Sygnatura
III SA/Łd 302/26
Wyrok WSA w Łodzi z 25 czerwca 2026 r., III SA/Łd 302/26
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Data orzeczenia
- 25 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 25 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 marca 2026 roku nr 41/2026 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 marca 2026 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przepisów ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 i przepisów wykonawczych do tej ustawy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie (dalej: organ I instancji) z dnia 3 listopada 2025 r. w sprawie z wniosku M. K. (dalej: skarżący) o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego za 2024 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 26 czerwca 2024 r. skarżący złożył za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na 2024 r. Zmiany do wniosku złożył w dniach 22 i 28 sierpnia 2024 r. Ostatecznie ubiegał się o podstawowe wsparcie dochodów, płatność redystrybucyjną, wsparcie dochodów związane z produkcją buraków cukrowych, płatność do konopi włóknistych, płatności w ramach ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi za realizację praktyk Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe oraz Uproszczone systemy upraw, a także o uzupełniającą płatność podstawową. Do wniosku dołączył umowę kontraktacji buraków cukrowych, zaświadczenie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 24 kwietnia 2024 r. o wpisie do rejestru producentów konopi włóknistych oraz fotokopię jednej etykiety z opakowania nasion konopi odmiany HENOLA o masie 10 kg. W gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrole. Kontrola z dnia 25 lipca 2024 r., udokumentowana raportem nr 1001-00000036253/24, nie wykazała przekroczenia dopuszczalnej zawartości tetrahydrokanabinolu w pobranych próbkach konopi. W dniach od 25 do 30 lipca 2024 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, zakończoną raportem nr 9005-00000001700/24. Potwierdzono prowadzenie uprawy konopi, a w odniesieniu do działki rolnej A stwierdzono zawyżenie powierzchni o 0,15 ha. Z kolei 11 września 2024 r. kontrolę u producenta wpisanego do rejestru konopi włóknistych przeprowadził KOWR. W raporcie nr LOD/WRR/38/2024 nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie objętym tą kontrolą. Do raportu dołączono fotokopie etykiet materiału siewnego. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2025 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania podstawowego wsparcia dochodów, płatności do konopi włóknistych i uzupełniającej płatności podstawowej oraz nałożył karę związaną z płatnością do konopi w wysokości 1 815,89 zł. Jednocześnie przyznał płatność redystrybucyjną w wysokości 5 063,70 zł, płatność do buraków cukrowych w wysokości 25 066,80 zł, płatność za międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe w wysokości 1 605,52 zł oraz płatność za uproszczone systemy upraw w wysokości 15 151,79 zł. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od tej decyzji organ odwoławczy uchylił ją i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wydał decyzję z dnia 3 listopada 2025 r., którą odmówił przyznania podstawowego wsparcia dochodów, płatności do konopi włóknistych oraz uzupełniającej płatności podstawowej, a ponadto nałożył karę związaną z płatnością do konopi w wysokości 2 317,17 zł. Pozostałe płatności przyznał w takich samych wysokościach jak w decyzji z dnia 17 kwietnia 2025 r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 50 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym. Jego zdaniem organy nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego i nie wezwały go do uzupełnienia dokumentacji. Powołał się na raport z kontroli ARiMR, który potwierdzał uprawę konopi odmiany HENOLA na zadeklarowanych działkach, oraz na raport z kontroli KOWR, do którego załączono fotokopie etykiet. Twierdził, że zakupił 40 kg elitarnego materiału siewnego, co potwierdzały faktury znajdujące się w aktach, a wszystkie etykiety posiadał i nadal posiada. Przyznał zarazem, że omyłkowo nie załączył ich do wniosku. W jego ocenie brak ten należało potraktować jako oczywisty błąd w rozumieniu § 36 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich albo usunąć po wezwaniu wystosowanym na podstawie art. 50 k.p.a. Organ odwoławczy nie podzielił tych zarzutów. Wyjaśnił, że zgodnie z § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, rolnik ubiegający się o płatności obszarowe do gruntów, na których uprawia konopie włókniste, jest obowiązany przekazać kierownikowi biura powiatowego Agencji urzędowe etykiety stosowane na opakowaniach nasion. W kampanii 2024 r. termin ten upływał 2 września 2024 r., ponieważ 1 września przypadał w niedzielę. Organ podkreślił, że skarżący nie złożył oryginału żadnej urzędowej etykiety ani przed organem I instancji, ani w postępowaniu odwoławczym. Wraz z wnioskiem przedłożył fotokopię jednej etykiety, a w toku postępowania fotokopie kolejnych etykiet. Zdaniem organu kopia etykiety nie spełnia wymagania wynikającego z § 29 ust. 2 rozporządzenia. Potwierdza to § 29 ust. 3, który nakazuje kierownikowi biura powiatowego zwrócić etykiety rolnikowi po oznaczeniu ich jako wykorzystane. Takiej czynności nie można wykonać wobec kopii. W ocenie organu niezłożenie etykiet nie było oczywistym błędem. Braku dokumentu warunkującego przyznanie płatności nie można było skorygować wyłącznie na podstawie treści wniosku i załączonych do niego dokumentów. Kontrole ARiMR i KOWR potwierdzały istnienie uprawy, jej powierzchnię oraz inne elementy objęte zakresem tych kontroli, lecz nie zastępowały obowiązku terminowego przekazania urzędowych etykiet w postępowaniu o przyznanie płatności. Organ wskazał również na szczególny rozkład obowiązków dowodowych wynikający z art. 66 ustawy o Planie Strategicznym. Ciężar wykazania okoliczności, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie ubiegającej się o pomoc. Organ ustalił, że powierzchnia zadeklarowana kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 82,75 ha, natomiast powierzchnia zatwierdzona wyniosła 64,11 ha. Różnica 18,64 ha odpowiadała 29,08% powierzchni zatwierdzonej. Na podstawie § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odmówiono zatem przyznania podstawowego wsparcia dochodów. W odniesieniu do płatności do konopi włóknistych zadeklarowano 18,49 ha, lecz wobec braku urzędowych etykiet obszar zatwierdzony do tej płatności wyniósł 0,00 ha. Organ zastosował § 45 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia, odmówił płatności i nałożył karę odpowiadającą iloczynowi 18,49 ha oraz stawki 125,32 zł za hektar, czyli 2 317,17 zł. Odmowa uzupełniającej płatności podstawowej była następstwem nieprzyznania podstawowego wsparcia dochodów. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzył zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 i art. 50 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i brak wezwania do uzupełnienia dokumentacji. Skarżący ponownie wskazał, że raport z kontroli ARiMR potwierdził uprawę konopi HENOLA, a raport KOWR potwierdził zgodność danych dotyczących uprawy i zawierał fotokopie etykiet. Podniósł, że organ nie powinien był ustalać różnicy powierzchni przekraczającej 20%, skoro konopie faktycznie rosły na zadeklarowanych działkach. Twierdził również, że faktury potwierdzały zakup materiału siewnego, a brak etykiet mógł zostać usunięty po wezwaniu organu. Zdaniem skarżącego niewystosowanie wezwania świadczyło o naruszeniu zasad prawdy obiektywnej, zaufania i informowania stron. Wskazał przy tym, że był jedynym producentem konopi w powiecie [...], co mogło oznaczać, że pracownicy właściwego biura nie mieli doświadczenia w rozpoznawaniu takich wniosków. W odpowiedzi na skargę organ odwołąwczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że zarzuty skargi odpowiadają zarzutom odwołania, do których organ szczegółowo się odniósł. Podkreślił, że skarżący nie złożył urzędowych etykiet na żadnym etapie postępowania administracyjnego i nie dołączył ich również do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika przy tym, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja utrzymująca w mocy odmowę przyznania skarżącemu podstawowego wsparcia dochodów, płatności do konopi włóknistych oraz uzupełniającej płatności podstawowej za 2024 r., a także nałożenie kary związanej z płatnością do konopi w wysokości 2 317,17 zł. Rdzeń sprawy nie dotyczył tego, czy skarżący faktycznie prowadził uprawę konopi odmiany HENOLA. Organy przyjęły, że uprawa istniała, a kontrola na miejscu potwierdziła jej prowadzenie. Spór dotyczył spełnienia odrębnego warunku przyznania płatności, czyli przekazania w terminie urzędowych etykiet stosowanych na opakowaniach nasion. Podstawę prawną oceny tego warunku stanowiły przepisy prawa Unii Europejskiej, ustawy o Planie Strategicznym oraz rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich w brzmieniu mającym zastosowanie do kampanii 2024 r. Z art. 8 ust. 3 lit. i rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej wynika, że w przypadku obszarów wykorzystywanych do produkcji konopi wniosek geoprzestrzenny zawiera odmianę wykorzystanych nasion, ilość tych nasion wyrażoną w kilogramach na hektar oraz urzędowe etykiety stosowane na opakowaniach nasion, ewentualnie dokument uznany przez państwo członkowskie za równoważny. Przepis przewiduje również możliwość zwrotu etykiet beneficjentom, z oznaczeniem ich jako wykorzystane przy składaniu wniosku. Regulację tę konkretyzuje § 29 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich. Zgodnie z § 29 ust. 1 rolnik ubiegający się o płatności obszarowe do gruntów, na których prowadzi uprawę konopi włóknistych, dołącza do wniosku oświadczenie zawierające numery działek ewidencyjnych, odmianę zastosowanych nasion oraz ilość nasion wykorzystanych na hektar. Niezależnie od tego, na podstawie § 29 ust. 2, przekazuje kierownikowi biura powiatowego Agencji, w terminie do 1 września danego roku, urzędowe etykiety stosowane na opakowaniach nasion albo jeden ze wskazanych w tym przepisie dokumentów właściwych dla szczególnych kategorii materiału siewnego. W 2024 r. ostatnim dniem wykonania obowiązku był 2 września, ponieważ 1 września przypadał w niedzielę. Stosownie do § 29 ust. 3 kierownik biura powiatowego zwraca etykiety po oznaczeniu ich jako wykorzystane. Zestawienie ust. 2 i 3 nie pozostawia wątpliwości, że rolnik ma przekazać urzędowe etykiety, a nie ich fotokopie. Etykieta jest dokumentem przypisanym do konkretnego opakowania i partii materiału siewnego. Obowiązek jej przedstawienia oraz następczego oznaczenia jako wykorzystanej służy nie tylko identyfikacji odmiany i ilości nasion, lecz także zapobiega ponownemu posłużeniu się tym samym dokumentem w innym postępowaniu. Kopia nie może zostać skutecznie oznaczona jako wykorzystana, a jej zwrot nie realizuje mechanizmu przewidzianego w § 29 ust. 3 rozporządzenia. Wymaganie przedstawienia oryginału wynika zatem zarówno z literalnego brzmienia przepisu, jak i z funkcji urzędowej etykiety w systemie kontroli płatności. Obowiązek ten ma samodzielny charakter. Dla przyznania płatności do konopi nie wystarcza wykazanie, że roślina określonej odmiany faktycznie znajdowała się na działce i nie przekraczała dopuszczalnego poziomu THC. Warunkiem jest także wykazanie, że uprawę założono z właściwego materiału siewnego, w ilości zadeklarowanej przez rolnika, przez terminowe przekazanie dokumentu wskazanego w § 29 ust. 2 rozporządzenia. Kontrola stanu uprawy i obowiązek dokumentacyjny odnoszą się do różnych przesłanek płatności. Spełnienie jednej z nich nie zastępuje drugiej. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przekazał w terminie żadnej urzędowej etykiety w oryginale. Dołączył do wniosku jedynie fotokopię jednej etykiety HENOLA 10 kg, a na późniejszym etapie postępowania fotokopie kolejnych etykiet. Oryginałów nie złożył ani do 2 września 2024 r., ani później, przed wydaniem decyzji przez organy obu instancji. Okoliczność ta była bezsporna. Sam skarżący w odwołaniu i w skardze przyznał, że etykiet nie załączył omyłkowo, chociaż twierdził, że je posiadał. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że raport z kontroli ARiMR został pominięty. Organ omówił ten dowód i przyjął, że uprawa konopi została potwierdzona. Właśnie dlatego rozbieżność wskazywana w skardze co do powierzchni poszczególnych działek nie miała znaczenia dla istoty sprawy. Powierzchnia uprawy nie została wyłączona dlatego, że organ uznał konopie za nieistniejące. Została uznana za niekwalifikującą się do płatności wskutek niewykazania odrębnego warunku dotyczącego materiału siewnego. Argumentacja skargi utożsamia dwa różne zagadnienia: faktyczne prowadzenie uprawy oraz udokumentowanie pochodzenia i ilości wykorzystanych nasion w sposób wymagany przez prawo. Także raport z kontroli KOWR nie zastępował urzędowych etykiet w postępowaniu przed ARiMR. Kontrola KOWR była prowadzona na innej podstawie prawnej i w innym celu. W postępowaniu o wpis do rejestru producentów konopi włóknistych art. 47b ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje dołączenie kopii faktury zakupu materiału siewnego i kopii etykiety z jego opakowania. Tymczasem § 29 ust. 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wymaga przekazania urzędowej etykiety, która następnie jest oznaczana jako wykorzystana. Kopia wystarczająca na potrzeby postępowania rejestrowego przed KOWR nie staje się przez to równoważna z oryginałem wymaganym w postępowaniu płatnościowym przed ARiMR. Również faktury zakupu nasion nie konwalidowały tego braku. Faktura dokumentuje transakcję zakupu określonej ilości materiału siewnego. Nie jest jednak dokumentem wymienionym w § 29 ust. 2 rozporządzenia i nie podlega oznaczeniu jako wykorzystana. Ustawodawca unijny i krajowy jednoznacznie wskazali, jaki dokument ma zostać przedstawiony dla wykazania tej przesłanki. Organ nie mógł zastąpić etykiet innym dowodem tylko dlatego, że dowód ten potwierdzał część okoliczności, które wynikają również z etykiety. Brak etykiet nie stanowił oczywistego błędu w rozumieniu § 36 rozporządzenia. Przepis ten pozwala poprawić po złożeniu wniosku błędy, które mogą zostać bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i w dokumentach do niego dołączonych. Chodzi więc o niezgodność dostrzegalną na podstawie samego wniosku i jego załączników, niewymagającą uzyskania od strony nowych informacji lub dowodów. W orzecznictwie przyjmuje się, że oczywisty błąd obejmuje w szczególności oczywistą omyłkę pisarską lub rachunkową, błąd transkrypcji albo niespójność ujawniającą się przy prostym porównaniu danych (por. wyroki WSA w Białymstoku z 13 marca 2019 r., I SA/Bk 38/19, oraz WSA w Kielcach z 11 kwietnia 2019 r., I SA/Ke 88/19, CBOSA). W tej sprawie nie chodziło o sprostowanie błędnie wpisanego numeru, powierzchni lub wartości. Konieczne byłoby dostarczenie dokumentów, których w aktach nie było i których autentyczność oraz przypisanie do wykorzystanego materiału siewnego podlegały weryfikacji. Taka czynność jest uzupełnieniem materiału dowodowego, a nie poprawieniem oczywistego błędu. Ponadto § 36 nie może służyć obejściu szczególnego terminu określonego w § 29 ust. 2. Odmienna wykładnia pozbawiałaby ten termin znaczenia, ponieważ każdy brak dokumentu wymaganego do oznaczonej daty mógłby być uzupełniany aż do wydania decyzji. Nieuzasadniony był również zarzut, że organ miał obowiązek wezwać skarżącego do przedstawienia etykiet na podstawie art. 50 k.p.a. Przepis ten przyznaje organowi kompetencję do wzywania osób do udziału w czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań, gdy jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie ustanawia natomiast generalnego obowiązku uprzedzania strony, że nie wykazała materialnoprawnej przesłanki świadczenia, ani obowiązku zastępowania jej w gromadzeniu dokumentów, których przedłożenie przepisy wyraźnie powierzają wnioskodawcy. Nie można także utożsamiać obowiązku przekazania etykiet z brakiem formalnym wniosku podlegającym usunięciu na zasadach ogólnych. Przepis § 29 rozporządzenia rozróżnia oświadczenie dołączane do wniosku w chwili jego składania, o którym mowa w ust. 1, oraz urzędowe etykiety przekazywane odrębnie do 1 września danego roku, o których mowa w ust. 2. Wniosek mógł zatem zostać złożony bez etykiet przed nadejściem terminu ich przekazania. Dopiero bezskuteczny upływ tego terminu oznaczał niewykonanie szczególnego obowiązku dokumentacyjnego. Wezwanie wystosowane po jego upływie nie mogło doprowadzić do terminowego spełnienia warunku. Postępowanie w sprawach o przyznanie pomocy podlega szczególnej regulacji z art. 66 ustawy o Planie Strategicznym. Na podstawie art. 66 ust. 1 organ stoi na straży praworządności i ma obowiązek wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast pouczeń udziela stronie na jej żądanie, podobnie jak na jej żądanie zapewnia czynny udział w postępowaniu. Z art. 66 ust. 2 wynika obowiązek stron przedstawiania dowodów i wyjaśnień zgodnie z prawdą oraz zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Model ten ogranicza obowiązki organu właściwe dla klasycznego postępowania administracyjnego prowadzonego zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ musi wyczerpująco ocenić dowody znajdujące się w aktach, lecz nie ma obowiązku aktywnie poszukiwać za wnioskodawcę dowodów spełnienia przesłanek płatności. Stanowisko to znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2026 r., I GSK 505/25. Wyrokiem tym NSA uchylił wyrok WSA w Poznaniu (uwzględniający skargę) i oddalił skargę na decyzję organu ARiMR. NSA podkreślił, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje się odrębnością proceduralną, ponieważ część zasad k.p.a. uległa w nim znacznemu ograniczeniu. Wskazał również, że obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie, a organ nie ma obowiązku podejmowania z własnej inicjatywy wszechstronnych czynności dowodowych w celu zastąpienia aktywności strony. Podobieństwo sprawy rozpoznanej przez NSA do sprawy niniejszej nie polega na tożsamości rodzaju brakującego dokumentu, lecz na tym samym mechanizmie prawnym. W obu sprawach rolnik składał wniosek o płatności za pomocą eWniosekPlus, nie przedstawił w prawidłowy sposób dokumentu potrzebnego do wykazania przesłanki płatności, a następnie argumentował, że organ powinien był dostrzec brak i umożliwić jego uzupełnienie. W obu sprawach rozstrzygnięcie zależało zatem od odpowiedzi na pytanie, czy skutki braku dokumentacji obciążają wnioskodawcę, czy organ płatniczy. NSA jednoznacznie opowiedział się za pierwszym rozwiązaniem. Stwierdził, że to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Dodał, że po stronie organu pozostaje wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku i dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Ocena ta odpowiada konstrukcji art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym i ma wprost zastosowanie do braku urzędowych etykiet w niniejszej sprawie. Szczególnie istotne jest stwierdzenie NSA, że sam zamiar czy chęci dołączenia załącznika, nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji czy zostały spełnione warunki do płatności. Twierdzenie skarżącego, że etykiety posiadał i mógł je przedłożyć, opisuje jedynie możliwość wykonania obowiązku. Nie dowodzi natomiast, że obowiązek został rzeczywiście wykonany w terminie i w wymaganej formie. W tej sprawie strona nie tylko nie wykazała terminowego złożenia dokumentów, ale wprost przyznała, że ich nie złożyła. Warto też zaznaczyć, że aplikacja eWniosekPlus umożliwia producentowi rolnemu podgląd wysłanego wniosku i sprawdzenie dołączonych załączników. Skarżący składał zmiany do wniosku 22 i 28 sierpnia 2024 r., a zatem korzystał z aplikacji również krótko przed upływem terminu przekazania etykiet. Miał możliwość zweryfikowania dokumentacji i wykonania obowiązku określonego w § 29 ust. 2. Ponadto w sekcji XII wniosku oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności. Na stronie Agencji opublikowano informację o obowiązku przekazania etykiet do 2 września 2024 r. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący poniósł negatywne skutki wyłącznie z powodu braku informacji ze strony organu. Sąd podziela pogląd wyrażony w powołanym wyżej wyroku NSA, że wypełnienie wniosku o płatności musi każdorazowo wiązać się ze starannym działaniem, a skutki błędów we wniosku i składanych dokumentach obciążają wnioskodawcę. Producent rolny ubiegający się o środki publiczne uczestniczy w sformalizowanym systemie wsparcia, którego warunki wynikają z prawa Unii Europejskiej i prawa krajowego. Jak wskazał NSA, jest on traktowany jako profesjonalista, od którego można wymagać zwiększonej staranności w realizacji przyjętych obowiązków. Organy państwa nie mogą zastąpić beneficjenta w wykonaniu czynności, od których ustawodawca uzależnił przyznanie pomocy. Przywołany wyrok NSA nie prowadzi do automatycznego oddalenia każdej skargi w sprawie płatności rolnych. Jego znaczenie polega na określeniu kryterium oceny obowiązków dowodowych stron. Organ nadal ma obowiązek rozpatrzyć cały zgromadzony materiał i nie może pominąć dowodu przemawiającego na korzyść strony. W niniejszej sprawie obowiązek ten został wykonany. Organy odniosły się do raportów obu kontroli, faktur, zaświadczenia KOWR i kopii etykiet. Uznały ich treść, lecz prawidłowo wyjaśniły, że dowody te nie potwierdzają wykonania szczególnego obowiązku z § 29 ust. 2 rozporządzenia. Nie doszło więc do pominięcia materiału dowodowego, lecz do odmiennej od oczekiwanej przez skarżącego oceny jego znaczenia prawnego. Nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 8 ani art. 9 k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej działa w tym postępowaniu z uwzględnieniem art. 66 ustawy o Planie Strategicznym. Zasada zaufania nie może być rozumiana jako obowiązek przyznania płatności mimo niespełnienia wyraźnego warunku prawnego. Z kolei zasada informowania nie zwalnia strony z obowiązku zapoznania się z przepisami i treścią składanego oświadczenia, zwłaszcza gdy informacja o terminie i rodzaju dokumentów była publicznie dostępna. Skarżący nie wykazał również, aby zwracał się do organu o pouczenie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy i otrzymał informację nieprawidłową lub niepełną. Bez znaczenia dla sprawy było twierdzenie skarżącego o braku doświadczenia pracowników biura powiatowego w rozpoznawaniu wniosków producentów konopi. Było ono oparte na przypuszczeniu skarżącego i nie znajdowało potwierdzenia w materiale dowodowym. Przede wszystkim zaś obowiązek przekazania etykiet wynikał wprost z przepisów i obciążał rolnika niezależnie od liczby podobnych spraw prowadzonych przez organ. Prawidłowe było również zastosowanie przez organy przepisów określających skutki różnicy powierzchni. Do podstawowego wsparcia dochodów skarżący zadeklarował 82,75 ha. Po wyłączeniu 18,49 ha uprawy konopi, dla której nie wykazał wymaganego warunku dokumentacyjnego, oraz 0,15 ha ustalonego w wyniku kontroli, obszar zatwierdzony wyniósł 64,11 ha. Różnica 18,64 ha stanowiła 29,08% obszaru zatwierdzonego. Zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, jeżeli różnica przekracza 20%, lecz nie przekracza 50% obszaru zatwierdzonego, odmawia się przyznania płatności. Odmowa podstawowego wsparcia dochodów była zatem konsekwencją zastosowania mechanizmu wynikającego wprost z rozporządzenia, a nie zakwestionowania faktu prowadzenia działalności rolniczej. W przypadku płatności do konopi włóknistych powierzchnia zadeklarowana wynosiła 18,49 ha, natomiast obszar zatwierdzony wyniósł 0,00 ha z uwagi na nieprzekazanie urzędowych etykiet. Różnica przekraczała 50% obszaru zatwierdzonego, co na podstawie § 45 ust. 1 pkt 3 uzasadniało odmowę płatności. Stosownie do § 45 ust. 2 organ prawidłowo nałożył karę odpowiadającą iloczynowi stawki płatności oraz powierzchni stanowiącej różnicę. Przy stawce 125,32 zł za hektar i powierzchni 18,49 ha kara wyniosła po zaokrągleniu 2 317,17 zł. Nie zachodziły przesłanki odstąpienia od kary określone w art. 59 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116. Skarżący nie powołał się na działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności. Brak etykiet nie był również skutkiem błędu organu, którego strona nie mogła rozsądnie wykryć. Przeciwnie, skarżący przyznał, że sam nie załączył dokumentów omyłkowo. Nie wykazał zatem, że nie ponosi winy za niewykonanie obowiązku. Zgodna z prawem była wreszcie odmowa uzupełniającej płatności podstawowej. Z przepisu art. 38 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym wynika, że płatność ta jest przyznawana do powierzchni określonych upraw i gruntów, do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów. Skoro w rozpoznawanej sprawie podstawowe wsparcie dochodów nie zostało przyznane, nie została spełniona przesłanka warunkująca uzupełniającą płatność podstawową. W rezultacie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, wyczerpująco rozpatrzyły materiał dowodowy i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Kontrole potwierdzające rzeczywistą uprawę konopi nie mogły zastąpić terminowego przekazania urzędowych etykiet. Brak etykiet nie był oczywistym błędem wniosku, a organ nie miał obowiązku konwalidowania tego braku po upływie terminu. Skutki niewykonania obowiązku dokumentacyjnego obciążały skarżącego jako podmiot ubiegający się o pomoc. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). ds
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 maja 2026
- Symbol z opisem
- 6550
- Hasła tematyczne
- Środki unijne
- Skarżony organ
- Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
- Sędziowie
- Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/ Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/ Monika Krzyżaniak
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
art. 38 ust. 1, art. 66 ust. 1 i 2 · Dz.U. 2024 poz. 1741
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
§ 29 ust. 1, 2, 3, § 36, § 45 ust. 1 pkt 2 i 3, · Dz.U. 2023 poz. 482
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 7, art. 8, art. 9, art. 50 · Dz.U. 2022 poz. 2000
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny