazać, podobnie jak w uzasadnieniu prawomocnego wyroku w sprawie III SA/Łd 358/23, że w orzecznictwie i doktrynie interes prawny definiuje się jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 228/2008; wyrok NSA z 10 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 734/2009). Interes ten występuje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1957/11; wyrok NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2889/13). Podkreśla się przy tym, że generalnie interes prawny wynikać powinien z przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa, 1998 r., str. 235; wyroki NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1874/11 i I OSK 1957/11), w tym także z normy prawa cywilnego (por. wyrok NSA z 30 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 465/11; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1347/13). Tym samym należy uznać, że dostęp do danych osobowych w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. jest uzależniony od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu (por. A. Gryszczyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Lex/el, uwagi do art. 24). Skoro interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny oraz aktualny, to nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Przesłanką, która mogłaby stanowić o posiadaniu przez skarżącą prawnie uzasadnionego interesu w pozyskaniu danych o właścicielu działek oznaczonych nr [...] i [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], ul. [...], gmina Ł., powiat Ł., jest istnienie przepisu prawa warunkującego uzyskanie danych niezbędnych do zainicjowania postępowania cywilnego. Nie jest jednak wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu danych właściciela z ewidencji nieruchomości, samo przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których skarżąca deklaruje zamiar wystąpienia z roszczeniem o usunięcie gałęzi przechodzących z sąsiedniego gruntu oraz o immisje. Sam zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości, na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny i obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca skarżącą z osobą, której żądanie ujawnienia danych z ewidencji obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Uprawnienie do wystąpienia z powództwem o nieczynienie przeszkód w obcięciu gałęzi przechodzących z sąsiedniego gruntu oraz o immisje nie jest bowiem roszczeniem materialnoprawnym, lecz procesowym (tak NSA w uzasadnieniu wyroku z 22 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 895/21 – dostępny na stronie www.nsa.gov.pl). Brak jest zatem w niniejszej sprawie wykazania jakiejkolwiek relacji materialnoprawnej, a ograniczenie się wyłącznie do relacji procesowej uzasadniało podważenie istnienia interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych z ewidencji gruntów i budynków. Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że dopiero zobowiązanie przez sąd cywilny do złożenia dokumentów stanowić będzie o legitymowanym interesie do złożenia wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. Wezwanie sądu stanowi bowiem dowód wykazania interesu prawnego w rozumieniu powołanego przepisu. W takim przypadku organ administracji powinien działać zgodnie z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. i wydać bezzwłocznie taki wypis. Nie można przy tym wykluczyć, że sąd cywilny we własnym zakresie wystąpi do właściwego organu geodezyjno-kartograficznego o wydanie wypisu z ewidencji oraz kopii dokumentów uzasadniających wpis do danych operatu ewidencyjnego. W takim przypadku organ będzie zobligowany do ich wydania, o ile dysponuje takim danymi (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 marca 2021 r., sygn. II SA/Wr 143/21, WSA w Gliwicach z 23 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Gl 339/19, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżąca złożyła pozew i została wezwana przez sąd do uzupełnienia jego braków w określonym terminie pod rygorem jego zwrotu. Nie wykazała więc istnienia konkretnego, aktualnego i obiektywnie istniejącego interesu prawnego w uzyskaniu żądanych informacji, a wskazanie jedynie okoliczności faktycznych uzasadniających zamiar wystąpienia do sądu powszechnego z pozwem, nie stanowi wykazania takiego interesu, nawet jeżeli nie budzi wątpliwości podstawa prawa do wystąpienia z takim żądaniem. Tymczasem skarżąca w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie przedłożyła dokumentu ani żadnego innego dowodu, który w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości potwierdzałby aktualną potrzebę w uzyskaniu danych właściciela nieruchomości składającej się z działek o nr [...] i [...], położonej przy ul. [...], gmina Ł., powiat Ł., w tym danych adresowych i numeru PESEL, takiego jak np. zarządzenie sądu o wezwaniu do wskazania konkretnych danych osoby, którą zamierzał pozwać (art. 130 § 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego). Sama deklaracja zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyroki NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16; z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4198/18; z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 746/22). Odnosząc się do zarzutów i argumentacji przedstawionej w skardze, dodatkowo należy wskazać, że dokonując wykładni art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. warunkującego możliwość udostępnienia przez prezydenta miasta danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właściciela nieruchomości od posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego, należy również brać pod uwagę obowiązujący system prawa, celem ustalenia, czy efekt wykładni językowej nie będzie pozostawał w sprzeczności z wykładnią systemową. W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę na przepisy o ochronie danych osobowych, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz.UE.L.119 z 04.05.2016, str. 1 ze zm.), dalej rozporządzenie 2016/679, i ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm.). Ustawę o ochronie danych osobowych stosuje się do ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w zakresie określonym w art. 2 i art. 3 rozporządzenia 2016/679 (art. 1 cyt. ustawy). Wskazać przy tym należy, że prawo do ochrony danych osobowych jako jeden z elementów prawa do ochrony własnej prywatności ma swoje źródło w art. 47, art. 49, art. 50 i art. 51 Konstytucji RP. Prawo do ochrony danych osobowych ulega ograniczeniu z uwagi na interes publiczny lub usprawiedliwiony interes innych osób. Nie jest to zatem prawo o charakterze absolutnym. Szczególne znaczenie ma art. 51 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (art. 51 ust. 2 Konstytucji RP). Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa (ust. art. 51 ust. 3 Konstytucji RP). Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (art. 51 ust. 4 Konstytucji RP). Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa (art. 51 ust. 5 Konstytucji RP). Kryteria ważenia kolidujących ze sobą powyższych wartości konstytucyjnych podlegają ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności. Stosownie do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z przepisu tego wynika, że każdy obywatel może korzystać z konstytucyjnych wolności i praw w granicach zakreślonych przez ustawę, albowiem chroniąc sferę wolności obywatelskich, Konstytucja dopuszcza także ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, stanowiąc, że "mogą być ustanawiane tylko w ustawie". Istotne przy tym jest, że ograniczenia w zakresie korzystania z praw i wolności mogą być wprowadzane tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony wolności i praw innych osób. Określając konstytucyjne wolności i prawa obywatela, prawodawca dostrzega więc potrzebę wprowadzania ograniczeń tych dóbr. Przedkłada jedno dobro konstytucyjne nad drugie, wytyczając tym samym granice korzystania z wolności i praw, tworząc swoistą hierarchię dóbr, mieszczącą się w ich konstytucyjnych relacjach. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane, do celu, jaki temu przyświeca, który to cel musi być także kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej. Innymi słowy, konieczne jest zapewnienie konstytucyjnej równowagi między prawnie chronionymi dobrami i wartościami, co w konsekwencji pozwoli na realizację roszczeń w celu ochrony dobrego imienia, gwarantując przy tym ochronę prywatności przed nieuprawnionym dostępem do niej osób trzecich, z jednoczesnym poszanowaniem interesu jednostki, jak i interesu Państwa, którego należy upatrywać w obowiązku zapewnienia ładu i porządku prawnego, a także bezpieczeństwa jego obywateli. Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (zasada proporcjonalności) (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2789/12). Regulacje te jako podstawowe akty z zakresu ochrony danych osobowych należy zatem mieć na względzie w przypadku stosowania rozwiązań zawartych w innych ustawach, jeżeli rozwiązania te w jakimś stopniu dotyczą danych osobowych. Jeżeli ustalenie treści tych rozwiązań mogło budzić pewne wątpliwości, zasadne jest odwołanie się do tych regulacji między innymi po to, aby zweryfikować, czy wynik wykładni językowej, w tym przypadku art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z wykładnią systemową. Zgodnie z art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679 "dane osobowe" oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Z kolei "przetwarzanie" w myśl art. 4 pkt 2 rozporządzenia 2016/679 oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie. Reasumując powyższe rozważania, wskazać zatem należy, że wobec braku wykazania przez skarżącą interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych, o charakterze podmiotowym, organy administracji zasadnie odmówiły ich udostępnienia i nie dopuściły się naruszenia art. 24 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. oraz art. 144 oraz art. 150 ustawy Kodeks cywilny. Interes prawny nie może wynikać z subiektywnego przekonania danej osoby, lecz z obiektywnych cech, które zaistniały w stosunku do danego podmiotu. Istnieje bowiem niezależnie od woli danego podmiotu. Interes prawny musi być osobisty, konkretny i aktualny, oparty na normie prawa materialnego. Interes prawny nie może być przewidywalny w przyszłości, ale musi realnie istnieć. Sam zatem zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości, na których oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny i obiektywnie istniejący. Ponadto wbrew zarzutom skargi organy administracji nie naruszyły przepisów odnoszących się do postępowania wyjaśniającego oraz dotyczących formy wydania decyzji oraz zakresu jej uzasadnienia, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 k.p.a. Zaznaczyć należy, iż zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do dokonania oceny legitymowania się przez skarżącą interesem prawym, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. Tym samym organy administracji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, a następnie dokonały jego oceny, która to nie nosi cech dowolności. Ponadto wskazać należy, iż uzasadnienie obu decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa. Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Uwadze skarżącej uszło, iż przepis ten odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a z takim postępowaniem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. ds

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 lutego 2026
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/ Ewa Alberciak Teresa Rutkowska /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny